การสอบสวนการระบาดโรคไข้ปวดข้อยุงลาย ตำบลกระดังงา อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม  ระหว่างเดือนกันยายน – พฤศจิกายน 2567

สายสมร  ศรีสุขวัฒนกิจ; พินิจ  กล่ำคลองตัน; กวี  โพธิ์เงิน; ปิยนุช  เทพยสุวรรณ; กรุณา  สุขเกษม

ผู้แต่ง

สายสมร ศรีสุขวัฒนกิจ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 5 จังหวัดราชบุรี
พินิจ กล่ำคลองตัน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสงคราม
กวี โพธิ์เงิน สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 5 จังหวัดราชบุรี
ปิยนุช เทพยสุวรรณ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 5 จังหวัดราชบุรี
กรุณา สุขเกษม สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 5 จังหวัดราชบุรี

คำสำคัญ:

การระบาด, โรคไข้ปวดข้อยุงลาย, สมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

วันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ.2567 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 5 จังหวัดราชบุรี ได้รับรายงานจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสมุทรสงคราม พบผู้ป่วยสงสัยโรคไข้ปวดข้อยุงลาย ในพื้นที่ตำบลกระดังงา อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม จำนวน 51 ราย จึงได้ดำเนินการสอบสวนและควบคุมโรค เพื่อยืนยันการวินิจฉัยและการระบาดของโรค โดยศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนา ระหว่างเดือนกันยายน–พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ผลการสอบสวนโรค พบผู้ป่วยทั้งสิ้น จำนวน 51 ราย เป็นผู้ป่วยยืนยัน จำนวน 3 ราย ร้อยละ 5.88 และผู้ป่วยสงสัย จำนวน 48 ราย ร้อยละ 94.12 ซึ่งผู้ป่วยจำนวน 51 รายนี้ ประกอบด้วยเพศชาย ร้อยละ 31.37 และเพศหญิง ร้อยละ 68.63 พบผู้ป่วยสูงสุดในกลุ่มอายุ 30–39 ปี ประกอบอาชีพเกษตรกร ร้อยละ 39.22 ส่วนใหญ่เข้ารับการรักษาในคลินิก/ร้านขายยา ร้อยละ 82.35 อาการที่พบมากที่สุด ได้แก่ ไข้ ร้อยละ 100 ไม่พบผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงหรือผู้ป่วยเสียชีวิต จากการศึกษาทางห้องปฏิบัติการไม่พบสารพันธุกรรมของเชื้อไวรัสไข้เลือดออก เชื้อไวรัสซิกา และเชื้อไวรัสชิคุนกุนยา และจากการสำรวจค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย พบว่ามีค่าสูงทั้งในชุมชนพักอาศัย วัด และโรงเรียน จึงดำเนินการกำจัดและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำยุงลาย สำรวจดัชนีลูกน้ำยุงลายทุก 7 วัน รวมถึงพ่นสารเคมีชนิดฝอยละอองติดรถยนต์และชนิดหมอกควัน ภายหลังดำเนินการพบค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายลดลง และไม่พบผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มเติม จากการสอบสวนโรคครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า การรายงานผู้ป่วยล่าช้าและไม่ครอบคลุม ทำให้ไม่สามารถควบคุมการระบาดได้ทันเวลา ส่งผลให้เกิดการระบาดเป็นวงกว้าง ดังนั้นควรกระตุ้นให้มีการรายงานผู้ป่วยในระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance, DDS) ให้ครอบคลุม ครบถ้วน และทันเวลา ทั้งในสถานพยาบาลภาครัฐและเอกชน และเน้นย้ำการป้องกันควบคุมโรคตามมาตรการ 3-3-1 ในวันที่ 1 7 14 21 และ 28 ของการเกิดโรค โดยกำหนดเป้าหมายค่า HI $\leq$ 5 และค่า CI ในโรงเรียน วัด ในหมู่บ้าน = 0 และพ่นสารเคมีเสริม
ทุก 7 วัน หากยังพบผู้ป่วยต่อเนื่อง เพื่อยุติการระบาด

เอกสารอ้างอิง

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค.โรคไข้ปวดข้อยุงลาย (Chikungunya fever). [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/doe

สำนักโรคติดต่ออุบัติใหม่ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. องค์ความรู้ (Fact sheet) เรื่องโรคติดต่ออุบัติใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 1.กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2554.

