การประเมินจุลชีพในอากาศในห้องเจาะเลือดของโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง

บทคัดย่อ

จุลชีพในอากาศเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญสำหรับการประเมินคุณภาพอากาศภายในโรงพยาบาล ลักษณะของกิจกรรมและการปฏิบัติงานในหลายพื้นที่รวมทั้งห้องเจาะเลือด อาจส่งผลให้บุคลากรทางการแพทย์และผู้ป่วยได้รับการรับสัมผัสจุลชีพในอากาศก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพอากาศภายในห้องเจาะเลือดโดยตรวจวัดความเข้มข้นของจุลชีพในอากาศ ได้แก่ แบคทีเรีย และเชื้อรา ตามบริเวณพื้นที่ทำกิจกรรมต่างๆ โดยแบ่งเป็น 6 พื้นที่ ได้แก่ จุดคัดกรองผู้ป่วย บริเวณนั่งรอรับบริการ สถานีเจาะเลือด ห้องเจาะเลือดพระสงฆ์หรือผู้ป่วยนั่งรถเข็น ห้องเจาะเลือดพิเศษสำหรับผู้ป่วยที่จำเป็นต้องนอนเจาะเลือด และห้องน้ำ  ใช้เครื่องมือเก็บตัวอย่างชนิด Microbiological Air Sampler เก็บตัวอย่างในช่วงเช้าและบ่าย จำนวน 5 วัน รวมเก็บตัวอย่างทั้งสิ้น 120 ตัวอย่าง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Kruskal-Wallis Test เพื่อทดสอบความแตกต่างของความเข้มข้นของจุลชีพในอากาศในช่วงเวลาเช้ากับบ่ายเปรียบเทียบตามพื้นที่ และวันที่ให้บริการ ที่ระดับความเชื่อมั่น 0.05

                              ผลการศึกษาพบว่าค่าเฉลี่ยของความเข้มข้นแบคทีเรียและเชื้อราในอากาศภายในห้องเจาะเลือดเท่ากับ 442 ± 249 cfu/m3
มีค่าอยู่ระหว่าง 83 - 1,283 cfu/m3  และ 445 ± 257 cfu/m3  มีค่าอยู่ระหว่าง 33 - 1,253 cfu/m3  ตามลำดับ ซึ่งไม่เกินค่าเฝ้าระวังคุณภาพอากาศภายในอาคารสาธารณะของกรมอนามัย (≤ 500 cfu/m3) แต่เกินค่าแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) กรณีโรงพยาบาล (≤100 cfu/m3 สำหรับแบคทีเรีย และ ≤50 cfu/m3 สำหรับเชื้อรา) และค่าเฉลี่ยของจุลชีพทั้งสองชนิดในช่วงเช้ามีความเข้มข้นสูงกว่าช่วงบ่ายประมาณ 2 เท่า เมื่อพิจารณาแยกตามพื้นที่พบว่าบริเวณพื้นที่ห้องเจาะเลือดพิเศษสำหรับผู้ป่วยที่จำเป็นต้องนอนเจาะเลือด มีค่าเฉลี่ยของความเข้มข้นแบคทีเรียและเชื้อราสูงที่สุดเท่ากับ 529 ± 363 cfu/m3และ 525 ± 356 cfu/m3  ตามลำดับ และเป็นบริเวณที่มีค่าความแตกต่างของความเข้มข้นจุลชีพทั้งสองชนิดในช่วงเช้ากับบ่ายแตกต่างกันมากที่สุดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยความเข้มข้นจุลชีพในช่วงเช้าและบ่ายภายในห้องเจาะเลือด อาจเกิดจากจำนวนผู้ใช้บริการในช่วงเช้าที่มีมากกว่าช่วงบ่ายประมาณ 5 เท่าต่อวัน นอกจากนั้นพบว่าความเข้มข้นเชื้อรามีค่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับวันที่ให้บริการ

                การประเมินค่าเฉลี่ยของความเข้มข้นของแบคทีเรียและเชื้อราในอากาศภายในห้องเจาะเลือดผ่านเกณฑ์ค่าเฝ้าระวังของกรมอนามัย แต่สูงกว่าค่าแนะนำของ WHO กรณีโรงพยาบาล ซึ่งอาจเกิดจากการระบายอากาศและปรับอากาศที่ไม่เหมาะสม การทำความสะอาดที่ไม่เพียงพอโดยเฉพาะบริเวณที่ไม่ค่อยมีการใช้งาน และความหนาแน่นของจำนวนผู้เข้ารับบริการภายในห้องเจาะเลือด ประเด็นดังกล่าวควรได้รับการพิจารณาปรับปรุงแก้ไขเพื่อลดความเข้มข้นของจุลชีพในอากาศภายในห้องเจาะเลือด