ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพแบบบูรณาการด้านสติและสุขอนามัยการนอนต่อคุณภาพการนอนและประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพมหานคร: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม

บทคัดย่อ

ที่มา: ปัญหาคุณภาพการนอนที่ไม่ดีในวัยทำงานอาจส่งผลต่อสุขภาวะและประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน การส่งเสริมสุขภาพโดยบูรณาการการฝึกสติ สุขอนามัยการนอน และการกำกับตนเอง จึงเป็นแนวทางที่อาจช่วยปรับปรุงผลลัพธ์ทั้งสองด้านได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพแบบบูรณาการด้านสติและสุขอนามัยการนอนต่อคุณภาพการนอนและประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพมหานคร และประเมินขนาดอิทธิพลของโปรแกรม

วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม โดยวัดผลก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นพนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพมหานครที่มีคะแนนดัชนีคุณภาพการนอนหลับพิตส์เบิร์ก (Pittsburgh Sleep Quality Index: PSQI) มากกว่า 5 คะแนน จำนวน 80 คน สุ่มเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 40 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมเป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 90 นาที ประกอบด้วยการฝึกสติ การปรับสุขอนามัยการนอน และการกำกับตนเองผ่านบันทึกการนอนหลับ (Sleep Diary) เครื่องมือประเมินผลประกอบด้วยแบบสอบถามการสังเกตตนเองด้านสติ 39 ข้อ (Five Facet Mindfulness Questionnaire–39: FFMQ-39) แบบประเมินพฤติกรรมสุขอนามัยการนอน (Sleep Hygiene Index: SHI) ดัชนีคุณภาพการนอนหลับพิตส์เบิร์ก (Pittsburgh Sleep Quality Index: PSQI) และแบบประเมินประสิทธิภาพการปฏิบัติงานรายบุคคล (Individual Work Performance Questionnaire: IWPQ) วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และ ANCOVA พร้อมคำนวณ Cohen’s d และช่วงความเชื่อมั่น 95% กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ .05

ผลการศึกษา: หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนสติเพิ่มขึ้น ขณะที่คะแนนสุขอนามัยการนอนและคะแนน PSQI ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ผลการวิเคราะห์ ANCOVA พบว่ากลุ่มทดลองมีประสิทธิภาพการปฏิบัติงานสูงกว่ากลุ่มควบคุม ทั้งด้านการปฏิบัติงานตามหน้าที่ (adjusted mean difference = 0.531, p < .001) ด้านการปฏิบัติงานตามบริบท (adjusted mean difference = 0.480, p < .001) และคะแนนรวม IWPQ (adjusted mean difference = 0.441, 95% CI: 0.263–0.618, p < .001) นอกจากนี้ พฤติกรรมการทำงานที่ไม่พึงประสงค์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (adjusted mean difference = −0.337, p = .001) ขนาดอิทธิพลต่อคุณภาพการนอนและประสิทธิภาพการปฏิบัติงานอยู่ในระดับใหญ่ (Cohen’s d = −1.76 และ 1.11 ตามลำดับ) อย่างไรก็ตาม ไม่พบหลักฐานสนับสนุนบทบาทของคุณภาพการนอนในฐานะตัวแปรส่งผ่านผลของโปรแกรมต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน

สรุป: โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพแบบบูรณาการด้านสติและสุขอนามัยการนอนมีประสิทธิผลในการพัฒนาคุณภาพการนอนและประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพนักงานบริษัทเอกชน สามารถประยุกต์ใช้ในสถานประกอบการได้ โดยควรติดตามผลระยะยาวและศึกษาประสิทธิผลเพิ่มเติมในองค์กรที่หลากหลาย