การทำนายปัจจัยเสี่ยงของการเกิดอาการชักในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองที่เข้ารับการฟื้นฟูสมรรถภาพแบบผู้ป่วยในที่สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: อาการชักเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง เกิดขึ้นเฉียบพลันส่งผลต่อการฟื้นฟู และต้องใช้ทรัพยากรในการดูแลรักษา วัตถุประสงค์: เพื่อหาปัจจัยทำนายความเสี่ยงของการเกิดอาการชักในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองที่เข้ารับการฟื้นฟูสมรรถภาพแบบผู้ป่วยในที่สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูฯ วิธีการ: ศึกษาแบบย้อนหลังเชิงวิเคราะห์ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มารับบริการผู้ป่วยในที่สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูฯ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2567 มีผู้ป่วยทั้งหมด 734 ราย เข้าตามเกณฑ์คัดเข้าคัดออกเก็บข้อมูลอาการทางคลินิก ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการและอาการแทรกซ้อนระหว่างนอนโรงพยาบาล วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติใช้ logistic regression กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติ p-value < .05 ผล: มีผู้ป่วยทั้งหมด 734 ราย เป็นเพศชาย 450 ราย (ร้อยละ 61.3) อายุเฉลี่ย 61.5 ปี (SD = 14.2) อายุเฉลี่ยที่เกิดโรคหลอดเลือดสมองครั้งแรก 60.1 ปี (SD = 14.2) เป็นชนิดหลอดเลือดสมองตีบ 421 ราย (ร้อยละ 57.4) มีผู้ป่วยชักขณะนอนโรงพยาบาลทั้งหมด 16 ราย (ร้อยละ 2.2) มีปัจจัยทำนายการเกิดอาการชักทั้งหมด 4 ปัจจัย ได้แก่ 1) การตรวจพบอาการแสดงทาง cortical lobe โดยอาการ aphasia เพิ่มความเสี่ยง 5.17 เท่า (95%CI: 1.10, 24.27) และอาการ neglect เพิ่มความเสี่ยง 7.20 เท่า (95%CI: 1.06, 48.88) 2) มีประวัติผ่าตัดเปิดกะโหลก craniectomy/craniotomy เพิ่มความเสี่ยงชัก 6.35 เท่า (95%CI: 1.05, 38.32) 3) ผู้ป่วยที่มีระยะเวลาตั้งแต่ชักครั้งล่าสุดจนถึงมานอนโรงพยาบาลน้อยกว่า 1 ปี มีความเสี่ยงชักมากกว่ากลุ่มที่ไม่ชักหรือชักนานกว่า 1 ปี 43.75 เท่า (95%CI: 8.31, 230.30) 4) ระดับเกลือแร่โซเดียมในเลือดผิดปกติระหว่างนอนโรงพยาบาลเพิ่มความเสี่ยงชัก 11.89 เท่า (95%CI: 1.19,118.67) สรุป: ปัจจัยทำนายการเกิดอาการชักในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มารับบริการฟื้นฟูแบบผู้ป่วยในที่สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูฯ มีทั้งหมด 4 ปัจจัย ได้แก่ 1) การตรวจพบอาการแสดงทาง cortical lobe 2) มีประวัติผ่าตัดเปิดกะโหลก craniectomy/craniotomy 3) ระยะเวลาตั้งแต่ชักครั้งล่าสุดจนถึงมานอนโรงพยาบาลน้อยกว่า 1 ปี และ 4) ระดับเกลือแร่โซเดียมในเลือดผิดปกติระหว่างนอนโรงพยาบาล การศึกษานี้จะช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถประเมินความเสี่ยงได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้นและสามารถวางแผนการป้องกันและการรักษาได้อย่างเหมาะสม