คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกัน และควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา

ผู้แต่ง

  • พัทธ์ธีรา พลีดี นักศึกษาหลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารสาธารณสุข คณะสาธารณสุขศาสตร์
  • ประจักร บัวผัน สาขาการบริหารสาธารณสุข คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • สุวิทย์ อุดมพาณิชย์ สาขาการบริหารสาธารณสุข คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

คุณลักษณะส่วนบุคคล, ปัจจัยทางการบริหาร, การป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional Descriptive Research) ครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 220 คน ใช้แบบสอบถามเพื่อเก็บข้อมูลเชิงปริมาณและแนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ จำนวน 12 คน เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 18 มกราคม ถึง 10 กุมภาพันธ์ 2566 ผลการศึกษาพบว่าภาพรวมระดับปัจจัยทางการบริหาร และระดับการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 2.60 (S.D. = 0.28) และ 2.75 (S.D. = 0.20) ตามลำดับ โดยพบว่า คุณลักษณะส่วนบุคคลด้านระยะเวลาการเป็นอสม.และด้านอายุมีความสัมพันธ์ในระดับต่ำกับการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อสม. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 (r = 0.160, p-value = 0.017) และ (r = 0.138, p-value = 0.040) ตามลำดับ และคุณลักษณะส่วนบุคคลด้านอาชีพ (เกษตรกร) มีความสัมพันธ์ระดับต่ำเชิงผกผันกับการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อสม. อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา (p-value = 0.003) และพบว่าภาพรวมของปัจจัยทางการบริหาร มีความสัมพันธ์ในระดับปานกลางกับการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของ อสม. อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.633, p-value < 0.001) และตัวแปรอิสระทั้ง 4 ตัวแปร ได้แก่ ปัจจัยทางการบริหารด้านเวลา ด้านเทคโนโลยี ด้านวัสดุอุปกรณ์ และคุณลักษณะส่วนบุคคลด้านระยะเวลาการเป็นอสม.มีผลและสามารถร่วมกันในการพยากรณ์การป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัคร สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา ได้ร้อยละ 50.2 (R2 = 0.502, p-value < 0.001)

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Comprehensive guidelines for prevention and control of dengue and dengue hemorrhagic fever. Geneva; World Health Organization; 2018.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มืออาสาสมัครสาธารณสุขเรื่องโรคไข้เลือดออก. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมชุมการเกษตรแห่งประเทศไทย; 2555.

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา. สถานการณ์โรคสำคัญที่เฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 9 สัปดาห์ที่ 52 ปี 2565 [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2566 มกราคม 2]. เข้าถึงได้จาก: http://odpc9.ddc.moph.go.th/hot/65-situation-52.pdf.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. สถานการณ์โรคไข้เลือดออกจังหวัดนครราชสีมา. นครราชสีมา: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา; 2564.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. การเฝ้าระวังควบคุมและป้องกันโรคเชิงรุก. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2556.

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง, สำนักงานป้องกัน ควบคุมโรคที่ 1 – 12, สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. สถานการณ์โรคติดต่อนำโดยยุงลายและการประเมินความเสี่ยงต่อการระบาดในปี 2564 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2564 กันยายน 24]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1212820211229113331.pdf.

ลักษณา ชื่นบาล, ประจักร บัวผัน, สุรชัย พิมหา. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 2564;21:211-22.

ศิริโชติ พจนสุนทร, ชนะพล ศรีฤๅชา. การปฏิบัติงานควบคุมและป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2561;11:295-302.

บัญชา ณ พัทลุง, ชัญญา อภิปาลกุล. ปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น. วารสารและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2561;11:287-296.

Schermerhorn JR, Osborn RN, Uhl-Bien M, Hunt JG. Organizational Behavior. 12th ed. United States: John Wiley & Sons; 2011.

ธนชัย เอกอภิชน. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วมในการควบคุมป้องกันวัณโรคของอาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้านโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางลึก อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ. 2561;1:12-24.

ประจักร บัวผัน. หลักการบริหารสาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 4. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2558.

เฉลิมพล หนูยอด, มกราพันธุ์ จูฑะรสก, ประจักร บัวผัน. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2565;29:30-41.

ภคอร โจทย์กิ่ง, ประจักร บัวผัน. การมีส่วนร่วมในการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านชุมชนสามเหลี่ยม เทศบาลนครขอนแก่น. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2560;24:29-37.

Cohen, J. Statistical power analysis for the behavior sciences. 2nd ed. New York: McGraw-Hill; 1988.

Best, J.W. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1977.

Elifson, K.W., Runyon, R.P., & Haber, A. Fundamentals of Social statistics. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum; 2017.

บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. ระเบียบวิธีการวิจัยทางการสาธารณสุข กรณีศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร. กรุงเทพฯ: จามจุรีโปรดักท์; 2560.

สำเริง จันทรสุวรรณ, สุวรรณ บัวทวน. ระเบียบวิธีวิจัยทางสังคมศาสตร์. ขอนแก่น. ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัย ขอนแก่น; 2547.

ไอลดา ภารประดิษฐ์, ประจักร บัวผัน. คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหาร ที่มีผลต่อการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2562;12:623-31.

เกียรติศักดิ์ เชิญกลาง, ชัญญา อภิปาลกุล. ปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2561;4:92-140.

สุภาพร เจือมา, ชนะพล ศรีฤาชา. แรงจูงใจและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารวิจัย มข. 2561;11:54-60.

มานิตา ทาแดง, ประจักร บัวผัน, มกราพันธุ์ จูฑะรสก. คุณลักษณส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการปฏิบัติงานควบคุมป้องกันโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้าน อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา). 2564;22:189-200.

วิมลรัตน์ ถนอมศรีเดชชัย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. 2560;36:86-97.

ชมพูนุช สุภาพวานิช, อิมรอน วาเต๊ะ, กมลวรรณ วณิชชานนท์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2563;12:34-50.

ปรียาพร วงศ์อนุตร. จิตวิทยาการบริหารงานบุคคล. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อเสริมกรุงเทพ; 2553.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2023-12-22

รูปแบบการอ้างอิง

พลีดี พ., บัวผัน ป., & อุดมพาณิชย์ ส. (2023). คุณลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยทางการบริหารที่มีผลต่อการดำเนินงานป้องกัน และควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา, 30(1), 5–20. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ODPC9/article/view/262107

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