ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตระหว่างการรักษาของผู้ป่วยวัณโรคปอด ในจังหวัดสุรินทร์ ปี 2561–2565

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์ย้อนหลัง (retrospective cohort study) วัตถุประสงค์เพื่อหาอัตราการเสียชีวิตและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคปอดที่อยู่ระหว่างรับการรักษา ในจังหวัดสุรินทร์ โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูลผู้ป่วยวัณโรคปอดในโปรแกรม National Tuberculosis Information Program (NTIP) ที่ขึ้นทะเบียนและรับการรักษา ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2561 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ.2565 พบผู้ป่วยวัณโรคปอด จำนวน 6,760 ราย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ และสถิติเชิงอนุมาน โดยการหาอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรค การวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร (bivariate analysis) และการวิเคราะห์ตัวแปรพหุ (multivariable analysis) ใช้โมเดลเชิงเส้นโดยนัยทั่วไป (generalized linear model, GLMs) ควบคุมผลกระทบจากปัจจัยอื่นโดยเทคนิคการวิเคราะห์แบบขจัดออกทีละตัวแปร (backward elimination) ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยวัณโรคปอดเสียชีวิต จำนวน 562 ราย คิดเป็นอัตราการเสียชีวิต 8.11 ต่อแสนประชากร (95%CI: 7.46–8.81) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคปอด ได้แก่ อายุ 58–69 ปี  (adjusted RR = 2.10, 95%CI: 1.56–2.83) และอายุ 70 ปีขึ้นไป (adjusted  RR = 4.08, 95%CI: 3.07–5.42) โรคไตเรื้อรัง (adjusted RR = 1.80, 95%CI: 1.27–2.55) การติดเชื้อร่วมเอชไอวี (Adjusted RR = 4.33, 95%CI: 3.17–5.92) การมีประวัติติดสุราเรื้อรัง (adjusted RR = 2.85, 95%CI: 1.89–5.92) และการมีภาวะทุพโภชนาการ (adjusted RR = 2.82, 95%CI: 1.53–5.19) ดังนั้นสถานพยาบาลควรปรับปรุงแผนการดูแลผู้ป่วยวัณโรคปอดในกลุ่มผู้สูงอายุ  กลุ่มที่มีโรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคไตเรื้อรังและผู้ที่ติดเชื้อร่วมเอชไอวี  และผู้ป่วยที่มีภาวะทำให้ภูมิคุ้มกันร่างกายลดลง ปรับแผนการรักษาให้เหมาะสมและติดตามอาการผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด ส่งผลให้ลดอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยวัณโรคปอดได้