ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา

ผู้แต่ง

  • นพเก้า บัวงาม คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
  • พัชรี ศรีกุตา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
  • สิริสุดา ฐานะปัตโต คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
  • นฤพร พร่องครบุรี คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านการจัดการขยะ, การมีส่วนร่วมการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน, พฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอย

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยครัวเรือน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างคือ ครัวเรือนที่มีทะเบียนบ้านอยู่ในพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านแปรง อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบเป็นระบบตามสัดส่วนของครัวเรือน ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 339 ครัวเรือน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงวิเคราะห์ใช้ multiple logistic regression ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านการจัดการขยะมูลฝอย อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 57.2 มีส่วนร่วมด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนอยู่ในระดับปานกลาง (equation = 2.13, SD = 0.59) และมีพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยอยู่ในระดับไม่เหมาะสม ร้อยละ 51.3 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน ได้แก่ อายุ (AOR = 3.19, 95%CI: 1.65–6.18) จำนวนสมาชิกในครอบครัว 1–3 คน (AOR = 1.82, 95%CI: 1.10–3.01) ครัวเรือนที่มีขยะรีไซเคิล (AOR = 3.09, 95%CI: 1.70-5.60) ความรอบรู้ด้านการจัดการขยะมูลฝอย (AOR = 3.92, 95%CI: 1.79–8.53) ทักษะการจัดการตนเอง (AOR = 6.04, 95%CI: 2.83–12.88) และการมีส่วนร่วมด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน (AOR = 2.99, 95%CI: 1.57–5.69) ดังนั้น ควรจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมความรอบรู้ด้านการจัดการขยะมูลฝอย และการมีส่วนร่วมในชุมชน เพื่อเป็นการสร้างเสริมทักษะและพัฒนาศักยภาพให้เกิดพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยที่เหมาะสมต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. ระบบสารสนเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ

มกราคม 6]. เข้าถึงได้จาก: https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2023/03/pcdnew-2023-03-16_08-23-32_505468.pdf

กรมควบคุมมลพิษ. คู่มือการกรอกข้อมูลการจัดการขยะมูลฝอยตามแบบ คพ.1 2 และ 3 ปี พ.ศ.2561 [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 2568 ตุลาคม 15]. เข้าถึงได้จาก: https://www.pcd.go.th/garbage

มธุรส บุญติ๊บ, สามารถ ใจเตี้ย, สิวลี รัตนปัญญา. ผลกระทบสุขภาพจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน กรณีศึกษาเทศบาลตำบลเมืองยาว อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง. วารสารสาธารณสุขล้านนา 2565;18(2):77–90.

กรมควบคุมมลพิษ. รายงานสถานการณ์สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2565. [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2566 มกราคม 6]. เข้าถึงได้จาก: https://www.pcd.go.th/publication/29509.

กฤษฎา จันทมา, รชานนท์ โสมานันท์, ทัตสุพล ปิดตาระเต, ธีรภัทร์ แดงกระจ่าง, พิจิตรา ศักดิ์ศรยุทธ,พัชนา เฮ้งบริบูรณ์พงศ์ใจดี.ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการจัดการขยะมูลฝอยต่อพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของประชาชนตำบลท่าบุญมี อำเภอเกาะจันทร์ จังหวัดชลบุรี.วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 2568;18(2):190–204.

องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านแปรง อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา.ข้อมูลทั่วไป. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2566 มกราคม 6].เข้าถึงได้จาก: https://banpranglocal.go.th/index.php

อรุณ จิรวัฒน์กุล.ชีวสถิติสำหรับงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 3.ขอนแก่น: ภาควิชาชีวสถิติและประชากรศาสตร์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2552.

กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. เกณฑ์ให้คะแนนจําแนกความรอบรู้ ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตาม 3อ.2ส.ของประชาชนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป ฉบับปรับปรุง ปี 2561 [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 2566 มกราคม 6]. เข้าถึงได้จาก: http://www.nkp-

hospital.go.th/th/H.ed/mFile/20180627124525.pdf.

