ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ของเกษตรกรผู้ปลูกพุทรา ตำบลโพน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ และปัจจัยเสริมกับพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช และการศึกษาปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ และปัจจัยเสริมที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกพุทราตำบลโพน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ กลุ่มตัวอย่างจากสูตรประมาณค่าเฉลี่ย จำนวน 279 คน ด้วยการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม สถิติที่ใช้เป็นสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนสถิติเชิงอนุมาน ใช้การหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และสถิติการวิเคราะห์ถดถอยเชิงพหุคูณแบบขั้นตอน

                ผลการวิจัย พบว่า ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยนำกับพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช พบว่า ระดับการศึกษา (มัธยมศึกษาตอนต้น) ระยะเวลาที่ใช้สารเคมี (ระยะเวลา 1-5 ปี) และความถี่ในการสัมผัสสารเคมี (สัมผัส 1-2 วัน/สัปดาห์) มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ด้านปัจจัยเอื้อ การเข้ารับการอบรมให้ความรู้ (เคย) ไม่มีความสัมพันธ์ ส่วนรายได้ในครัวเรือนโดยเฉลี่ยต่อเดือน (มากกว่า 15,000 บาท) มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) สำหรับทัศนคติ และแรงจูงใจ มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ส่วนปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกพุทรา ตัวแปรพยากรณ์ 3 ตัวแปร ที่สามารถทำนายพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ได้แก่ ทัศนคติ แรงจูงใจ และรายได้ในครัวเรือนโดยเฉลี่ยต่อเดือนมากกว่า 15,000 บาท โดยมีสัมประสิทธิ์การทำนายร้อยละ 73.9 (R²adj. = 0.739) ในรูปคะแนนดิบและคะแนนมาตรฐาน ได้ดังนี้ Y = 1.191 + 0.524(A) + 0.218(S) + 0.058(I) และ Z = 0.588(A) + 0.319(S) + 0.064(I) ตามลำดับ

                โดยสรุปควรให้ความสำคัญกับทัศนคติ แรงจูงใจ และรายได้ของเกษตรกรผู้ปลูกพุทรา ตั้งแต่ขั้นตอนเตรียมการก่อนปลูก ขั้นตอนระหว่างปลูก และขั้นตอนหลังปลูกอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกษตรกรเกิดความตระหนักในการป้องกันตนเองจากการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช มีพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ถูกต้องเหมาะสม และเกิดการสร้างรายได้ที่มั่นคงจากการปลูกพุทราที่เป็นต้นแบบพื้นที่อื่นต่อไป