รายงานการสอบสวนอุบัติเหตุรถพยาบาลชนรถจักรยานยนต์เสียชีวิต: กรณีศึกษาปัจจัยเสี่ยง จากยานพาหนะและผู้ขับขี่กลุ่มเปราะบาง จังหวัดนครราชสีมา, ธันวาคม 2568

บทคัดย่อ

วันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2568 ทีมตระหนักรู้สถานการณ์ (SAT) สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา ได้รับแจ้งเหตุจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา กรณีรถพยาบาลชนกับรถจักรยานยนต์ มีผู้เสียชีวิต 1 ราย ซึ่งเหตุการณ์นี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความปลอดภัยของบุคลากรทางการแพทย์และผู้ป่วย รวมถึงสะท้อนถึงช่องว่างของระบบความปลอดภัยในภารกิจส่งต่อที่ใช้ยานพาหนะที่มีอายุการใช้งานนาน ทีมปฏิบัติการสอบสวนควบคุมโรค (JIT) และทีมป้องกันการบาดเจ็บทางถนน (RTI) จึงร่วมทำการสอบสวนอุบัติเหตุดังกล่าว การศึกษานี้เป็นการศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนา (descriptive epidemiology) มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนาของการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุ 2) เพื่อศึกษาสาเหตุและปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดอุบัติเหตุ และ 3) เพื่อหาแนวทางการป้องกันและลดความรุนแรงจากการบาดเจ็บด้วยอุบัติเหตุทางถนนของรถพยาบาล โดยรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้อง การตรวจสภาพรถและสภาพแวดล้อม และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้กรอบแนวคิด Haddon Matrix และ Swiss Cheese Model ผลการศึกษาพบว่า รถพยาบาลชนกับรถจักรยานยนต์ที่เลี้ยวตัดหน้ากะทันหันอุบัติเหตุเกิดบนถนนในชุมชนที่มีความแคบ รถพยาบาลมีอายุการใช้งานมากกว่า 10 ปี ใช้ความเร็ว 81 กิโลเมตร/ชั่วโมง ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ (คู่กรณี) เป็นชายอายุ 74 ปี ไม่สวมหมวกนิรภัย และมีความพิการทางการได้ยิน ได้รับบาดเจ็บสาหัสและเสียชีวิตในเวลาต่อมา สำหรับผู้ที่อยู่ภายในรถพยาบาลมีจำนวน 3 ราย ประกอบด้วย พนักงานขับรถ ผู้ป่วยแผนกจักษุ และญาติผู้ป่วย ทั้งหมดไม่ได้รับบาดเจ็บ เนื่องจากมีการคาดเข็มขัดนิรภัยอย่างเคร่งครัด การศึกษานี้สะท้อนให้เห็นปัจจัยสาเหตุเกิดจากความไม่พร้อม 3 ด้าน คือ 1) ด้านบุคคล (คู่กรณีเป็นผู้สูงอายุและมีความพิการทางการได้ยิน) 2) ด้านพาหนะ (รถพยาบาลมีอายุการใช้งานมากกว่า 10 ปี) และ 3) ด้านสิ่งแวดล้อม (ถนนในชุมชนมีความแคบและทัศนวิสัยจำกัด) ดังนั้นควรเน้นมาตรการความเร็วปลอดภัยในเขตชุมชน และมีนโยบายจำกัดภารกิจส่งต่อระยะไกลสำหรับรถที่มีอายุการใช้งานสูงเพื่อลดความเสี่ยงเชิงระบบ