Best JW. Research in education [Internet].1977 [cited 2023 Jan 6]. https://archive.org/details/researchineducat0003best/page/302/mode/2up

ญาณิศา อึงสะกาว, วรรณพร จันโทภาส. ตัวแบบการถดถอยลอจิสติกทางด้านการแพทย์ [อินเตอร์เน็ต].2560 [เข้าถึงเมื่อ 2566 มีนาคม 29]. เข้าถึงได้จาก:https://sc2.kku.ac.th/stat/statweb/images/Eventpic/60/Seminar/01_12_.pdf

พัชรี ศรีกุตา, นรา ระวาดชัย, ทิวากรณ์ ราชูธร, ปัณรดา ฐานะปัตโต, นพเก้า บัวงาม, ปวีณา ภูริศิริวัชรกุล. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมด้านการจัดการขยะมูลฝอยของแกนนําชุมชนในพื้นที่รับผิดชอบขององค์การบริหารส่วนตำบลจระเขหิน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสำนักงานควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา 2564;27(3):63–73.

จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ, บรรณกร เสือสิงห์, วัฒนศักดิ์ จันทร์แปลง, วิเชียร พุทธภูมิ, บุญชนัฏฐา พงษ์ปรีชา.ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะในครัวเรือนของแม่บ้านในอำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 2561;20(1):203–12.

ทิวากรณ์ ราชูธร, เอนก ศรีสุวรรณ, นรา ระวาดชัย, พัชรี ศรกี กุตา, Sim Samphors. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนของประชาชน จังหวัดนครราชสีมา.วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย 2022;5(1):72–80.

อนาวิน ภัทรภาคินวรกุล, ทัศน์กร อินทจักร์, ปรภัทร คงศรี. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจัดการลดขยะมูลฝอยครัวเรือนของประชาชนกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ 2566;16(1):88–98.

โสมสกาว เพชรานนท์, อุ่นกัง แซ่ลิ้ม. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการคัดแยกขยะมูลฝอยของประชาชนในกรุงเทพมหานคร. วารสารเศรษฐศาสตร์ประยุกต์และกลยุทธ์การจัดการ 2568;12(1):205–23.

วริษฐา แสงยางใหญ่, ศรีรัตน์ ล้อมพงศ์, บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์.ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการลดขยะครัวเรือนของประชาชนในเขตเทศบาลจังหวัดสมุทรปราการ.วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา 2560;12(1):76–87.

ศราวุฒิ ทับผดุง, จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการลดปริมาณขยะมูลฝอยครัวเรือนในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลที่ไม่มีการบริหารจัดการขยะมูลฝอย อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2565;9(3):86–97.

McDonald S.Waste Management and the Influence of Age on Household Recycling Behaviors. Journal of Environmental Psychology 2016;48:87–96.

Schultz P, Oskamp S, Mainieri T. Who Recycles and When? A Review of Personal and Situational Factors. Journal of Environmental Psychology 2004;24(3): 301–18.

Xuejuan Zhang. A systematic literature review on individuals' waste separation behavior. Journal of Environment and Sustainability 2023;14:100137.

Yang, X, Chen S, Liu T, Luo J, Tang Y. Practice Primacy: Revisiting the Knowledge–Action Gap in Pro-Environmental Behavior witheXplainable AI Practice Primacy: Revisiting the Knowledge–Action Gap in Environmental Behavior. Journal of Sustainability 2025;17(21):9916.

Liu S, Liu X, Li Y, Yang D, Li F and Yang J. College students’ knowledge, attitudes, and practices of garbage sorting and their associations: a cross-sectional study of several universities in Beijing, China. Frontiers in Public Health 2024;12:01-16.

ศุภษร วิเศษชาติ, สมบัติ ศิลา,สุนิศา แสงจันทร์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการคัดแยกขยะมูลฝอยของประชาชนชุมชนที่ 2 เทศบาลเมืองวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว.วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต 2560;5(2): 422–33.

กัญจน์ณิชา สุดชารี, นิรุวรรณ เทิร์นโบล์, ธีรศักดิ์ พาจันทร์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการจัดการมูลฝอยในชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม อำเภออาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด.วารสาร โรงพยาบาลมหาสารคาม 2562;16(2):13–22.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-13

รูปแบบการอ้างอิง

บัวงาม น. . ., ศรีกุตา พ., ฐานะปัตโต ส., & พร่องครบุรี น. . (2025). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา, 31(3), 77–90. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ODPC9/article/view/269564

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