ประสิทธิผลของการเตรียมลำไส้ของผู้ป่วยก่อนเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ โดยการให้อาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำ ที่ศูนย์ส่องกล้องทางเดินอาหาร โรงพยาบาลราชวิถี

พิมน์อร จีนทรา; วรางคณา ชนะเคน; อภิเชษฐ์ ศิรินวเสถียร

ผู้แต่ง

พิมน์อร จีนทรา โรงพยาบาลราชวิถี
วรางคณา ชนะเคน โรงพยาบาลราชวิถี
อภิเชษฐ์ ศิรินวเสถียร โรงพยาบาลราชวิถี

คำสำคัญ:

การเตรียมลำไส้, การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่, อาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำ

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: การรับประทานอาหารที่มีกากใยสูงเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้การเตรียมลำไส้ไม่สะอาดในผู้ป่วยก่อนเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ศูนย์ส่องกล้องทางเดินอาหาร โรงพยาบาลราชวิถีร่วมกับสถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์อาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำพร้อมรับประทาน คือ ผลิตภัณฑ์ขาวต้มไก่ผสมไข่พร้อมรับประทาน วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบคุณภาพการเตรียมลำไส้ใหญ่ในผู้ป่วยที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ระหว่างกลุ่มที่ได้รับอาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำและกลุ่มที่ไม่ได้รับอาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำ และความพึงพอใจของผู้ป่วยต่ออาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำ วิธีการ: การศึกษากึ่งทดลองในกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ โรงพยาบาลราชวิถี ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 - เดือนกันยายน พ.ศ. 2565 คำนวณขนาดตัวอย่างได้กลุ่มละ 50 ราย ประเมินคุณภาพการเตรียมลำไส้โดยใช้แบบประเมินระดับความสะอาดของลำไส้ตามแนวทางของ The Boston Bowel Preparation Scale (BBPS) คะแนน BBPs ≥ 6 คะแนน ถือว่าลำไส้มีความสะอาดเพียงพอต่อการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ ผล: การเปรียบเทียบคะแนนความสะอาดของลำไส้แต่ละตำแหน่งพบว่า กลุ่มที่ได้รับอาหารเตรียมลำไส้ไฟเบอร์ต่ำ มีคะแนนของระดับความสะอาดของลำไส้สูงกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับอาหารเตรียมลำไส้ไฟเบอร์ต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ความพึงพอใจของผู้ป่วยต่อผลิตภัณฑ์อาหารโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean = 4.36, SD = 0.90) ส่วนด้านกลิ่นของอาหารอยู่ในระดับมาก (Mean = 3.92, SD = 1.05) โดยผู้ป่วยในกลุ่มที่รับประทานอาหารเตรียมลำไส้ไฟเบอร์ต่ำสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำได้ร้อยละ 94 ไม่สามารถปฏิบัติได้ร้อยละ 6 รู้สึกหิวระหว่างมื้อระหว่างวันร้อยละ 28 รู้สึกอ่อนเพลียร้อยละ 26 และมีอาการข้างเคียงร้อยละ 6 สรุป: การเตรียมลำไส้ด้วยอาหารกึ่งสำเร็จรูปไฟเบอร์ต่ำทดแทนการรับประทานอาหารเหลว ในวันที่สองของการเตรียมลำไส้ช่วยลดความอ่อนเพลียและความหิวของผู้ป่วยได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และระดับความสะอาดของลำไส้อยู่ในเกณฑ์ดี คะแนน BBPS ≥ 6 คะแนนขึ้นไป ช่วยให้มองเห็นรอยโรคหรือความผิดปกติที่เกิดในลำไส้ใหญ่ได้ชัดเจน ทำให้การวินิจฉัยและการรักษาโรคเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

ASGE Standards of Practice Committee; Saltzman JR, Cash BD, Pasha SF, Early DS, Muthusamy VR, Khashab MA, et al. Bowel preparation before colonoscopy. Gastrointest Endosc 2015;81(4):781-94.

Gastrointestinal Endoscopy Center, Rajavithi Hospital. Colonoscopy statistics 2017-2019. Bangkok: Rajavithi Hospital; 2020.

