การพัฒนามาตรการในการกำกับดูแลการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่เหมาะสม ในร้านชำจังหวัดเลย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสถานการณ์การจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่เหมาะสมในร้านชำจังหวัดเลยซึ่งตั้งในตำบลที่มีการดำเนินงาน RDU community และ เพื่อจัดทำมาตรการในการกำกับดูแลการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่เหมาะสมในร้านชำจังหวัดเลย วิธีดำเนินการวิจัย: ศึกษาสถานการณ์การจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพในร้านชำจำนวน 446 ร้าน ประเมินความรอบรู้ของผู้ประกอบการ จัดเวทีสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) 4 กลุ่ม ใช้เทคนิค SOAR Analysis ในการวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมและกำหนดเป้าหมายในการดำเนินงาน และจัดประชุมหารือภาคีเครือข่ายเพื่อพัฒนามาตรการในการกำดับดูแลการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ ผลการวิจัย:ร้านชำส่วนใหญ่มีความเหมาะสมด้านสถานที่ (ร้อยละ 94.8) แต่พบปัญหาสำคัญคือการขายยาที่ไม่เหมาะสม โดยมีร้านไม่ผ่านเกณฑ์ถึงร้อยละ 52.2 และการจำหน่ายอาหารไม่ได้มาตรฐานพบสูงถึงร้อยละ 64.6 ผู้ประกอบการมีความรอบรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 2.87 จาก 5) โดยมีปัญหามากที่สุดในหมวดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (ค่าเฉลี่ย 2.26) ร้านที่ผ่านมาตรฐาน G-RDU เพียงร้อยละ 5.8 และ G-SHP เพียงร้อยละ 2.2 ผลการพัฒนามาตรการ 7 ด้าน ได้แก่ การสร้างความตระหนักรู้และให้ความรู้ การตรวจสอบและเฝ้าระวัง การบังคับใช้กฎหมาย การส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจ การสนับสนุนงบประมาณและทรัพยากร การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ และการลดผลกระทบต่อสุขภาพ ผลการขับเคลื่อนมาตรการ (6 เดือนแรก): ร้านชำสีเขียวเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 10.99 เป็นร้อยละ 68.1 ผู้ประกอบการผ่านเกณฑ์ความรอบรู้เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 9.0 เป็นร้อยละ 63.1 ร้านผ่านมาตรฐาน G-RDU เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 5.8 เป็นร้อยละ 51.5 และ G-SHP เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 2.2 เป็นร้อยละ 47.7

ข้อเสนอแนะ: ระดับจังหวัดควรประกาศให้การจัดการปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนเป็นวาระสำคัญ ระดับอำเภอควรกำหนดให้เป็นตัวชี้วัดและบูรณาการเข้ากับการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) และระดับท้องถิ่นควรออกเทศบัญญัติ/ข้อบัญญัติเพื่อควบคุมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยในชุมชน