การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบ ที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน เป็นการช่วยเหลือผู้ไม่สูบบุหรี่และลดความเสี่ยงในการได้รับควันบุหรี่มือสองในชุมชน รวมทั้งยังเป็นการบริหารจัดการชุมชนในการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบบุหรี่ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาสภาพปัญหาการสูบบุหรี่และการได้รับควันบุหรี่มือสองในชุมชน และศึกษาผลของการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน และกำหนดขอบเขตการวิจัยออกเป็น 3 ระยะและ 4 ขั้นตอนตามวงรอบวิจัยเชิงปฏิบัติการ PAOR Spiral cycle และใช้ระยะเวลาในการวิจัย 12 สัปดาห์ เพื่อเปรียบเทียบก่อนและหลังการพัฒนา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้เข้าร่วมกิจกรรม 45 คน โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ที่มีส่วนได้ส่วนเสียในการดำเนินการวิจัย เครื่องมือในการวิจัย คือ รูปแบบการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน และใช้สถิติเชิงอนุมานโดยวิธี Paired Samples T-test  ในการวิเคราะห์ผลการศึกษาก่อนและหลังการพัฒนา แบบกลุ่มเดียว ค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือชุดนี้ ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.88 และวิเคราะห์ค่า IOC (Item Objective Congruence Index) ทั้งฉบับ เท่ากับ 0.96

                 ผลการวิจัย พบว่าหลังการพัฒนารูปแบบการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน ระดับความรู้ ทัศนคติ การปฏิบัติตน ความพึงพอใจและการมีส่วนร่วมในการดำเนินการพัฒนารูปแบบการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลกระทบที่เป็นภัยต่อสุขภาพจากควันบุหรี่มือสองในชุมชน ดีกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ (p < 0.05) 

                  โดยสรุปผลการศึกษา สามารถทำให้เกิดความสำเร็จในการจัดการชุมชนในการควบคุมควันบุหรี่มือสอง โดยการสร้างการมีส่วนร่วมในทุกกระบวนการตั้งแต่การดำเนินการระดมความคิดเห็น และจัดทำแผนพัฒนารูปแบบการดำเนินงานควบคุมบุหรี่มือสองในชุมชน การสร้างข้อตกลงความร่วมมือ และการกำหนดข้อตกลงในการแก้ปัญหาที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียยินยอม และการสร้างเครือข่ายในการควบคุมการละเมิดกฎหมายคุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบบุหรี่ในสถานที่สาธารณะ รวมถึงการจัดเขตสูบบุหรี่นอกบ้าน กำหนดเขตสูบบุหรี่ในชุมชนอย่างชัดเจน และหาแนวทางแก้ไขปัญหาเฝ้าระวังร่วมกัน เพื่อให้เกิดชุมชนปลอดควันบุหรี่มือสองโดยการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงในทั้งผู้สูบบุหรี่และผู้ที่ได้รับผลกระทบจากควันบุหรี่มือสอง