การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบน้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดรากกัญชา การทดสอบความคงตัว และพิษเฉียบพลัน
คำสำคัญ:
สารสกัดรากกัญชา, น้ำยาบ้วนปาก, ความเป็นพิษเฉียบพลัน, พัฒนาผลิตภัณฑ์, การทดสอบความคงตัวบทคัดย่อ
กัญชา มีการนำมาใช้ประโยชน์หลากหลายโดยเฉพาะทางการแพทย์ พบว่าในอดีตใช้รากกัญชาเป็นส่วนประกอบในตำรับน้ำยาบ้วนปากเพื่อการรักษาโรคปริทันต์ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบน้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดรากกัญชา ศึกษาความคงตัวและความเป็นพิษเฉียบพลันต่อไรทะเล วิธีการวิจัย: สารสกัดสมุนไพรในตำรับ ประกอบด้วย 4 ชนิด รากกัญชา ข้าวเย็นเหนือ ข้าวเย็นใต้ ดอกกานพลู ในอัตราส่วนเท่ากัน ถูกสกัดด้วยวิธีการต้มด้วยน้ำและทำให้แห้งด้วยวิธีแช่เยือกแข็ง เตรียมผลิตภัณฑ์น้ำยาบ้วนปากหลายความเข้มข้น ประเมินความคงตัวทางกายภาพ ปริมาณตะกอน สี ความเป็นกรด-ด่าง และความหนืดของสูตรตำรับหลังจากผ่านสภาวะเร่ง และสภาวะการเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 30 °C เป็นเวลา 3 เดือน โดยเปรียบเทียบกับสูตรตำรับที่เพิ่งเตรียมใหม่ และทดสอบฤทธิ์ความเป็นพิษเฉียบพลันต่อไรทะเล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัย: ตำรับผลิตภัณฑ์น้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดรากกัญชาพัฒนาขึ้น 9 สูตร พบว่ามี 3 สูตรที่เหมาะสมเพื่อศึกษาความคงตัว ได้แก่สูตรที่ 2 5 และ 8 ที่ความเข้มข้น 5 10 และ 15 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ผลการศึกษาความคงตัวผลิตภัณฑ์ที่เตรียมเสร็จใหม่และสภาวะการเก็บรักษาจริง ระยะเวลา 3 เดือนมีความคล้ายคลึงกัน ผลิตภัณฑ์มีสีเหลือง สีน้ำตาลอ่อน ไม่ตกตะกอน ค่าความเป็นกรดด่างอยู่ในช่วง 6.15–6.80 ค่าความหนืดอยู่ในช่วง 4.95 - 5.35 เซนติพอยส์ เมื่อทดสอบผ่านสภาวะเร่ง ค่าความเป็นกรดด่างและค่าความหนืดลดลง ผลการทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลันต่อไรทะเลของผลิตภัณฑ์น้ำยาบ้วนปากสารสกัดรากกัญชาทั้ง 3 สูตร มีความเป็นพิษต่อไรทะเลระดับต่ำ อยู่ในช่วง LC50 เท่ากับ 501.12 - 820.24 มคก./มล. สรุปผล: ตำรับน้ำยาบ้วนปากจากสารสกัดรากกัญชาทั้ง 3 สูตร มีความคงตัวดีเมื่อเตรียมเสร็จใหม่ สภาวะการเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 30 °C เป็นเวลา 3 เดือน
เอกสารอ้างอิง
สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย. รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
Soesanto S, Endriyana J, Natassya P. Is herbal mouthwash as effective as chlorhexidine?: A review. Sci Dent J. 2023;7(3):89-95. https://doi.org/10.4103/sdj.sdj_53_23
Tzoutzas I, Vouros I, Sculean A. Clinical effectiveness of herbal oral care products in periodontitis patients: A systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(16):10061. https://doi.org/10.3390/ijerph191610061
Kittijaruwong K. Basic principles of Thai traditional medicine, Cannabis in Thai herbal medicine recipes. Thai Traditional Medicine Association of Lamphun (Hari Phunchai), Chulalongkorn University, Songkhla Lamphun College; 2019. p. 198.
Kornpointner C, Martinez AS, Marinovic S, et al. Chemical composition and antioxidant potential of Cannabis sativa L. roots. Ind Crops Prod. 2021;160:113146.
Ferrini F, Fraternale D, Zeppa SD, et al. Yield, characterization, and possible exploitation of Cannabis sativa L. roots grown under aeroponics cultivation. Molecules. 2021;26(16):4889. https://doi.org/10.3390/molecules26164889
Kamatou GP, Vermaak I, Viljoen AM. Eugenol-from the remote Maluku Islands to the international marketplace: A review of a remarkable and versatile molecule. Molecules. 2012;17(6):6953-6981. https://doi.org/10.3390/molecules17066953
Kuspradini H, Mitsunaga T, Ohashi H. Antimicrobial activity against Streptococcus sobrinus and glucosyltransferase inhibitory activity of taxifolin and some flavanonol rhamnosides from kempas (Koompassia malaccensis) extracts. J Wood Sci. 2009;55(4):308-313. https://doi.org/10.1007/s10086-009-1026-4
Wu H, Wang Y, Zhang B, et al. Smilax glabra Roxb.: A review of its traditional usages, phytochemical constituents, pharmacological properties, and clinical application. Drug Des Devel Ther. 2022;16:3621-3643. https://doi.org/10.2147/DDDT.S374439
Ritdet P, Masthong R, Ritdet P, Masthong R, Limsuwan S, Sakulkeo O, Joycharat N. Physical and chemical stability of glycerin formulations containing extracts from Albizia myriophylla and Cha-Em-Thang Song. IJPS. 2020;16(2):45-56. https://doi.org/10.14456/ijps.2020.11
Anshu D, Rameshwari R, Poonacha KS, Seema B, Monika K, Neha P. Evaluation of the stability pH, density and sedimentation of green tea and green tea plus ginger mouthwash: A phytochemical study. JOHDS. 2018;2(1):1-4. https://doi.org/10.18875/2577-1485.2.102
Rungruang R, Modsuwan J, Srisukong A. Antioxidant and anti-wrinkle activities of Tubtim Chumphae rice extract for application in facial cosmetics. KMUTT Res Dev J. 2019;42(1):95-107. Available from: https://www.thaiscience.info/view_content.asp?id=10990997
Nguta JM, Mbaria JM, Gakuya DW, Gathumbi PK, Kabasa JD, Kiama SG. Evaluation of acute toxicity of crude plant extracts from Kenyan biodiversity using brine shrimp, Artemia salina L. (Artemiidae). Open Conf Proc J. 2012;3:30-34. https://doi.org/10.2174/2210289201203010030
Areemit J, Sripanichkulchai B. Information of commercial mouthwash products for future development in people with oral health problems. IJPS. 2019;15(4):75-86. https://doi.org/10.14456/ijps.2019.45
Manud T, Fallham C, Thumpad A, Phaaio-on K. Development of mouthwash from guava leaf extract and Maweng Kruea fruit extract. RMUTI J. 2024;17(1):38-47. Available from: https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/rmutijo/article/view/255268
Yelfi Y, Susilo H, Kurnia NM. Mouthwash of Amaranthus hybridus L. leaf extract with ethyl acetate as a Streptococcus mutans antibacterial. JIFF. 2022;5(1):79-90. https://doi.org/10.29313/jiff.v5i1.8379
Gandhi HS, Dodiya T, Patel V. A systematic review: Herbal mouthwash for effective oral care. IJRAR. 2020;7(4):126-131.
Shah W, Jadhav RN, Pimpliskar M, Vaidya V. Evaluation of acute toxicity effect of Smilax glabra extract on white albino rats. J Adv Sci Res. 2015;6(2):45-47. Available from: https://sciensage.info/index.php/JASR/article/view/226/575
Apu AS, Muhit MA, Tareq SM, Pathan AH, Jamaluddin ATM, Ahmed M. Antimicrobial activity and brine shrimp lethality bioassay of the leaves extract of Dillenia indica Linn. J Young Pharm. 2010;2(1):50-53. https://doi.org/10.4103/0975-1483.62213
Hampelska K, Jaworska MM, Babalska ZL, Karpinski TM. The role of oral microbiota in intra-oral halitosis. J Clin Med. 2020;9(8):2484. https://doi.org/10.3390/jcm9082484
Khueansuwan S, Chumprang C, Watcharakul S. Antimicrobial activity of medicinal plant extracts against oral pathogens. In: The 3rd National Conference in Science, Technology and Innovation; 2021 Mar 26; [place unknown]. [publisher unknown]; 2021.
Russo EB, Marcu J. Chapter Three - Cannabis pharmacology: The usual suspects and a few promising leads. Adv Pharmacol. 2017;80:67-134. https://doi.org/10.1016/bs.apha.2017.03.004
Lima KSB, Silva MEGC, Araújo TCdL. Cannabis roots: Pharmacological and toxicological studies in mice. J Ethnopharmacol. 2021;271:113868. https://doi.org/10.1016/j.jep.2021.113868
Yavagal PC, Kamakeri A, Narayanaswamy M, Nekkanti M, Bhuvija P. Antibacterial effect of mouth rinsing with a solution containing 1.6% Syzygium aromaticum extract against Streptococcus mutans: An in vivo randomized controlled trial. J Indian Assoc Public Health Dent. 2024;22(2):191-194. https://doi.org/10.4103/jiaphd.jiaphd_98_23
Jeeno P, Tongban S, Yana P, Wongta A, Sutan K, Yadoung S, et al. Tentative identification of phytochemicals from Smilax glabra and Smilax corbularia extracts by LC-QTOF/MS and their bioactive potential. Plants. 2022;11(16):2089. https://doi.org/10.3390/plants11162089
Ballini A, Cantore S, Signorini L, et al. Efficacy of sea salt-based mouthwash and xylitol in improving oral hygiene among adolescent population: A pilot study. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(1):44. https://doi.org/10.3390/ijerph18010044
Hoover J, Tovar E, Zlatnik T, Karunanayake C. Efficacy of a rinse containing sea salt and lysozyme on biofilm and gingival health in a group of young adults: A pilot study. Int J Dent. 2017;2017:4056708. https://doi.org/10.1155/2017/4056708
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดชลบุรี, คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
