ผลการดำเนินงานจัดการเรียนการสอนหน่วยการเรียนรู้ เรื่องโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ตามมาตรการการส่งเสริมการป้องกันควบคุม โรคพยาธิใบไม้ตับ ระดับประถมศึกษา เขตสุขภาพที่ 7

ชุติมา   วัชรกุล; กังสดาล   สุวรรณรงค์; รัตนาภรณ์   ยศศรี; สุมาลี   จันทลักษณ์

ผู้แต่ง

ชุติมา วัชรกุล สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
กังสดาล สุวรรณรงค์ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
รัตนาภรณ์ ยศศรี สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
สุมาลี จันทลักษณ์ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น

คำสำคัญ:

โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี, ผลการจัดการเรียนการสอน, ระดับประถมศึกษา CIPP model

บทคัดย่อ

การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการจัดการเรียนการสอนตามหน่วยการเรียนรู้พยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ระดับประถมศึกษา เป็นการวิจัยประเมินผลใช้กรอบแนวคิด CIPP Model พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7 กลุ่มตัวอย่าง คือ ครูโรงเรียนประถมศึกษา พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7 ที่เคยเข้ารับการอบรมและนำหน่วยการเรียนรู้ไปใช้จัดการเรียนการสอน จำนวน 76 คน และนักเรียน จำนวน 405 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบประเมินความรู้เรื่อง โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ผลการประเมิน พบว่า ผลการศึกษา ด้านบริบท พบว่า มีนโยบายที่ชัดเจนและมีการถ่ายทอดนโยบายสู่ผู้ปฏิบัติ แต่ขาดการกำหนดเป้าหมายผลลัพธ์ในแต่ระยะของพัฒนาการจัดการเรียนการสอน ด้านปัจจัยนำเข้า โรงเรียนได้รับการสนับสนุนหน่วยเรียนรู้จาก สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น จังหวัดมีการจัดสรรงบประมาณเพื่อใช้พัฒนาศักยภาพครูทุกปี และบางพื้นที่ได้รับจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพิ่มเติม แต่งบประมาณเพื่อขยายการจัดการเรียนการสอนแนวโน้มลดลงทุกปี ด้านกระบวนการ พบว่า ผู้รับผิดชอบระดับจังหวัด ระดับอำเภอส่วนใหญ่รับรู้เป้าหมายการดำเนินงาน แต่ในระดับตำบลบางแห่งยังไม่รับรู้ ส่งผลต่อการประสานงาน และการติดตามประเมินผลร่วมกันระหว่างผู้รับผิดชอบงานกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงศึกษาธิการ ด้านผลลัพธ์ ครูที่ผ่านการอบรมร้อยละ 65.5 มีคะแนนความรู้มากกว่าร้อยละ 80 ขึ้นไป และพึงพอใจต่อการอบรมในระดับมากถึงมากที่สุด ร้อยละ 80 ขึ้นไปทุกด้าน ร้อยละ 97.4 โรงเรียนมีการนำไปจัดการเรียนการสอนโดยประยุกต์ในกลุ่มสาระวิชาสุขศึกษา สำหรับนักเรียน ร้อยละ 52.8 มีคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 60 มีเพียงร้อยละ 8.9 ที่ได้คะแนนร้อยละ 80 ขึ้นไป

เอกสารอ้างอิง

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. ทะเบียนมะเร็งระดับโรงพยาบาล พ.ศ. 2563 [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2565 กรกฎาคม 10] เข้าถึงได้จาก https://www.nci.go.th/e_book/hosbased_2563/index.html

J. Rojannamatin, W. Ukranun, P. Supaattagorn, I. Chiawiriyabunya, M. Wongsena, A. Chaiwerawattana, P. Laowahutanont, I. Chitapanarux, P. Vatanasapt, S.L. Greater,S. Sangrajrang, R. Cancer in Thailand Vol.X, 2016-2018. [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2565 กรกฎาคม 10] เข้าถึงได้จาก https://www.nci.go.th/e_book/cit_x/index.html.

สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ. อัตราตายโรคมะเร็งตับและท่อน้ำดี [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2564 พฤษภาคม 5]. เข้าถึงได้จาก https://www.hiso.or.th/hiso/visualize/Index.php?links=v234

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่7 จังหวัดขอนแก่น. บทสรุปสำหรับผู้บริหาร ปีงบประมาณ 2565 รอบ 1 เขตสุขภาพที่ 7 ประเด็นที่ Area based : พยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2565 เมษายน 29] เข้าถึงได้จาก https://inspection.moph.go.th/e-inspection/file_report_executive/2022-04-18-08-44-51.pdf.

ชื่นพันธ์ วิริยะวิภาต, เกษร แถวโนนงิ้ว, วันทนา กลางบุรัมย์. ความรู้ การรับรู้ และพฤติกรรมการบริโภคอาหารในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชน ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนของประเทศไทยในปี 2556. วารสารกรมควบคุมโรค. 2558;41(1);77-85

กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์ทศวรรษกำจัดกำจัดปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีปี 2559-2568. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2559.

กระทรวงสาธารณสุข มหาวิทยาลัยขอนแก่น และภาคีเครือข่าย. แนวทางการดำเนินงานโครงการกำจัดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีถวายเป็นพระราชกศุลแด่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์ครบ 70 ปีในพุทธศักราช 2559 พร้อมทั้งสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถจะทรงเจริญพระชนมพรรษา 84 พรรษา ตลอดจนในปีพุทธศักราช 2560 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะทรงเจริญพระชนมพรรษา 90 พรรษา [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2563 มกราคม 27]. เข้าถึงได้จาก https://kku.world/xgwmq

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น. แผนปฏิบัติราชการเชิงยุทธศาสตร์ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565) สคร.7 ขอนแก่น กรมควบคุมโรค ภายใต้แผนพัฒนาด้านการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพของประเทศ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580) [เอกสารอัดสำเนา]. ขอนแก่น: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น; 2561.

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น. แบบรายงานการตรวจราชการระดับเขตสุขภาพ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 คณะที่ 4 : การตรวจราชการแบบบูรณาการร่วมกับสำนักนายกรัฐมนตรีเขตสุขภาพที่ 7 รอบที่ 9 เดือน [เอกสารอัดสำเนา]. ขอนแก่น: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น; 2562.

เรืองวิทย์ เกษสุวรรณ. การประเมินผลนโยบายสาธารณะ. กรุงเทพฯ: บริษัทบพิธการพิมพ์จำกัด; 2555.

จำเนียร สุขหลาย. แบบจำลอง CIPP ใน: รวมบทความทางการประเมินโครงการ. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2558. หน้า 221-234

พงษ์เดช สารการ. ชีวสถิติขั้นพื้นฐานและการวิเคราะห์ข้อมูล : STATA10. พิมพ์ครั้งที่ 1. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2558.

เกษร แถวโนนงิ้ว ศศิธร ตั้งสวัสดิ์, พงษ์ศักดิ์ ภูกาบขาว. การประเมินผลหลักสูตร โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีสำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2560;35(1);158-167.

ธิดารัตน์ เลิศวิทยากุล, ธีรชัย เนตรถนอมศักดิ์, วัชรินทร์ ลอยลม. การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นเพื่อพัฒนาหลักสูตรสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อป้องกันการเป็นโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในพื้นที่ 3 จังหวัด ใกล้ลุ่มน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารควบคุมโรค. 2561;44(1);349-362.

สุเทพ อ่วมเจริญ. การพัฒนารูปแบบการประเมินการเรียนรู้ของนักเรียนและการสอนของครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์และวิจัย. 2554.;1(2);26-37.

วันชัย เหล่าเสถียรกิจ, ศศิธร เจริญประเสริฐ, กันยารัตน์ เหล่าเสถียรกิจ, พุทธิไกร ประมวล, ศักรินทร์ บุญประสงค์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการบริโภคปลาดิบ-สุกๆ ดิบๆ ของประชาชนจังหวัดศรีสะเกษ ปี 2559. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2562;28(6);974-985.