แนวคิดและกรอบการคัดกรองผู้ป่วยก่อนการเดินทางโดยเครื่องบินในระบบสถานพยาบาลกองทัพบก: การทบทวนวรรณกรรมเชิงเวชปฏิบัติสำหรับแพทย์และพยาบาล

Main Article Content

โชคชัย ขวัญพิชิต

บทคัดย่อ

การเดินทางโดยเครื่องบินเป็นกิจกรรมที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยยุคปัจจุบัน ทั้งในกลุ่มกำลังพล ครอบครัว ทหาร และประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของระบบสถานพยาบาลกองทัพบก ซึ่งมีสถานพยาบาลหลากหลายระดับและขนาด ตั้งแต่โรงพยาบาลขนาดเล็กไปจนถึงสถานพยาบาลระดับสูง บุคลากรทางการแพทย์ในทุกระดับจึงมีโอกาสต้องประเมินความเหมาะสมของผู้ป่วยต่อการเดินทางทางอากาศภายใต้ ข้อจำกัดด้านทรัพยากรและความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวรรณกรรมด้านเวชศาสตร์การบินที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางทางอากาศของผู้ป่วย โดยสังเคราะห์หลักสรีรวิทยาการบิน ความเสี่ยงทางคลินิกที่พบบ่อย และแนวทางการคัดกรองผู้ป่วยก่อนการบินในเชิงเวชปฏิบัติ เน้นกรอบการคิดแบบอิงสัญญาณเตือน (red flag–based thinking) เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของแพทย์และพยาบาลในระบบสถานพยาบาลกองทัพบกทุกระดับ แม้ในบริบทที่ไม่มีแพทย์เวชศาสตร์การบินโดยตรง แนวคิดดังกล่าวอาจช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนระหว่างการบิน เพิ่มความปลอดภัยของผู้ป่วย และลดโอกาสการถูก offload จากสายการบิน

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
ขวัญพิชิต โ. แนวคิดและกรอบการคัดกรองผู้ป่วยก่อนการเดินทางโดยเครื่องบินในระบบสถานพยาบาลกองทัพบก: การทบทวนวรรณกรรมเชิงเวชปฏิบัติสำหรับแพทย์และพยาบาล. RTA Med. J. [อินเทอร์เน็ต]. 30 มีนาคม 2026 [อ้างถึง 19 มิถุนายน 2026];79(1):42-9. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/rtamedj/article/view/279407
ประเภทบทความ
บทความฟื้นวิชา

เอกสารอ้างอิง

International Air Transport Association. IATA medical manual. 11th ed. Montreal: IATA; 2018.

Aerospace Medical Association Medical Guidelines Task Force. Medical guidelines for airline travel. 2nd ed. Aviat Space Environ Med. 2003;74(5 Suppl):A1-19.

Ernsting J, Nicholson AN, Rainford DJ. Aviation medicine. 4th ed. Boca Raton (FL): CRC Press; 2016.

Muhm JM. Predicted arterial oxygenation at commercial aircraft cabin altitudes. Aviat Space Environ Med. 2004;75(10):905-12. Erratum in: Aviat Space Environ Med. 2010;81(5):532.

Silverman D, Gendreau M. Medical issues associated with commercial flights. Lancet. 2009;373(9680):2067-77. doi:10.1016/S0140-6736(09)60209-9

British Thoracic Society. Managing passengers with respiratory disease planning air travel. Thorax. 2011;66 Suppl 1:i1-30. doi:10.1136/thoraxjnl-2011-200295

Philbrick JT, Shumate R, Siadaty MS, Becker DM. Air travel and venous thromboembolism: a systematic review. J Gen Intern Med. 2007;22(1):107-14. doi:10.1007/s11606-006-0016-0

Schreijer AJ, Cannegieter SC, Meijers JC, Middeldorp S, Büller HR, Rosendaal FR. Activation of coagulation system during air travel: a crossover study. Lancet. 2006;367(9513):832-8. doi:10.1016/S0140-6736(06)68339-6

Liew CH, Flaherty GT. Experiences and attitudes of international travelers with cardiovascular disease. Am J Trop Med Hyg. 2020;102(3):689-97. doi:10.4269/ajtmh.19-0793

Peterson DC, Martin-Gill C, Guyette FX, Tobias AZ, McCarthy CE, Harrington ST, et al. Outcomes of medical emergencies on commercial airline flights. N Engl J Med. 2013;368(22):2075-83. doi:10.1056/NEJMoa1212052

Nable JV, Tupe CL, Gehle BD, Brady WJ. In-flight medical emergencies during commercial travel. N Engl J Med. 2015;373(10):939-45. doi:10.1056/NEJMra1409213

International Civil Aviation Organization. Manual of civil aviation medicine. 3rd ed. Montreal: ICAO; 2012.

European Union Aviation Safety Agency. Medical considerations for air travel. Cologne: EASA; 2020.

Civil Aviation Authority (UK). Fitness to fly: guidance for health professionals. London: CAA; 2019.

World Health Organization. International travel and health. Geneva: WHO; 2022.