ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคปลาดิบของประชาชนตำบลเหล่ากวาง อำเภอโนนคูณ จังหวัดศรีสะเกษ
คำสำคัญ:
การบริโภคปลาดิบ, ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคปลาดิบบทคัดย่อ
โรคพยาธิใบไม้ตับเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในประเทศไทย สาเหตุสำคัญของการติดเชื้อพยาธิคือการบริโภค
ปลาน้ำจืดมีเกล็ดดิบ ที่สำคัญการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับเป็นสาเหตุหลักของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี หากมีการติดเชื้อซ้ำๆ ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีก็ยิ่งมากขึ้นไปด้วย การศึกษาภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคปลาดิบ เก็บรวบรวมข้อมูลกับประชาชน ตำบลเหล่ากวาง อำเภอโนนคูณ จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 126 คน โดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์หาปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคปลาดิบด้วยสถิติ Binary logistic regression นำเสนอด้วยค่า Crude odd ratio และช่วงเชื่อมั่น 95%
ผลการศึกษา พบว่า ตัวอย่างมีการบริโภคอาหารที่ทำจากปลาดิบร้อยละ 65.90 และปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริโภคปลาดิบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ได้แก่ อาชีพ (OR= 21.86, 95% CI: 3.18-46.36) ระดับการศึกษา (OR=15.68, 95% CI: 5.65-6.57) การบริโภคปลาน้ำจืดดิบของคนในครอบครัว (OR= 9.52, 95% CI: 2.73-3.32) และทัศนคติต่อการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ (OR= 5.09, 95% CI: 1.13-2.28)
ดังนั้น เจ้าหน้าที่สาธารณสุขควรเร่งสร้างทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับการบริโภคอาหารที่ทำจากปลาน้ำจืดมีเกล็ดดิบ ตลอดจนการรณรงค์สร้างกระแสสังคมให้ประชาชนรับประทานปลาสุก เพื่อลดอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับและอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ทศวรรษกำจัดปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ปี 2559-2568. การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อกำหนดทิศทางและประเด็นการวิจัยที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์กำจัดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี, 24-26 กรกฎาคม 2561,โรงแรมพลูแมน ขอนแก่น ราชาออคิด, ขอนแก่น.
กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. (2562). รายงานสรุปผลการดำเนินงานโรคพยาธิใบไม้ตับจังหวัดศรีสะเกษ ประจำปีงบประมาณ 2559. การประชุมคณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับจังหวัด (คปสจ.) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ.
ณัฏฐวุฒิ แก้วพิทูลย์. (2559). ปรสิตวิทยาสำหรับการพยาบาลและสาธารณสุข. นครราชสีมา: สมบูรณ์การพิมพ์.
ประวิ อ่ำพันธุ์. (2558). ความชุกของการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับในโฮสต์กึ่งกลาง ในพื้นที่โครงการฝายหัวนา จังหวัดศรีสะเกษ ปี 2557. วารสารควบคุมโรค. ปีที่ 41(ฉบับที่ 3), 227-240.
มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา. (2560). ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันโรคหนอนพยาธิในประชาชนอายุ 45-54 ปี หมู่ 6 บ้านหนองแวง ตำบลโพนเขวา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารเฉลิมกาญจนา. ปีที่ 4 (ฉบับที่ 2), 126-134.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหยอด. (2562). รายงานการดำเนินงานควบคุมโรคหนอนพยาธิ ปีงบประมาณ 2562 ตำบลเหล่ากวาง อำเภอโนนคูณ จังหวัดศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหยอด.
วาสนา ผิวเหลือง. (2556). พฤติกรรมการบริโภคปลาดิบของประชาชน ตำบลจอมศรี อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://203.157.168.8/research/index.php?opti o n = c o m _ c o n t e n t & v i e w = a r t i -cle&id=104:2013-01-15-05-55-44[สืบค้นเมื่อ 9 พฤษภาคม 2563].
