ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการติดเชื้อวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้าน ผู้ป่วยวัณโรค: การทบทวนวรรณกรรม
คำสำคัญ:
การติดเชื้อวัณโรค, วัณโรคปอด, ผู้สัมผัสร่วมบ้านบทคัดย่อ
วัณโรคเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตของประชากรทั่วโลก จากรายงานขององค์การอนามัยโลกในปีค.ศ.2019 ประเทศไทยยังคงถูกจัดให้เป็น 1 ใน 14 ประเทศที่มีการระบาดของวัณโรครุนแรง ผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคเป็นกลุ่มหนึ่งที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อวัณโรคมากกว่าประชาชนทั่วไป บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการติดเชื้อวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรค ทบทวนบทความวิจัยจากฐานข้อมูลทั้งระดับชาติและนานาชาติ นำเสนอผลการทบทวนวรรณกรรมด้วยแผนภูมิต้นไม้ จากค่าอัตราส่วนความเสี่ยง (Odds ratio; OR) และช่วงความเชื่อมั่นที่ร้อยละ 95 (95% Confidence interval; 95CI) จากการทบทวนดังกล่าวพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการติดเชื้อวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้าน ประกอบด้วย 1) ปัจจัยจากตัวของผู้ป่วย ได้แก่ เพศ อาการไอ ระดับเชื้อในเสมหะ แผลโพรงในปอด ความล่าช้าในการเข้ารับการรักษา และ 2) ปัจจัยจากตัวผู้สัมผัสร่วมบ้าน ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคลของผู้สัมผัสร่วมบ้าน (อายุ เพศ โรคประจำตัว การได้รับวัคซีนบีซีจี / ความสัมพันธ์กับผู้ป่วย) ปัจจัยด้านการสัมผัส (การสัมผัสใกล้ชิด ระยะเวลาในการสัมผัส) ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (ลักษณะที่อยู่อาศัย การจัดการสิ่งแวดล้อมในบ้าน) และปัจจัยด้านพฤติกรรมสุขภาพของผู้สัมผัสร่วมบ้าน (การสูบบุหรี่ การบ้วนน้ำลาย การรับรู้โอกาสเสี่ยง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง) ดังนั้นบุคลากรสาธารณสุขควรคำนึงถึงปัจจัยเกี่ยวกับการปฏิบัติในการป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้าน การปรับปรุงสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน การติดตามเฝ้าระวังโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้านผู้ป่วยวัณโรคทุกราย
เอกสารอ้างอิง
จตุพร ศิลาแก้วและนรินทร์ จินดาเวช.(2556). ความสำเร็จในการค้นหาวัณโรคในผู้สัมผัสร่วมบ้าน โรงพยาบาลบุรีรัมย์ ปี พ.ศ. 2554 – 2555, วารสารวัณโรค โรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤต. 34(1): 24-31
ชูชาติ วิสัยพรม, นิราภรณ์ ไชยวงค์, เสาวลักษณ์ ฟูปินวงศ์และเพณณินาท์ โอเบอร์ดอร์เฟอร์.(2552). ผลและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อวัณโรคในเด็กที่สัมผัสร่วมบ้านกับผู้ป่วยวัณโรคปอดที่มีเสมหะบวก. วารสารกุมารเวชศาสตร์. 48(1): 77-85.
นิธินันท์ มหาวรรณ และธีระ วรธนารัตน์. (2562). วัคซีนป้องกันวัณโรค: ความสำคัญและแนวทางการศึกษาวัคซีนป้องกันวัณโรคในประเทศไทย. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข.3(2): 234–240.
ปิยวรรณ สิงห์คำป้อง. (2554). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดวัณโรคปอดในผู้สัมผัสร่วมบ้านที่อาศัยอยู่ร่วมกับผู้ป่วยวัณโรคจังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 4(1):73-88.
ประยูร แก้วคำแสน และพรนภา ศุกรเวทย์ศิริ.(2556).ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยวัณโรคปอดในผู้ป่วยเบาหวาน จังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 6(2) : 90-99.
ภานุวัฒน์ บุญโญและพรนภา ศุกรเวทย์ศิริ, (2558). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยวัณโรคปอดในผู้ป่วยเบาหวาน จังหวัดยโสธร. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.8(3): 45-53.
ศรีธณา ศรีทา.(2553).ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อการแพร่กระจายของเชื้อวัณโรคในพื้นที่อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิตมหาวิทยาลัยบูรพา.
สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค. (2561).แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ.2561. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
Alsarag AEE. (2011). Prevalence and risk factors of tuberculosis among household contacts with smear positive pulmonary tuberculosis patients in Omdurman Locality Khartoum State Sudan. Master of Public Health Thesis, Mahidol University.
Elmi OS, Hasan H, Abdullah S, Jeab MZM, Zilfalil B, and Naing NN. (2014). Prevalence and associated factors with transmission of latent Tuberculosis among household contacts of Multi-Drug Resistant Tuberculosis Patients in Malaysia. World Journal of Medical Sciences. 10(3): 285–294.
Jie Z, Cheng S, Ma Y, Zhang T, Bai L, Xu W, et al. (2014). Tuberculosis burden in china: a high prevalence of pulmonary tuberculosis in household contacts with and without symptoms. BMC Infectious Diseases. 14(64): 1-7.
Khan TR, Ahmed Z, Zafar M, Nisar N, Qayyum S and Shafi K. (2014). Active case finding of sputum positive pulmonary tuberculosis in household contacts of tuberculosis patients in Karachi, Pakistan. The Journal of Association of Chest Physicians. 2(1): 25-31.
Kilicaslan Z, kiyan E, Kucu C, Kumbetli S, Sarimurat N, Ozturk F, et al. (2009). Risk of active tuberculosis in adult household contacts of smear-positive pulmonary tuberculosis cases, The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease. 13(1): 93-98.
Ozturk AB, Kilicasian Z and Issever H. (2014). Effect of smoking and indoor air pollution on the risk of tuberculosis: smoking, indoor air pollution and tuberculosis. Tuberk Toraks. 62(1): 1-6.
Singh J, Sanka, MM, Kumar S, Gopinath K, Singh N, Mani K and Singh S.(2013). Incidence and Prevalence of Tuberculosis among Household Contacts of Pulmonary Tuberculosis Patients in a Peri-Urban Population of South Delhi, India. PLOS ONE. 8(7): 1-11.
Singh M, Mynak ML, Kumar L, Mathew JL and Jindal SK. (2005). Prevalence and risk factors for transmission of infection among children in household contact with adults having pulmonary tuberculosis. Arch Dis Child. 90(6): 624–628.
Technical Guidance Group of the Fifth National TB Epidemiological Survey, The Office of the Fifth National TB Epidemiological Survey. (2012). The fifth national tuberculosis epidemiological survey in 2010. Chin J Antituberculosis. 34(8): 485 – 508.
Tornee S, Kaewkungwal J, Fungladda W, Silachamroon U, Akarasewi P and Sunakorn P. (2004). Risk factors for tuberculosis infection among household contacts in Bangkok, Thailand. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 35(2): 375-382.
World Health Organization. (2017).Global tuberculosis report 2017. Retrieved October 20, 2018, from https://www. who.int/tb/publications/global_report/gtbr2017_main_text.pdf.
World Health Organization. (2019).Global tuberculosis report 2019. Retrieved October 18, 2019, from https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/329368/9789241565714-eng.pdf?ua=1
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
