การศึกษาจัดกลุ่มประเทศในเอเชียตามลักษณะปัจจัยกำหนดสุขภาพ

บทคัดย่อ

              การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดกลุ่มประเทศในเอเชียตามลักษณะปัจจัยกำหนดสุขภาพ รองรับการกำหนดเป้าหมายการพัฒนาสุขภาพของประเทศไทยให้เป็น 1 ใน 3 ของเอเชียภายใน พ.ศ. 2575-2579 ตามกรอบยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ด้านสาธารณสุข (พ.ศ. 2560-2579) โดยศึกษาข้อมูลทุติยภูมิจากรายงานล่าสุดของ 4 สถาบัน/องค์กร คือ องค์การอนามัยโลก องค์การสหประชาชาติ สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ และธนาคารโลก ใน 47 ประเทศของเอเชีย ในช่วง พ.ศ.2544-2560 มีปัจจัยกำหนดสุขภาพ 7 ปัจจัย (53 ตัวชี้วัด) ได้แก่ ปัจจัยด้านสุขภาพ ประชากร เศรษฐกิจ แรงงานและการจ้างงาน การต่างประเทศและอพยพย้ายถิ่น การศึกษาและการเมือง และทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ใช้เทคนิคการวิเคราะห์จัดกลุ่มประเทศแบบมีขั้นตอน (Hierarchical cluster) ในรูปคะแนนมาตรฐาน (Standardized) วิธี Squared Euclidean distance และวิเคราะห์ความสันพันธ์ของปัจจัยใช้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (5 ระดับ) ผลจากการศึกษา พบว่า ประเทศสิงคโปร์ บูรไน ดารุสซาลาม จีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น คาชัคสถาน กาตาร์ บาห์เรน ซาอุดีอาระเบีย อิสราเอล มีโครงสร้างทางด้านเศรษฐกิจ สังคม (ไม่รวมด้านสุขภาพ) และสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกับประเทศอื่นๆ อย่างชัดเจน โดย ประเทศไทย ศรีลังกา มาเลเซีย ตุรกี จอร์เจีย อิหร่าน ไซปรัส มีรูปแบบการจัดกลุ่มลักษณะเดียวกันทุกปัจจัย สำหรับปัจจัยด้านสุขภาพ ประเทศไทยจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับ มาเลเซีย มัลดีฟส์ จีน ญี่ปุ่น สิงคโปร์ เกาหลีใต้ จอร์แดน จอร์เจีย เลบานอน ตุรกี อิหร่าน บูรไนดารุสซาลาม บาห์เรน ไซปรัส อิสราเอล คูเวต โอมาน กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย อาหรับเอมิเรตส์ ซึ่งเป็นประเทศที่กำลังพัฒนาและพัฒนาแล้ว โดยประเทศไทยมีอายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาพดีสูงกว่าค่ากลางของเอเชีย แต่ยังมีปัญหาค่อนข้างมากและรุนแรงเมื่อเทียบกับเอเชียเกี่ยวกับอุบัติเหตุจราจรทางถนน การฆ่าตัวตาย วัณโรค การคลอดในวัยรุ่น การบริโภค แอลกอฮอล์ การถูกทำร้าย มลพิษทางอากาศ และแพทย์ไม่เพียงพอ สำหรับเรื่องแม่และเด็ก โรคไม่ติดต่อ การเป็นพิษของประเทศไทยก็ยังคงเป็นปัญหาอยู่เช่นกัน ซึ่งมีความสัมพันธ์กันกับอายุคาดเฉลี่ยระดับปานกลางถึงสูงมากทั้งในเชิงบวกและเชิงลบ ทั้งนี้ควรคำนึงถึงและให้ความสำคัญกับการพัฒนาสุขภาพกับปัจจัยกำหนดสุขภาพควบคู่กัน อาทิเช่น ด้านประชากรอัตราส่วนพึ่งพิงวัยเด็กและวัยสูงอายุ ประชากรเขตเมือง ด้านเศรษฐกิจ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ ด้านการศึกษาจำนวนปีในโรงเรียน ด้านการต่างประเทศ ผู้อพยพ ลี้ภัยและย้ายถิ่น ด้านแรงงาน การจ้างงานและการว่างงาน ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การจัดหาพลังงานและการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์