พฤติกรรมและทัศนคติการใช้กัญชาด้วยตนเองในการรักษาโรคของผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ในโรงพยาบาลราชวิถี

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: ประเทศไทยได้มีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ฉบับที่ 7 การเข้าถึงกัญชาทางการแพทย์แผนปัจจุบันในประเทศไทยยังถูกจำกัดอยู่ในกลุ่มโรค ได้แก่ ภาวะคลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด โรคลมชักที่รักษายากในเด็กและลมชักที่ดื้อต่อการรักษา กล้ามเนื้อหดเกร็งในโรคปลอกประสาทอักเสบ อาการปวดประสาทต่าง ๆ ที่รักษาด้วยวิธีต่าง ๆ แล้วไม่ได้ผล ภาวะเบื่ออาหารในผู้ป่วยเอดส์ที่น้ำหนักตัวน้อยและการเพิ่มคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง ปัจจุบันยังไม่พบข้อมูลเกี่ยวกับการใช้กัญชาในผู้ป่วยเอชไอวีในประเทศไทย วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาพฤติกรรมและทัศนคติเกี่ยวกับการใช้กัญชาด้วยตัวเองในการรักษาโรคของผู้ป่วยเอชไอวีในโรงพยาบาลราชวิถี วิธีการ: รูปแบบการศึกษาเป็นเชิงพรรณนาภาคตัดขวางแบบสำรวจ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยเอชไอวีที่มารับบริการในแผนกโรคเมืองร้อน โรงพยาบาลราชวิถีช่วงเดือนเมษายนถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 จำนวน 851 คน โดยวิธีการสุ่มกลุ่มอย่างง่าย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และการวิเคราะห์แบบถดถอยโลจิสติก ผล: ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุอยู่ระหว่าง 31- 40 ปี ศึกษาขั้นสูงสุดระดับปริญญาตรี ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเป็นพนักงานบริษัทเอกชน มีรายได้ต่ำกว่า 30,000 บาท พบความชุกในการใช้ผลิตภัณฑ์กัญชาร้อยละ 10 พบใช้ผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มกัญชามากที่สุด (ร้อยละ 35) โดยส่วนใหญ่มาจากการเพาะปลูก (ร้อยละ 37) และรับรู้ข่าวสารด้านกัญชาผ่านอินเตอร์เน็ต (ร้อยละ 75)  จากการศึกษาพบว่าผู้ป่วยนำมาใช้ในการบรรเทาหรือรักษาอาการนอนไม่หลับ (ร้อยละ 78.18) กระตุ้นความอยากอาหาร (ร้อยละ 37.27) และปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ (ร้อยละ 28.18) ซึ่งส่วนใหญ่รับประทานเป็นครั้งคราว ด้านทัศนคติพบว่า ผู้ป่วยมีทัศนคติต่อการใช้กัญชาในการรักษาโรคโดยรวมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.75±0.49 ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ต่อการใช้กัญชาคือ ระดับการศึกษา  อาชีพ และ ระดับทัศนคติ มีผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สรุป: ผู้ป่วยเอชไอวี พบความชุกในการใช้กัญชาด้วยตนเองร้อยละ 10 มีทัศนคติต่อการใช้กัญชาระดับมาก นำมาใช้ในการบรรเทาหรือรักษาอาการนอนไม่หลับ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและกระตุ้นความอยากอาหาร ปัจจัยที่ส่งเสริมต่อการใช้กัญชาเพื่อบรรเทาอาการ หรือ รักษาโรคที่เป็น คือ ระดับการศึกษา อาชีพและระดับทัศนคติ