ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะโภชนาการกับการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต

รุ่งทิพย์ ตั้งสง่าศักดิ์ศรี

ผู้แต่ง

รุ่งทิพย์ ตั้งสง่าศักดิ์ศรี โรงพยาบาลเลิดสิน

คำสำคัญ:

ติดเชื้อในกระแสโลหิต, ภาวะทุพโภชนาการ, การเสียชีวิต

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: ภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิต (sepsis) เป็นสาเหตุหลักในการเสียชีวิตของผู้ป่วยในโรงพยาบาล พบว่าภาวะโภชนาการมีผลกระทบต่อการรอดชีวิต และอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยวิกฤต ภาวะทุพโภชนาการมีความสัมพันธ์กับการรักษาที่ล้มเหลวในผู้ป่วยหนัก มีความสัมพันธ์กับการเกิดอวัยวะล้มเหลว เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนและการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสโลหิต วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของภาวะโภชนาการกับการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต และหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต วิธีการ: เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาโดยเก็บข้อมูลย้อนหลังในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีการติดเชื้อในกระแสโลหิต และได้รับการคัดกรองภาวะโภชนาการระหว่างปี พ.ศ. 2562 ในโรงพยาบาลราชวิถี ผล: ผู้ป่วยจำนวน 808 รายที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิต เสียชีวิตรวม 400 ราย (49.5%) พบว่าภาวะโภชนาการไม่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิต ภาวะทุพโภชนาการไม่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยที่มีอายุ > 60 ปี มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่ากลุ่มที่มีอายุ ≤40 ปีมากกว่า 2 เท่า ผู้ป่วยที่มีภาวะ septic shock มีโอกาสเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 4 เท่า ผู้ป่วยที่ได้รับสารอาหารทางหลอดเลือดดำและผู้ป่วยที่ได้รับสารอาหารทั้งจากทางสายยางและทางหลอดเลือดดำมีโอกาสเสียชีวิตมากกว่าผู้ป่วยที่ไม่ได้รับสารอาหารเกือบ 4 เท่า ผู้ป่วยโรคไตมีโอกาสเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 2 เท่า ผู้ป่วยมะเร็งมีโอกาสเสียชีวิตเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่า กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยา vancomycin, colistin มีโอกาสเสียชีวิตมากกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยา 1.67 และ 1.9 เท่า กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยา quinolone, metronidazole มีโอกาสเสียชีวิตลดลงร้อยละ 40 และ 51 ตามลำดับ สรุป: ภาวะโภชนาการไม่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิต ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อในกระแสโลหิต ได้แก่ การได้รับสารอาหารทางหลอดเลือดดำ, อายุ> 60 ปี, ภาวะช็อคจากการติดเชื้อในกระแสโลหิต, มะเร็ง, ไตวายเรื้อรัง, ผู้ป่วยที่ได้รับ vancomycin, colistin, fluoroquinolone และ metronidazole

เอกสารอ้างอิง

Rhee C, Dantes R, Epstein L, Murphy DJ, Seymour CW, Iwashyna JT, et al. Incidence and trends of sepsis in US hospitals using clinical vs claims data, 2009-2014. JAMA 2017;318(13):1241-9.

McClelland H, Moxon A. Early identification and treatment of sepsis. Nursing Time 2014;110(4):14-7.

Deutschman CS, Tracey KJ. Sepsis: current dogma and new perspectives. Immunity 2014;40(17):463-75.

Singer M, Deutsschman CS, Seymour CW, Shankar-Hari M, Annane D, Bauer M, et al. The third international consensus definitions for sepsis and septic shock (sepsis-3). JAMA 2016;315(8):801-10.

Rannikko J, Syrjänen J, Seiskari T, Aittoniemi J, Huttunen R. Sepsis-related mortality in 497 cases with blood culture-positive sepsis in an emergency department. Int J Infect Dis 2017;58:52-7.

