ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะภูมิไวเกินในผู้ป่วยที่ได้รับยา Paclitaxel ในโรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: อุบัติการณ์การเกิดภาวะภูมิไวเกินจากการได้รับยา paclitaxel สูงถึงร้อยละ 40 อาจส่งผลให้ผู้ป่วยต้องหยุดให้ยาชั่วคราว ให้การรักษาเพิ่มเติม หรืออาจไม่สามารถรับยาในครั้งถัดไปได้ ทำให้ผู้ป่วยสูญเสียโอกาสในการได้รับยาที่ตอบสนองต่อโรค วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาการเกิดภาวะภูมิไวเกิน และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะภูมิไวเกินในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยา paclitaxel วิธีการ: งานวิจัยเป็นเชิงสังเกต ศึกษาข้อมูลย้อนหลัง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยา paclitaxel ระหว่างเดือนมกราคม ถึงเดือนธันวาคม 2565 แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ได้รับยา paclitaxel แล้วเกิดภาวะภูมิไวเกิน พบอุบัติการณ์ 50 ครั้ง และกลุ่มที่ได้รับยา paclitaxel แล้วไม่เกิดภาวะภูมิไวเกิน โดยเลือกสุ่มอย่างง่ายในกลุ่มผู้ที่ไม่เกิดภาวะภูมิไวเกินในทุกรอบการรักษาจำนวน 50ครั้ง รวมเก็บกลุ่มตัวอย่าง 100 ครั้ง ผล: ระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนธันวาคม 2565 มีผู้ป่วยมะเร็งที่เข้ารับการรักษาด้วยยา paclitaxel ทั้งหมด 2,472 ครั้ง พบอุบัติการณ์การเกิดภาวะภูมิไวเกิน 50 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 2.02 ส่วนใหญ่มีระดับความรุนแรง grade 1, 2 อาการที่พบได้แก่ หายใจไม่ออก (ร้อยละ 76), หน้าบวม หน้าแดง ผื่นคัน (ร้อยละ 50), ปวดหลังปวดหน้าอก (ร้อยละ 26) เมื่อทดสอบหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะภูมิไวเกิน พบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ผู้ป่วยที่ได้รับยาในรอบการรักษาที่ 2 (p <. 001), ได้รับยาความเข้มข้น 1-1.49 mg/ml (p = .005),ได้รับ premedication ด้วย dexamethasone 8 mgรับประทานเวลา 22.00 น. (คืนก่อนให้ยาเคมีบำบัด) และ 6.00 น. (เช้าวันให้ยาเคมีบำบัด) (p = .008) และมีระยะเวลาตั้งแต่ผสมยาเสร็จจนถึงเริ่มบริหารยาน้อยกว่า 30นาที (p < .001) สรุป: การเกิดภาวะภูมิไวเกินจากการได้รับยา paclitaxel สามารถเกิดขึ้นได้ แต่เพื่อลดความรุนแรง ส่งผลให้ผู้ป่วยปลอดภัย สามารถรับการรักษาจนครบตามแผนการรักษา บุคลากรผู้ดูแลผู้ป่วยที่ได้รับยาในรอบการรักษา 3 รอบแรก และได้รับยาความเข้มข้นมากกว่า 1 mg/ml ควรมีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในช่วง 20 นาทีแรกหลังได้รับยา, เมื่อผสมยา paclitaxel กับสารน้ำแล้ว ควรเขย่าให้เข้ากัน และวางทิ้งไว้อย่างน้อย 30 นาที เพื่อให้ยาเข้ากันเป็นสารละลายใสก่อนบริหารยาให้ผู้ป่วย และผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องได้รับ premedication ด้วย dexamethasone 8 mg รับประทานเวลา 22.00 น. (คืนก่อนให้ยาเคมีบำบัด)และ 6.00 น. (เช้าวันให้ยาเคมีบำบัด) เพราะการได้รับไม่ช่วยลดการเกิดภาวะภูมิไวเกิน