การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ ชุมชนตำบลบ้านตะโก อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ โดยเครือข่าย “บวร.ร.” (บ้าน วัด โรงเรียน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล)

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนาแนวทางการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ ชุมชนตำบลบ้านตะโก อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ โดยเครือข่าย บ้าน วัด โรงเรียน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (บวร.ร.) กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 121 คน โดยศึกษาระหว่างเดือนตุลาคม 2567 ถึง กันยายน 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม ประเมินความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ ซึ่งแบบสอบถามผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 ท่าน ทุกข้อคำถามมีค่าดัชนีสอดคล้องมากกว่า 0.50 และค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถาม ทั้งชุดเท่ากับ 0.92  แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มเพื่อเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติเชิงอนุมาน ใช้ Paired Simple t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 และข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ มี 6 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การประชุมชี้แจงและประสานงานเครือข่ายผู้เกี่ยวข้อง 2) การศึกษาบริบทพื้นที่และสถานการณ์เกี่ยวกับงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพในชุมชนตำบลบ้านตะโก อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ 3) ร่วมกันวางแผนการแก้ปัญหาและกำหนดแผนปฏิบัติการ 4) การปฏิบัติตามแผนทั้งหมด 5 กิจกรรม 5) สนับสนุน ติดตาม นิเทศ 6) ถอดบทเรียน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสะท้อนผล ผลการวิจัย พบว่า หลังการพัฒนาส่งผลให้ผู้เข้าร่วมวิจัยมีค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ (16.69+2.19) ทัศนคติ (42.06+6.52) และพฤติกรรม(42.19+6.11) เพิ่มขึ้นจากก่อนพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)

บทบาทการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน พบการเปลี่ยนแปลงจนเกิดการสร้างบัญญัติชุมชน และภายหลังจากการพัฒนา ไม่พบผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนที่ไม่ผิดกฎหมาย  จากกระบวนการพัฒนาทำให้เกิดรูปแบบการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ ชุมชนตำบลบ้านตะโก อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ คือ TAKO Model