กรมควบคุมโรค.ไข้ปวดข้อยุงลาย (Chikungunya) [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567].เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=103

สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคไข้ปวดข้อยุงลายในประเทศไทย ปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://www.boe.moph.go.th/boedb/surdata/disease.php?ds=36

ศิริพร ศิวินา, ชรัฐพร จิตรพีระ, บริมาศ ศักดิ์ศิริสัมพันธ์. โรคไข้ปวดข้อยุงลาย (Chikungunya fever). สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ประจำปี 2566. กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2568:46–50.

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. รายงานประจำปี 2566. [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567].เข้าถึงได้จาก: https://drive.google.com/file/d/1aKlmtt2rY5---U-versyFZtHqMKlAgsb/view

กองโรคติดต่อนำโดยแมลง. แนวทางการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคติดต่อนำโดยยุงลาย สำหรับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข พ.ศ. 2564. พิมพ์ครั้งที่ 1.นนทบุรี:อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. นิยามโรคและแนวทางการรายงานโรคติดต่ออันตรายและโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังในประเทศไทย.พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: แคนนา กราฟฟิค; 2563.

ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 5 สมุทรสงคราม. คู่มือการให้บริการ ปี พ.ศ. 2561 การเก็บและนำส่งตัวอย่างเพื่อตรวจโรคไข้เลือดออก ไข้เดงกี ไข้ชิคุนกุนยา และไข้ซิกา. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2561.

Panpetch W, Puthavathana P, Phonpakobsin T, et al. Epidemiology of Chikungunya virus outbreaks in southern Thailand, 2008–2009. Am J Trop Med Hyg 2010;82(6):1153–5.

Harapan H, Michie A, Sasmono RT, Imrie A. Chikungunya virus infection in Southeast Asia: a systematic review. Asian Pac J Trop Med 2019;12(7):277–88.

ฟารุค พิริยศาสน์, ภาณินี ปัญญะการ, พีริยะ วตะกูลสิน, ชนาธิป ไชยเหล็ก, รวินันท์ โสมา, สราวุธ เอกอำพัน และคณะ. การสอบสวนการระบาดของโรคไข้ปวดข้อยุงลายในอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี เดือนสิงหาคม–ตุลาคม 2562.รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ 2563;51(5):209–18.

ศรัณย์ สุจินพรัหม, ฟารุค พิริยศาสตร์, ธนวัฒน์ สมบูรณ์, สัญญา สุขขำ, ชัยณรงค์ สุขขำ, ธนวดี จันทร์เทียน และคณะ. การสอบสวนการระบาดของโรคชิคุนกุนยาในจังหวัดสุพรรณบุรี ระหว่างเดือนเมษายน–ตุลาคม 2563. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ 2565;53(11):161–72.

สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/mainpage

ภาคภูมิ ยศวัฒน, กมลชนก เทพสิทธา. การพัฒนาแพลตฟอร์มรายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาในรูปแบบดิจิทัล. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ 2563;54(46):718–30.

วิษณุ อนิลบล, ศักดิ์สิทธิ์ มหารัตนวงศ์, รวิพร ฤกษ์ดรุณ, สุรวุฒิ เมฆ์นิติ, ประยูร หนูเมือง. รายงานการสอบสวนการระบาดของโรคไข้ปวดข้อยุงลาย อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร ระหว่างวันที่ 26 กุมภาพันธ์–8 มีนาคม 2562. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา 2563;26(3):54–61.