Rudd KE, Johnson SC, Agesa KM, Shackelford KA, Tsoi D, Kievlan DR, et al. Global, regional, and national sepsis incidence and mortality, 1990-2017: analysis for the Global Burden of Disease Study. Lancet 2020;395(10219):200-11.

World Health Organization. Sepsis. 3 May 2024. [internet] [cited 2024 May 5]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis

Rhee C, Jones TM, Hamad Y, Pande A, Varon J, O’Brien C, et al. Prevalence, underlying causes, and preventability of sepsis-associated mortality in US Acute Care Hospitals. JAMA Network Open 2019;2(2):e187571.

Rhee C, Klompas M. Sepsis trends: increasing incidence and decreasing mortality, or changing denominator. J Thorac Dis 2020;12(Suppl 1):S89-S100.

Dellinger RP, Levy MM, Rhodes A, Annane D, Geriach H, Opal SM, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of severe sepsis and septic shock, 2012. Intensive Care Med 2013;39(2):165-228.

Akksilp S. Sepsis unfinished agenda. Paper presented at World Sepsis Day 2018 Conference; 2018 Sep 6-7; Muangthong Thanee, Bangkok.

Parimanont C, Chaimael P, Woradej S. Nutritional status and factors associated nutritional status in children under 5 years of age: A review of the literature. SCNJ 2018;5(1):329-42.

Mehta NM. Nutritional status and outcomes in pediatric severe sepsis-size matter. Crit Care Med 2018;46(11):1886-7.

Kosalka K, Wachowska E, Slotwinski R. Disorder of nutritional status in sepsis- facts and myths. Prz Gastroenterol 2017;12(2):73-82.

Hung KY, Chen YM, Wang CC, Wang YH, Lin CY, Chang YT. Insufficient nutrition and mortality risk in septic patients admitted to ICU with a focus on immune dysfunction. Nutrients 2019;11(2): 367.

Christopher KB, Rawn JD, McKane CK, Moromizato T, Mogensen KM. The association of malnutrition and sepsis in critical illness: a cohort study. Am J Respir Crit Care Med 2020;201:A3085

Asiimwe SB, Amir A, Vittinghoff E, Muzoora CK. Causal impact of malnutrition on mortality among adults hospitalized for medical illness in sub-Saharan Africa: what is the role of severe sepsis? BMC Nutrition 2015;1:25.

Gao Q, Cheng Y, Li Z, Tang Q, Qiu R, Cai S, et al. Association between nutritional risk screening score and prognosis of patients with sepsis. Infect Drug Resist 2021;14:3817-25.

Martin-Loeches I, Guia MC, Vallecoccia MS, Suarez D, Ibarz M, Irazabal M, et al. Risk factors for mortality in elderly and very elderly critically ill patients with sepsis: a prospective, observational, multicenter cohort study. Ann Intensive Care 2019;9(1):26.

Cha JK, Kim HS, Kim EJ, Lee ES, Lee JH, Song IA. Effect of early nutritional support on clinical outcomes of critically ill patients with sepsis and septic shock: a single-center retrospective study. Nutrients 2022;14(11):2318.

Takır HB, Karakurt Z, Saltürk C, Balcı M, Kargın F, Moçin ÖY, et al. Does total parenteral nutrition increase the mortality of patients with severe sepsis in the ICU? Turk Thorac J 2015;16(2):53-8.

Comerlato PH, Stefani J, Viana LV. Mortality and overall and specific infection complication rates in patients who receive parenteral nutrition: systematic review and meta-analysis with trial sequential analysis. Am J Clin Nutr 2021;114(4):1535-45.

Vancomycin. In: Gonzales JP, LoweJF, Rybarczyk A, editors. Adult drug information handbook. 31st ed. Lexi-Drugs. Lexicomp. Wolters Kluwer Health, Inc. Riverwoods, IL; 2022-2023. p. 2324-31.

Colistimethate. In: Gonzales JP, LoweJF, Rybarczyk A, editors. Adult drug information handbook. 31st ed. Lexi-Drugs. Lexicomp. Wolters Kluwer Health, Inc. Riverwoods, IL; 2022-2023. p. 515-17.