ปัจจัยเสี่ยงของมารดาต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลกระบี่
คำสำคัญ:
ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย, ปัจจัยเสี่ยงบทคัดย่อ
ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย เป็นตัวชี้วัดที่สำคัญซึ่งบอกคุณภาพของการดูแลผู้ป่วยสูติกรรม ทารกกลุ่มนี้มีอัตราการป่วยและตาย ตลอดจนความผิดปกติด้านพัฒนาการสูงกว่าทารกที่มีน้ำหนักปกติ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงของมารดาที่มีผลต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลกระบี่ เป็นการศึกษาย้อนหลังในลักษณะ
เปรียบเทียบ (retrospective case control study) เก็บข้อมูลมารดาที่อายุครรภ์เกิน 28 สัปดาห์ และคลอดทารกมีชีวิตระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2556 ถึง 30 กันยายน 2557 จัดแบ่งกลุ่มมารดาที่ศึกษาเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มศึกษาเป็นมารดาที่คลอดทารกน้ำหนัก <2,500 กรัม จำนวน 120 ราย และกลุ่มควบคุมเป็นมารดาที่คลอดทารก ≥2,500 กรัม จำนวน 1,508 ราย
วิเคราะห์ลักษณะทั่วไปของมารดาที่ศึกษาในรูปแบบพรรณนา (descriptive) แสดงเป็นจำนวนร้อยละ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของปัจจัยเสี่ยงต่างๆด้วย chi square test ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 แสดงอัตราเสี่ยงของแต่ละปัจจัยด้วย odds ratio (OR) ที่ช่วงความเชื่อมั่น 95%(95% CI) ทดสอบความเชื่อถือได้ของปัจจัยเสี่ยงต่างๆด้วย multiple logistic regression
test และ Adjusted odds ratio (AOR) ที่ 95% CI พบว่า ปัจจัยเสี่ยงของมารดาที่มีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อวิเคราะห์แบบตัวแปรเชิงเดี่ยว ได้แก่ อายุครรภ์ขณะคลอดน้อยกว่า 37 สัปดาห์ ฝากครรภ์คุณภาพน้อยกว่า 4 ครั้ง น้ำหนักมารดาเพิ่มขึ้นน้อยกว่า 10 กิโลกรัม และดัชนีมวลกาย <20 กก./ม2 (OR = 10.05, 3.48, 4.08, 2.20ตามลำดับ) เมื่อวิเคราะห์ด้วย
Multiple logistic regression test พบว่า อายุครรภ์ขณะคลอดน้อยกว่า 37 สัปดาห์ (AOR = 10.04) และน้ำหนักมารดาเพิ่มขึ้นน้อยกว่า 10 กิโลกรัม (AOR 6.03)เป็นปัจจัยเสี่ยงที่มีความน่าเชื่อถือ และมีผลต่อการเกิดทารกน้ำหนักน้อยมากที่สุด
จากผลการศึกษานี้ จึงควรเฝ้าระวังและป้องกันภาวะการเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด และปรับปรุงภาวะโภชนาการของมารดาในระหว่างการตั้งครรภ์ เพื่อให้น้ำหนักมารดาขึ้นอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมและลดการคลอดทารกน้ำหนักน้อยต่อไป
เอกสารอ้างอิง
2. สถานการณ์ปัญหา เอกสารประกอบการนิเทศสาธารณสุขผสมผสานระดับจังหวัด รอบที่ 2/2559 คปสอ เมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่; 2559: 1-2.
3. สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. คู่มือการดำเนินงานโรงพยาบาลสายใยรักแห่งครอบครัว ภายใต้ชุดสิทธิประโยชน์หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าด้านส่งเสริมป้องกัน และเฝ้าระวังการเจ็บป่วยกลุ่มหญิงมีครรภ์และเด็กแรกเกิด – 5 ปี พ.ศ.2551. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2550.
4. Cunningham FG, Levano KJ, Bloom SL, Spong CY, Dashe JS, Hottman BL, et al. Williams Obstetrics. 24th ed. New York: McGraw-Hill Professional; 2014: 3.
5. Anderson MS, Hay WW Jr. Intrauterine growth restriction and the small for gestational age infant. In: Avery GB, Fletcher AM, MacDonald MG,
editors. Neonatology, pathophysiology and management of the newborn. 5th ed. Philadelphia: Lippincott William & Wilkins: 1999. P.411-44.
6. นฤทธิ์ อันพร้อม. Risk factors of low birth weight infants. วารสารกรมการแพทย์ 2539; 21: 136-45.
7. เรณู ศรีสมิต, สมบูรณ์ศักดิ์ ญาณไพศาล, จินดา วังวิญญู, ศุภพร โกรัตนะ,Kilmarx PH, ครรชิต ลิมปกาญจนารัตน์. แนวโน้มและปัจจัยเสี่ยงของน้ำหนักเด็กแรกคลอดต่ำในโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ พ.ศ. 2533 – เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2540. วารสารวิชาการวิชาสาธารณสุข 2541; 7: 32-8.
8. สุรชัย พงศ์หล่อพิศิษฏ์, ปัจจัยเสี่ยงของมารดาต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลเถิน จังหวัดลำปาง. ลำปางเวชสาร 2552; 30: 146-53.
9. สมชาย หฤหรรษวาสิน. ปัจจัยเสี่ยงของมารดาต่อการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลศูนย์เจ้าพระยายมราช สุพรรณบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2552; 18: 362-8.
10. สันสนีย์ หาญพินิจศักดิ์. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพศูนย์อนามัยที่6 ขอนแก่น. ขอนแก่นเวชสาร 2550; 31:34-42.
11. Arora R, Arora D, Kaewsuriya W, Boonyoohong P, Chaikawang P, Kesararat V, et al. Risk factors of low birth weight at Lampang Hospital. Lampang
Med J 2002. 23: 127-39.
12. สำเริง ไตรติลานันท์. ปัจจัยเสี่ยงการคลอดทารกน้ำหนักตัวน้อยในโรงพยาบาลพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2551; 2: 866-900
13. บรรจง ไวทยเมธา, รุชนีย์ไวทยเมธา. อิทธิพลของปัจจัยที่เกี่ยวกับมารดาต่อน้ำหนักแรกเกิดของทารกในหญิงมีครรภ์ที่มารับบริการที่โรงพยาบาลปัตตานี. วารสาร
การส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2542; 22: 307-12.
14. Kramer MS. Determinants of low birth weight: methodological assessment and Meta – analysis. Bull World Health Organ. 1987; 65(5): 663-737.
15. Ramakrishnam U. Nutrition and low birth weight: from research to practive. Am JCI: Nutr. 2004; 79(1): 17-21.
16. Verma A, Shrimali L. Maternal Body Mass Index and Pregnancy Outcome. J ClinDiagn Res 2012 6: 1531-3.
17. จุลพงศ์ อจลพงศ์. ความสัมพันธ์ของสตรีที่มีภาวะดัชนีมวลกายต่ำกว่ามาตรฐานและผลการตั้งครรภ์ในสตรีที่มาฝากครรภ์ในโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์. วารสารกรมการแพทย์ 2558; 40: 94-101.
18. Use of progesterone to reduce preterm birth. Committee Opinion No.419. American College of Obstetricians and Gynecologists. ObstetGynecol 2008; 112: 963-5.
19. Weight gain during pregnancy. Committee Opinion No.548. American College of Obstetricians and Gynecologists. ObstetGynecol 2013; 121:
210-2.
20. Intitute of Mediciae. Weight gain during pregnancy: reexamining the guidelines. Washington. DC: National Academies Acardemies Press; 2009: 263-80.
