การประเมินผลการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ของทีมหมอครอบครัว อำเภอชัยบุรี จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

              การวิจัยนี้เป็นการวิจัยประเมินผลขณะดำเนินการ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการผลการดำเนินการ เปรียบเทียบความสามารถในการช่วยเหลือตนเอง และภาวะสุขภาพก่อนและหลังการมีทีมหมอครอบครัวไปให้การดูแล ตลอดจนปัญหาอุปสรรคการดำเนินงานของทีมหมอครอบครัว อำเภอชัยบุรี จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยใช้วิธีการศึกษาทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาเชิงปริมาณ ได้แก่ เจ้าหน้าที่หลักในการดำเนินงานทีมหมอครอบครัวระดับตำบล จำนวน 21 คน และผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 123 คน ส่วนการศึกษาเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างคือ ทีมหมอครอบครัวทุกระดับ จำนวน 25 คน ใช้แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบแนวทางการสัมภาษณ์เจาะลึกในการเก็บรวบรวมข้อมูล ในระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2559 – กุมภาพันธ์ 2560 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ paired t-test และวิเคราะห์เนื้อหา ปรากฏผลการศึกษา ดังนี้
              การประเมินบริบท พบว่าทีมหมอครอบครัวระดับตำบลร้อยละ 90.5 เห็นด้วยต่อนโยบายการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวโดยทีมหมอครอบครัว ซึ่งทำให้ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงได้รับการดูแลที่ดีขึ้น ผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองได้บ้างและดูแลตนเองไม่ได้ ร้อยละ 84.3 และ 100.0 ตามลำดับ มีความต้องการให้ทีมหมอครอบครัวมาดูแลสุขภาพที่บ้าน เรื่องปัจจัยนำเข้า อำเภอชัยบุรีมีทีมหมอครอบครัวในการดำเนินงานทั้งในระดับชุมชน ตำบล และอำเภอ ทั้งนี้ ทีมหมอครอบครัวระดับตำบลร้อยละ 71.4 ได้รับการสนับสนุนการดำเนินงานในระดับมาก สำหรับในเรื่องกระบวนการ พบว่า ทีมหมอครอบครัวระดับตำบล ร้อยละ 61.9 มีการดำเนินงานในระดับสูง ส่วนใหญ่ร้อยละ 85.7 และ 81.0 ใช้การสื่อสารด้วยโทรศัพท์มือถือและการพบปะโดยตรง ตามลำดับ ร้อยละ 61.9 มีส่วนร่วมในการดำเนินงานทีมหมอครอบครัวโดยรวมในระดับปานกลาง ผลการดำเนินการ พบว่า ผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองได้บ้างและผู้ที่ดูแลตนเองไม่ได้ มีความสามารถในการช่วยเหลือตนเองก่อนได้รับการดูแลจากทีมหมอครอบครัวในระดับสูง ร้อยละ 75.5 และ 9.5 และหลังได้รับการดูแล ร้อยละ 75.5 และ 14.3 ตามลำดับ ซึ่งไม่แตกต่างกันทางสถิติ ส่วนภาวะสุขภาพ พบว่า ผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองได้บ้าง ก่อนได้รับการดูแลจากทีมหมอครอบครัว ร้อยละ 65.7 และ 72.5 มีสุขภาพกาย และสุขภาพจิตในระดับดี และหลังได้รับการดูแล ร้อยละ 73.5 และ 76.5 มีสุขภาพกายและสุขภาพจิตในระดับดี ตามลำดับ ซึ่งหลังได้รับการดูแลจากทีมหมอครอบครัว ผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองได้บ้างมีสุขภาพกายและสุขภาพจิตดีกว่าก่อนได้รับการดูแล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองไม่ได้ มีสุขภาพจิตดีกว่าก่อนได้รับการดูแลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่สุขภาพกาย ก่อนและหลังการดูแลไม่มีความแตกต่าง
กันทางสถิติ ผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองได้บ้างมีความพึงพอใจต่อการได้รับการดูแลในระดับสูง ร้อยละ 49.0 รองลงมามีความพึงพอใจระดับต่ำ และปานกลาง ร้อยละ 27.5 และ 23.5 ตามลำดับ ส่วนผู้สูงอายุที่ดูแลตนเองไม่ได้ ส่วนใหญ่ ร้อยละ 76.2 มีความพึงพอใจต่อการได้รับการดูแลในระดับสูง สำหรับทีมหมอครอบครัวระดับตำบล มีความพึงพอใจต่อการให้การดูแลรักษาผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในระดับปานกลาง ร้อยละ 52.4 รองลงมาคือ ระดับสูง และระดับต่ำ ร้อยละ 33.3 และ 14.3 และมีปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานในเรื่อง ภาระงานมากแต่มีเจ้าหน้าที่น้อย ขาดความต่อเนื่องเชิงนโยบายในเรื่องหมอครอบครัว ขาดความแน่นอนในการนัดหมายวันเวลาเยี่ยมผู้สูงอายุ และขาดยานพาหนะ ร้อยละ 28.6, 9.5, 4.8 และ 4.8 ตามลำดับ