วันชัย เหล่าเสถียรกิจ ศศิธร เจริญประเสริฐ กันยารัตน์ เหล่าเสถียรกิจ พุทธิไกร ประมวล และศักรินทร์ บุญประสงค์. (2562). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบริโภคปลาดิบ-สุกๆ ดิบๆ ของประชาชนจังหวัดศรีสะเกษ ปี 2559. วารสารวิชาการสาธารณสุข. ปีที่ 28 (ฉบับที่ 6), 974-985.
ศักดิ์ชัย ศรีกลาง และพิษณุ อุตตมะเวทิน. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการบริโภคปลาดิบของผู้กำหนดอาหารและการบริโภคปลาดิบของสมาชิกในครัวเรือน ตำบลสะแก จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ปีที่ 12 (ฉบับที่ 3), 31-39.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ, กระทรวงสาธารณสุข. (2555). แผนยุทธศาสตร์ลดพยาธิใบไม้ตับกำจัดมะเร็งท่อน้ำดีวาระคนอีสาน. นนทบุรี: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.
อนุวัฒน์ เพ็งพุฒ จุฑามาศ สุจริต ดุลศักดิ์ เทพขันธ์ และพุทธิไกร ประมวล. (2561). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการติดเชื้อซ้ำของโรคพยาธิใบไม้ตับในอำเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. ปีที่ 11, 403-10.
อภิชาต ภัทรธรรม. (2557). ชนเผ่ากูย (Kui) กวย (Kuoy) หรือส่วย (Suay). วารสารการจัดการป่าไม้. ปีที่ 7 (ฉบับที่ 14), 54-63.
Best, J.W. (1977). Research in education. 3rd ed. Prentice-Hall.
Bloom, Benjamin S., Hastings, JH., Madaus, GF. (1971). Handbook on Formative Evolution of student learning. New York: McGraw-hill.
Buchner, A. (2010). G*Power: Users Guide – Analysis by design. Web Page of Heinrich Heine-Universitat- Institut fur experimentelle Psychologie.
Howell, D.C. (2012). Statistical Methods for Psychology. 7th ed. Belmont: Wadsworth, Cengage Learning.International Agency for Research on Cancer (1994). Infection with liver flukes. IARC monographs on the evaluation of carcinogenic risks to Humans. 61,121-162.
Manwong, M., Songserm, N., Promthet, S., Matsuo, K. (2013). Risk factors for cholangiocarcinoma in the lower part of Northeast Thailand: a hospital-based case-control study. Asian Pac. J. Cancer Prev. 14, 5953–5956.
Rosenstock, I.M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monigraphs. 2, 328-335.
Songserm, N., Promthet, S., Sithithaworn, P., Pientong, C., Ekalaksananan, T., Chopjitt, P., Parkin, D.M. (2012). Risk factors for cholangiocarcinoma in high-risk area of Thailand: role of lifestyle, diet and methylenetetrahydrofolate reductase poly-morphisms. Cancer Epidemiol. 36, e89–e94.
Songserm, N., Charoenbut, P., Bureelerd, O., Pintakham, K., Woradet, S., Vanhnivongkham, P., Cua, LN., Uyen, NTT., Cuu, NC., Sripa, B. (2019). Behavior-related risk factors for opisthorchiasis-associated cholangiocarcinoma among rural people living along the mekong river in five greater mekong subregion countries. Acta Trop. 201(2020), 105221.
Sripa, B., Kaewkes, S., Sithithaworn, P., Mairiang, E., Laha, T., Smout, M., Pairojkul, C., Bhudhisawasdi, V., Tesana, S., Thinkamrop, B., Bethony, J.M., Loukas, A., Brindley,P.J. (2007). Liverfluke induces cholangiocarcinoma. PLoS. Med. 4, e201.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากบรรณาธิการวารสารนี้ก่อนเท่านั้น
