รูปแบบการจัดสิ่งแวดล้อมศึกษาในการลดการใช้สารเคมีของเกษตรกรผู้ปลูก เห็ดบด จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างและพัฒนารูปแบบการจัดสิ่งแวดล้อมศึกษาในการลดการใช้สารเคมี
ของเกษตรกรผู้ปลูกเห็ดบด จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยและพัฒนา ประชากรและกลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกร
ผู้ปลูกเห็ดบดที่เป็นหัวหน้าครัวเรือน/ตัวแทนครัวเรือนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป โดยเลือกอาสาสมัครตามคุณสมบัติ
และใช้การสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ การประชุมกลุ่ม การสนทนากลุ่ม
วิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการด้วยชุดตรวจสารเคมีและชุดตรวจเอ็นไซม์โคลีนเอสเตอเรส วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ
ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และpaired t-test ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการลดการใช้สารเคมี
ในการปลูกเห็ดบดมี 2 ขั้นตอน คือ 1. การวิเคราะห์สภาพเดิมร่วมกันและ 2. การปฏิบัติการด้วยกระบวนการ
กลุ่มอย่างต่อเนื่องโดยความร่วมมือของผู้ปลูกเห็ดบดและภาคีในท้องถิ่น ด้วยกิจกรรม 5 กิจกรรม ได้แก่
1) การรณรงค์ให้ความรู้ 2) การอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อใช้สารทดแทนและจัดการเห็ดให้ปลอดภัย 3) ศึกษา
ดูงานในโรงเห็ดตัวอย่างและปฏิบัติการจริง 4) รวมกลุ่มผู้ปลูกเห็ดให้ยั่งยืน 5) สร้างความร่วมมือของกลุ่ม
ผู้ปลูกเห็ดกับภาคีองค์กรในชุมชน ผลการเปรียบเทียบความรู้ เจตคติ พฤติกรรมและระดับเอ็นไซม์โคลีน
เอสเตอเรสในเลือดก่อนกับหลังการใช้รูปแบบ 3 เดือน มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ
0.05 และผลการตรวจปริมาณสารเคมีตกค้างกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตและคาร์บาเมตในเห็ดบดหลังการใช้รูปแบบ
3 เดือน จำนวน 30 ตัวอย่าง ไม่พบสารเคมีตกค้าง ซึ่งกระบวนการที่เหมาะสมกับพื้นที่ เป็นสิ่งสำคัญที่จะนำไปสู่
การพัฒนารูปแบบการจัดสิ่งแวดล้อมเพื่อลดการใช้สารเคมีในเกษตรกรต่อไป