Aovapittaya B. Bowel preparation for colonoscopy. In: Jiwasilp P, Rattanachueak T, Phunphimarnmas S, editors. Diagnosis and treatment of colonoscopy. Bangkok: Bangkok Medical Journal Publishing; 2003. p. 29-42.

Klaypikun K, Choowattanapakorn. The effect of the individual and family self-management program on bowel preparation behavior for colonoscopy in older persons. Journal of Health Sciences and Wellness 2018;21(42):123-37.

Bhanthumkomol P, Siramolpiwat S, Vilaichone RK. Incidence and predictors of inadequate bowel preparation before elective colonoscopy in Thai patients. Asian Pac J Cancer Prev 2014;15(24):10763-7.

Jiao L, Wang J, Zhao W, Zhu X, Meng X, Zhao L. Comparison of the effect of 1-day and 2-day low residue diets on the quality of bowel preparation before colonoscopy. Saudi J Gastroenterol 2020;26(3):137-43.

Matsumura T, Arai M, Ishigami H, Okimoto K, Saito K, Minemura S, et al. A randomized controlled trial comparing a prepackaged low-residue diet with a restricted diet for colonoscopy preparation: the impact on the results of colonoscopy in adenoma detection. Colorectal Dis 2016;18(1):37-42.

Wu KL, Rayner CK, Chuah SK, Chiu KW, Lu CC, Chiu YC. Impact of low-residue diet on bowel preparation for colonoscopy. Dis Colon Rectum 2011;54(1):107-12.

Bernard R. Fundamentals of biostatistics. 5th ed: Duxbury: Duxbury Press; 2000.

Sulz MC, Kröger A, Prakash M, Manser CN, Heinrich H, Misselwitz B. Meta-analysis of the effect of bowel preparation on adenoma detection:early adenomas affected stronger than advanced adenomas. PloS One 2016;11(6):e0154149.

Froehlich F, Wietlisbach V, Gonvers JJ, Burnand B, Vader JP. Impact of colonic cleansing on quality and diagnostic yield of colonoscopy: the European Panel of Appropriateness of Gastrointestinal Endoscopy European multicenter study. Gastrointest Endosc 2005;61(3):378-84.

Wexner SD, Beck DE, Baron TH, Fanelli RD, Hyman N, Shen B, et al. A consensus document on bowel preparation before colonoscopy: prepared by a task force from the American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), the American Society for Gastrointestinal Endoscopy (ASGE), and the Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons (SAGES). Gastrointest Endosc 2006;63(7):894-909.

Vanhauwaert E, Matthys C, Verdonck L, De Preter V. Low-residue and low-fiber diets in gastrointestinal disease management. Adv Nutr 2015;6(6):820-7.

Cunningham E. Are low-residue diets still applicable? J Acad Nutr Diet 2012;112(6):960.

Chen E, Chen L, Wang F, Zhang W, Cai X, Cao G. Low-residue versus clear liquid diet before colonoscopy: An updated meta-analysis of randomized, controlled trials. Medicine (Baltimore) 2020;99(49):e23541.

Melicharkova A, Flemming J, Vanner S, Hookey L. A low-residue breakfast improves patient tolerance without impacting quality of low-volume colon cleansing prior to colonoscopy: a randomized trial. Am J Gastroenterol 2013;108(10):1551-5.

Pan P, Gu L, Zhao S, Wang S, Ma J, Fu H, et al. Prepackaged formula low-residue diet vs. self-prepared low-residue diet before colonoscopy: a multicenter randomized controlled trial. Front Med (Lausanne) 2023;10:1029493.

Lai EJ, Calderwood AH, Doros G, Fix OK, Jacobson BC. The Boston bowel preparation scale: a valid and reliable instrument for colonoscopy-oriented research. Gastrointest Endosc 2009;69(3 Pt 2):620-5.

Delegge M, Kaplan R. Efficacy of bowel preparation with the use of a prepackaged, low fibre diet with a low sodium, magnesium citrate cathartic vs. a clear liquid diet with a standard sodium phosphate cathartic. Aliment Pharmacol Ther 2005;21(12):1491-5.

Ramprasad C, Ng S, Zhang Y, Liang PS. Low-residue diet for colonoscopy in veterans: risk factors for inadequate bowel preparation and patient satisfaction and compliance. PLoS ONE 2020;15(5):e0233346.