ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างปลอดภัยในกลุ่มผู้ประกอบการร้านชำ จังหวัดสิงห์บุรี

บทคัดย่อ

           การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างปลอดภัยในผู้ประกอบการร้านชำ จังหวัดสิงห์บุรี โดยเปรียบเทียบระดับความรอบรู้ในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างปลอดภัยของผู้ประกอบการร้านชำก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ และเปรียบเทียบสัดส่วนร้านชำที่ผ่านเกณฑ์ร้านชำคุณภาพด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (G-RDU) และด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพปลอดภัย (G-SHP) ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ประกอบการร้านชำจำนวน 60 ราย ในอำเภอบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี ซึ่งได้มาจากการสุ่มอย่างง่ายและสุ่มเข้ากลุ่มทดลอง 30 ราย และกลุ่มเปรียบเทียบ 30 ราย กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมฯ ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบไม่ได้รับโปรแกรมฯ     เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือแบบบันทึกการตรวจร้านชำของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยเก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ Paired t-test, Independent t-test, Chi-square test และ McNemar test เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างก่อน–หลังได้รับโปรแกรมฯ และระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มเปรียบเทียบ โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

            ผลการศึกษาพบว่า หลังได้รับโปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนความรอบรู้ในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพอย่างปลอดภัยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับก่อนทดลอง (3.92 ± 0.61 vs 4.56 ± 0.32, p = 0.004) จากระดับดีเป็นระดับดีมาก ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ (4.01 ± 0.52 vs 4.24 ± 0.51, p = 0.068) นอกจากนี้ กลุ่มทดลองมีสัดส่วนร้านชำที่ผ่านเกณฑ์ G-RDU และ G-SHP      สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญ โดยกลุ่มทดลองผ่านเกณฑ์ G-RDU ร้อยละ 86.67 เทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบร้อยละ 60.00 (p = 0.020) และ ผ่านเกณฑ์ G-SHP ร้อยละ 86.67 เทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบร้อยละ 50.00 (p = 0.002) ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมฯ มีประสิทธิผลในการเพิ่มพูนความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ประกอบการร้านชำ และยกระดับการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพให้มีความปลอดภัยตามเกณฑ์มาตรฐานมากขึ้น จึงมีศักยภาพในการนำไปขยายผลเพื่อพัฒนาร้านชำคุณภาพและเสริมสร้างการคุ้มครองผู้บริโภคในระดับชุมชนต่อไป