ผลของการคัดกรองใบสั่งยาโดยเภสัชกรต่อการเกิดความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา ณ ห้องจ่ายยาผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลราชวิถี 2 (รังสิต)

ศตวรรษ กุลวรหทัย; ธมลวรรณ จันทร์แก้ว

ผู้แต่ง

ศตวรรษ กุลวรหทัย โรงพยาบาลราชวิถี 2 (รังสิต)
ธมลวรรณ จันทร์แก้ว โรงพยาบาลราชวิถี 2 (รังสิต)

คำสำคัญ:

คัดกรองใบสั่งยา, ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา, ความคลาดเคลื่อนทางยา, เภสัชกร

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: ความคลาดเคลื่อนทางยา (medication errors) สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกขั้นตอนของกระบวนการดูแล ผู้ป่วย ตั้งแต่การสั่งใช้ยา การคัดลอกใบสั่งยา การจ่ายยาไปจนถึงการบริหารยา ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วย หนึ่งในตัวชี้วัดที่ใช้ในการประเมินคุณภาพด้านความปลอดภัย คือ ความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยา (prescribing error) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ถึงประสิทธิผลของการรักษา และความปลอดภัยในการใช้ยาในผู้ป่วย ด้วยเหตุนี้กลุ่มงานเภสัชกรรมจึงได้พัฒนาระบบการคัดกรองใบสั่งยา เพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยา วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาจากการคัดกรองใบสั่งยาโดยเภสัชกร และศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยาที่เกิดขึ้น วิธีการ: เก็บข้อมูลแบบ retrospective descriptive study โดยเก็บข้อมูลย้อนหลังผู้ป่วยที่รับยาห้องยาผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลราชวิถี 2 (รังสิต) ระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2565-ธันวาคม พ.ศ. 2566 ผล: เก็บข้อมูลใบสั่งยาผู้ป่วยนอก จำนวน 19,053 ใบสั่งยา ที่ได้รับการคัดกรองโดยเภสัชกร พบเหตุการณ์ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยาทั้งหมด 156 เหตุการณ์ จากใบสั่งยา 145 ใบสั่งยา คิดเป็นอัตราความคลาดเคลื่อน 8.19 ต่อ 1,000 ใบสั่งยา ระดับความรุนแรงที่พบความคลาดเคลื่อนส่วนใหญ่คือ ระดับ B ร้อยละ 96.79 ความรุนแรงของความคลาดเคลื่อนจัดอยู่ระดับ B ชนิดความคลาดเคลื่อนที่พบมากที่สุดคือ ใบสั่งยาไม่ชัดเจน ร้อยละ 28.24 สั่งยาซ้ำซ้อน ร้อยละ 18.24 และสั่งยาผิดวิธีใช้ ร้อยละ 16.47 ความคลาดเคลื่อนส่วนใหญ่พบในกลุ่มยาที่เกี่ยวกับกล้ามเนื้อและกระดูก ร้อยละ 24.12 ผลิตภัณฑ์ภูมิคุ้มกันและวัคซีน ร้อยละ 21.18 และระบบหัวใจและหลอดเลือด ร้อยละ 15.88 โดยแผนกเวชศาสตร์ครอบครัวมีสัดส่วนความคลาดเคลื่อนมากที่สุด ร้อยละ 67.31 การปรึกษาแพทย์ของเภสัชกรได้รับการยอมรับจากแพทย์ในอัตราสูงถึงร้อยละ 97.44 และประวัติแพ้ยาเป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับการเกิดความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา (odds ratio = 1.87, 95%CI: 1.31, 2.67, p = .001) สรุป: การคัดกรองใบสั่งยาโดยเภสัชกรสามารถดักจับความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยา (prescribing error) ได้ และสามารถลดความรุนแรงของการเกิดความคลาดเคลื่อนได้ ส่งผลผู้ป่วยได้รับยาที่ถูกต้องและปลอดภัยมากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention (NCC MERP). About Medication Errors [Internet]. 2024 [cited 2024 Jan 2]. Available from: http://www.nccmerp.org/about-medication-errors.

Rattanadetsakul J, Rattanadetsakul P. Pharmacists and the process of prescription review. Pharmacy Council Continuing Education Center. 2020 [cited 2024 Jan 2]. Available from: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=779.

Wayne WD. Biostatistics: A foundation of analysis in the health sciences. 6th ed. New York: John Wiley and Sons; 1995.

Angsathammarat A, Tangmankongworakul S. Results of prescribing screening and incidence of medication error in outpatients, Sawanpracharak Hospital. R3 Med PHJ 2021;18(1):1.

Rattanadetsakul J, Rattanadetsakul P. Medication errors and their use in drug management systems. 2017 [cited 2024 Jan 2]. Available from: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=303.

Types of Medication Errors [place unknown]: National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention (NCC MERP). 2024 [cited 2024 Jan 2]. Available from: http://www.nccmerp.org/types-medication-errors.

Riuthongchai S. The effect of developing outpatient dispensing services using electronic prescriptions on medication errors at Bangchak Hospital. RDHSJ 2023;16(1):72–85.

Winijgoolchai P, Sriphuthorn A, Thaninpong P. Factors associated with prescribing errors in outpatients with chronic kidney disease at Chiang Kham Hospital, Phayao Province. Thai Pharm J 2023;15(4):1046–59.

Robert S, Ménétré S, Schweitzer C, Demoré B. Observational study of drug-related problems and clinical pharmacists' interventions in a French paediatric hospital. Eur J Hosp Pharm 2021;28(Suppl 2):e85-e91.

Nguyen PM, Nguyen KT, Pham ST, Thanh Le VT, Thi Le TC, Diep HG, et al. Pharmacist-led interventions to reduce drug-related problems in prescribing for pediatric outpatients in a developing country: a randomized controlled trial. J Pediatr Pharmacol Ther 2023;28(3):212-21.