การระบาดของโรคชิคุนกุนยา ตำบลดงกลาง อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • วิมลลักษณ์ จอมคำสิงห์ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงกลาง
  • สุพัตรา พรมนนท์ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอคอนสาร
  • นันทนา ดลราษี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงกลาง

คำสำคัญ:

การระบาด, โรคชิคุนกุนยา, ปวดข้อ, ชัยภูมิ

บทคัดย่อ

วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ.2566 ทีมเฝ้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็ว (Surveillance and Rapid Response Team, SRRT) อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ ได้รับรายงานจากโรงพยาบาลคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ พบผู้ป่วยสงสัยโรคชิคุนกุนยา ในพื้นที่หมู่ 8 ตำบลดงกลาง อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 1 ราย ทีม SRRT ได้ลงพื้นที่สอบสวนโรคในวันที่ 10-16 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 เพื่อค้นหาสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค โดยการศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนา เพื่อยืนยันการวินิจฉัยโรค การกระจายของโรค และมาตรการในการป้องกันและควบคุมโรค ผลการศึกษาพบว่า โรคชิคุนกุนยามีการระบาดในพื้นที่ตำบลดงกลาง  3 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ 4 หมู่ 7 และหมู่ 8 พบผู้ป่วยรายแรก (first case) เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ.2566 ด้วยอาการไข้ ปวดข้อ มีผื่น เข้ารับการรักษาในคลินิกตำบลดงกลาง จากการสอบถามปัจจัยเสี่ยง พบว่า ผู้ป่วยทำงานที่โรงงานผลิตน้ำดื่ม ในตำบลโนนสะอาด อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็นพื้นที่ระบาดของโรคชิคุนกุนยา ผู้ป่วยยืนยันรายแรก (index case) พบวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ.2566 มีบ้านอยู่ใกล้กับผู้ป่วยรายแรก (first case)  จากการสำรวจข้อมูลการระบาดของโรคของโรคชิคุนกุนยา ในช่วงเดือนมิถุนายน–กรกฎาคม พ.ศ. 2566 พบผู้ป่วยทั้งหมด 41 ราย  เป็นผู้ป่วยยืนยัน จำนวน 5 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 63.41 กลุ่มอายุที่พบมากที่สุด คือ อายุ 51–60 ปี ร้อยละ 21.95 ผู้ป่วยทุกรายมีอาการไข้และมีผื่น มีอาการปวดข้อ ร้อยละ 90.24 ระยะเวลาที่ผู้ป่วยมีอาการปวดข้อนานที่สุด จำนวน 173 วัน สิ่งที่ดำเนินการในการป้องกันควบคุมโรคตามมาตรการควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลง คือการทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย ในวันที่ 1 7 14 21 และ 28 พ่นสารเคมีกำจัดยุงตัวเต็มวัย ตามมาตรการ 3-3-1 การให้ความรู้แก่ประชาชน การประชาคม การติดตามอาการของผู้ป่วย เฝ้าระวังโรคและค้นหาผู้ป่วยรายใหม่ ซึ่งภายหลังจากการดำเนินการ ไม่พบผู้ป่วยโรคชิคุนกุนยาในพื้นที่เพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

สำนักโรคติดต่ออุบัติใหม่ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.องค์ความรู้ (Factsheet) เรื่อง โรคติดต่ออุบัติใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2554.

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. Chikungunya report 2023 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2567 มีนาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://lookerstudio.google.com/u/0/reporting/54e689de-b3db-4f96-8ec8-43fef4b40c40/page/GKWfC?s=pkb_BL3qDWc

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา. สคร.9เตือนภัย!!โรคชิคุนกุนยาหรือชิคุนกุนยา [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2567 มีนาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/odpc9/news.php?news=36521&deptcode=odpc9&news_views=15456.

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานเฝ้าระวังป้องกันควบคุมโรคติดต่อนำโดยยุงลาย สำหรับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข พ.ศ.2564.พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รู้จัก "ชิคุนกุนยา" โรคร้ายที่มาพร้อมกับยุงลาย [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2567 มีนาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/Content/Select_Landding_page?contentId=41736.

ตวงพร กตัญญุตานนท์, ศิรินภา ภักดี, พิมพ์พิมล ปัดสบาน,โศภิดา บุญมา, ฟัตมี บาเหะ,ตติยา แก้วกระจก และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคชิคุนกุนยาของประชาชนในตำบลบางปู อำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ. วารสาร มฉก.วิชาการ 2564;25(1):41–52.

ภูวสิทธิ์ ภูลวรรณ, เจตนิพัทธ์ เหลาแตว, นุสจิรา คําทะเนตร,อรรถชัย ผากงคํา,ณัฐวัตร จันทอง,ภัสรา พ่ออามาตย์ และคณะ. การรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคชิคุนกุนยาของประชาชน ตำบลดงมะไฟ อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร. วารสารวิชาการสุขภาพและสิ่งแวดล้อม 2566;1(1):1–11.

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.นิยามโรคและแนวทางการรายงานโรคติดต่ออันตรายและโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังในประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร:โรงพิมพ์ หจก.แคนนา กราฟฟิค; 2563.

ศักดิ์สิทธิ์ มหารัตนวงศ์. การสอบสวนทางระบาดวิทยาโรคชิคุนกุนยาในตำบลปากน้ำหลังสวน อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์–มีนาคม 2562. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11 2563;34(3):73–83.

Chang AY, Encinales L, Porras A, Pacheco N, Reid SP, Martins KAO, et al. Frequency of Chronic Joint Pain Following Chikungunya Virus Infection: A Colombian Cohort Study. Arthritis Rheumatol 2018;70(4):578–84.

วิษณุ อนิลบล, ศักดิ์สิทธิ์ มหารัตนวงศ์, รวิพร ฤกษ์ดรุณ, สุรวุฒิ เมฆนิติ, ประยูร หนูเมือง. รายงานการสอบสวนการระบาดของโรคไข้ปวดข้อยุงลาย อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร ระหว่างวันที่ 26 กุมภาพันธ์–8 มีนาคม 2562. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา 2563;26(3):54–61.

ยุทธชัย นาดอน, สุมัทนา กลางคาร, ศิรินาถ ตงศิริ. การพัฒนามาตรการควบคุมโรคไข้เลือดออกโดยชุมชนมีส่วนร่วม. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน 2563;6(1):60–71.

พลอยประกาย ฉลาดล้น, พิมพ์ลดา อนันต์สิริเกษม, สถิรกานต์ ทั่วจบ, นวลอนงค์ ศรีสุกไสย, ดวงใจ นุชพันธ์.การพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในตำบลสวนกล้วย จังหวัดราชบุรี.วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ 2563;5(2):324–40

สุปรีชา แก้วสวัสดิ์, สาโรจน์ เพชรมณี, นัทพงศ์ จันทมาศ. การมีส่วนร่วมในการพัฒนาแนวทางการป้องกันและควบคุมโรคชิคุนกุนยา อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2556;22(6):956–62.

กุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ, ปลอบขวัญ อึ้งชูศักดิ์. เตือนภัยโรคชิคุนกุนยาระบาดอีกครั้ง:เรื่องที่แพทย์ต้องรู้ [อินเตอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 2567 มีนาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://cimjournal.com/idv-conference/chikungunya-cases/.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-08-21

รูปแบบการอ้างอิง

จอมคำสิงห์ ว., พรมนนท์ ส., & ดลราษี น. (2025). การระบาดของโรคชิคุนกุนยา ตำบลดงกลาง อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา, 31(2), 101–113. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ODPC9/article/view/268435

ฉบับ

ประเภทบทความ

รายงานสอบสวนโรค