ผลการพัฒนาระบบฟื้นฟูระยะกึ่งเฉียบพลัน (Sub-acute rehabilitation) ในผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
คำสำคัญ:
ระยะกึ่งเฉียบพลัน, การฟื้นฟูสมรรถภาพ, โรคหลอดเลือดสมองบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาอัตราการได้รับบริการฟื้นฟูของผู้ป่วยหลอดเลือดสมองเปรียบเทียบระหว่างก่อนและหลังการพัฒนาระบบฟื้นฟูระยะกึ่งเฉียบพลัน(Sub-acute rehabilitation)
วิธีการศึกษา เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (retrospective analytic study) เปรียบเทียบอัตราการได้รับบริการฟื้นฟูของผู้ป่วยหลอดเลือดสมองขณะเข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยในของ stroke unit โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี และอัตราการได้รับการติดตามด้านฟื้นฟูหลังจำหน่ายเปรียบเทียบระหว่างก่อนและหลังพัฒนาระบบ Sub-acute rehabilitation (ตั้งแต่ 1 มกราคม 2559 ถึง 31 มกราคม 2560)
ผลการศึกษา ก่อนพัฒนาระบบมีผู้ป่วยที่ทำการศึกษา 524 ราย (ช่วง 1 มกราคม 2559 – 31 สิงหาคม 2559) และหลังพัฒนาระบบมีผู้ป่วยที่ทำการศึกษา 265 ราย (ช่วง 1 ตุลาคม 2559-31 มกราคม 2560) พบว่าข้อมูลทั่วไปของผู้ป่วยทั้งสองกลุ่ม อาทิ เพศ อายุ การวินิจฉัยโรค จำนวนวันนอน ภูมิลำเนา และสิทธิการรักษามีความคล้ายคลึงกันกันยกเว้นข้อมูล discharge type ที่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อัตราการได้รับบริการฟื้นฟูขณะนอนโรงพยาบาลไม่แตกต่างกันโดยก่อนและหลังพัฒนาระบบได้รับการฟื้นฟูร้อยละ 53.8 และร้อยละ 56.6 ตามลำดับ (p-value = 0.458) ในขณะที่อัตราการได้รับการฟื้นฟูหลังจำหน่าย ก่อนพัฒนาระบบได้รับเพียงร้อยละ 12.2 แต่หลังพัฒนาระบบเพิ่มเป็นร้อยละ 46.4 (p-value <0.001) หลังพัฒนาระบบกำหนดให้มีการประเมินและบันทึกความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันโดยใช้แบบประเมิน Barthel index ทั้งก่อนและหลังจำหน่าย พบว่าก่อนจำหน่ายมีผู้ป่วยที่ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตนเองจนถึงระดับทำได้ปานกลาง (Barthel index อยู่ในช่วง 0-70) พบถึงร้อยละ 48.3 มีผู้ป่วย 69 รายจาก 265 รายที่ได้ประเมินและบันทึกBarthel index หลังจำหน่าย เมื่อมีการเปรียบเทียบคะแนนดังกล่าวพบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังจำหน่าย (Mean, SD = 56.59, 34.77) มีค่าสูงกว่าคะแนนเฉลี่ยก่อนจำหน่าย(Mean, SD =44.49, 27.78), (Mean diff = 12.1, p-value= 0.026)
สรุป การพัฒนาระบบ Sub –acute rehabilitation ทำให้ผู้ป่วยหลอดเลือดสมองได้รับการฟื้นฟูหลังจำหน่ายเพิ่มขึ้น และผู้ป่วยที่มีการประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันโดยใช้ Barthel index พบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังจำหน่ายมีค่าสูงกว่าคะแนนเฉลี่ยก่อนจำหน่าย
เอกสารอ้างอิง
2. คณะทำงานโครงการพัฒนางานการดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟู (Subacute Rehabilitation) พศ.2558-2559 สมาคมเวชศาสตร์ฟื้นฟูแห่งประเทศไทย. การพัฒนางาน การดูแลผู้ป่วยระยะฟื้นฟู (Subacute Rehabilitation) และถอดบทเรียนการดำเนินงาน ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข; 2559.
3. อรทัย เขียวเจริญ, ศุภสิทธิ์ พรรณารุโณทัย, วัชรา ริ้วไพบูลย์, ชัยโรจน์ ซึงสนธิพร. การพัฒนาการจัดบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยระยะกึ่งเฉียบพลันและไม่เฉียบพลันในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุข;2558; 24(3): 493 - 509
4. Songchai Chinwatanakul, Kanokwan Boonyapisit, Darakul Pornsriniyom, Naraporn Proyoonwiwat, Vorapan Senanarong, Rungsan Chaisevikul, J Med Assoc Thai; 2012; 95 (Suppl. 2): S235-S244
5. รัชวรรณ สุขเสถียร. การเข้าถึงบริการเวชกรรมฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมองระยะ เฉียบพลันแบบผู้ป่วยใน ณ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา : ปัจจัยที่เกี่ยวข้องและผลลัพธ์. เวชศาสตร์ฟื้นฟูสาร; 2557; 24(2): 37-43
6. พรพิมล มาศสกุลพรรณ, ทิพยรัตน์ ศฤงคารินกุล, กาญจนา ริ้วทอง, พรทิพย์พา ธิมายอม,พรพิมล วิเชียรไพศาล. แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Clinical Practice Guidelines for Stroke Rehabilitation).ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3. บริษัท ธนาเพรส จำกัด; 2559.
7. ปิยภัทร เดชพระธรรม, รัตนา มีนะพันธ์, ประเสริฐพร จันทร, สมลักษณ์ เพียรมานะกิจ, เสวลักษณ์ จันทรเกษมจิต, อำไพ อยู่วัลย์. ความน่าเชื่อถือของแบบประเมินบาร์เธลฉบับภาษาไทยในผู้ป่วยอัมพาตหลอดเลือดสมอง. เวชศาสตร์ฟื้นฟูสาร 2549; 16(1): 1-9.
