สุขภาพจิตของบุคลากรสาธารณสุขในสถานการณ์การแพร่ระบาดของ โรค Covid-19: กรณีศึกษาโรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

จักเรศ สราญฤทธิชัย; ธิดารัตน์ พุทธชัยยงค์; วีรวุฒิ สุมา; อานนท์ ทองคงหาญ

ผู้แต่ง

จักเรศ สราญฤทธิชัย ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
ธิดารัตน์ พุทธชัยยงค์ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
วีรวุฒิ สุมา ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
อานนท์ ทองคงหาญ กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

คำสำคัญ:

สุขภาพจิต, บุคลากรสาธารณสุข, โรค Covid-19

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสุขภาพจิตของบุคลากรสาธารณสุขในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรค Covid-19 เป็นงานวิจัยโดยการสังเกตเชิงวิเคราะห์ ประชากร คือ บุคลากร โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จำนวน 889 ราย ใช้การเลือกแบบเจาะจง (Purposive sampling) มีกลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถาม จำนวน 326 ราย ได้แก่ บุคลากรที่ทำงานสัมผัสผู้ป่วยโดยตรง จำนวน 202 ราย และกลุ่มบุคลากรที่ไม่ได้ทำงานสัมผัสผู้ป่วย จำนวน 124 ราย เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกันยายน 2563 – มกราคม 2564 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบวัดภาวะสุขภาพจิต Depress Anxiety Stress Scales (DASS-21) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาแสดงผลเป็นร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Chi-square tests กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับน้อยกว่า 0.05
ผลงานวิจัยพบว่า มีผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมด 326 ราย แบ่งเป็นบุคลากรที่ทำงานสัมผัสผู้ป่วยโดยตรง 202 ราย (ร้อยละ 61.97) และบุคลากรที่ไม่ได้ทำงานสัมผัสผู้ป่วย 124 ราย (ร้อยละ 38.03) อีกทั้ง บุคลากรส่วนใหญ่มีภาวะซึมเศร้า ภาวะวิตกกังวลและภาวะเครียด ในระดับปกติ ร้อยละ 75.75, 72.78 และ 83.67 ตามลำดับ นอกจากนี้ ยังพบบุคลากรที่มีภาวะซึมเศร้า ภาวะวิตกกังวลและภาวะเครียด ในระดับมากที่สุด ร้อยละ 0.92, 1.84 และ 0.61 ตามลำดับ เมื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะการทำงานของบุคลากรกับระดับสุขภาพจิตพบว่า มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
สรุปผลการวิจัยพบว่า ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรค Covid-19 ลักษณะการทำงานของบุคลากรมีความสัมพันธ์กับระดับสุขภาพจิต อย่างไรก็ตาม ผู้บริหารควรมีการติดตาม เฝ้าระวังและฟื้นฟูดูแลบุคลากรที่มีปัญหาสุขภาพจิตกลุ่มนี้ ให้กลับมามีสุขภาพจิตที่ดีเหมือนเดิม เพื่อเป็นกำลังในการปฏิบัติงานในสถานการณ์ Covid-19 ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2563). สถานการณ์โรคระบาดในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2563, จากhttps://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/.

นันทพร เล็กพิทยา, ภิฏฐา สุรพัฒน์. (2564). รู้จักกับ “ยาฟาวิพิราเวียร์”. สืบค้นเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2564, จาก https://www.rama.mahidol.ac.th/atrama/issue041/rama-rdu.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก. (2563). สถานการณ์ไวรัสโควิด 19 จังหวัดตาก. สืบค้นเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2563, จาก https://covid. takpho.go.th/index.php?r=covid%2Fdashboard.

อัมพร เบญจพลพิทักษ์ และคณะ. (2564). ผลกระทบด้านสุขภาพจิตของประชาชนต่อสถานการณ์ การแพร่ระบาดเชื้อโคโรนาไวรัส (โควิด-19) เขตสุขภาพที่ 5. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.).

เอกลักษณ์ แสงศิริรักษ์ และสิรินรัตน์ แสงศิริรักษ์. (2563). ความเครียดและอารมณ์เศร้าของบุคลากรทางการแพทย์ในช่วงการระบาด

ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 65(4), 400-08.

Chew N, Lee G, Tan B, Jing M, Goh Y, Ngiam N and et al. (2020). A multinational, multicentre study on the psychological outcomes and associated physical symptoms amongst healthcare workers during Covid-19 outbreak. Brain Behav & Immun, 88, 559–65.

Lai J, Ma S, Wang Y, Cai Z, Hu J, Wei N and et al. (2020). Factors associated with mental health outcomes among health care workers exposed to coronavirus disease 2019. JAMA Network Open, 3(3), 1-12.

Li Z, Ge J, Yang M, Feng J, Qiao M, Jiang R and et al. (2020). Vicarious traumatization in the general public, members, and non-members of medical teams aiding in COVID-19 control. Brain, Behavior, and Immunity, 88, 916–19.

Lu W, Wang H, Lin Y, Li L. (2020). Psychological status of medical workforce during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study. Psychiatry Research, 288, 112936.

Oei TP, Sawang S, Goh YW, Mukhtar F. (2013). Using the depression anxiety stress scale 21 (DASS-21) across cultures. Int J Psychol, 48, 1,018-29.

Sun P, Qie S, Liu Z, Ren J, Li K, Xi J. (2020). Clinical characteristics of hospitalized patients with SARS-CoV-2infection: A single arm meta-analysis. J of Med Virology, 92(6), 612–17.

Tan B, Chew N, Lee G, Jing M, Goh Y, Yeo L and et al. (2020). Psychological impact of the COVID-19 pandemic on health care workers in Singapore. Annals of internal medicine, 173(4), 317–20.

WHO. (2019). Coronavirus disease (COVID-19). Retrieved June 2, 2020, from https://www.who.int/thailand/emergencies/novel-coronavirus-2019/q-a-on-covid-19.