การศึกษาปัจจัยเสี่ยงของมารดาที่มีผลต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย ในโรงพยาบาลห้วยยอด จังหวัดตรัง
DOI:
https://doi.org/10.14456/reg11med.2020.5คำสำคัญ:
ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย, ปัจจัยเสี่ยงบทคัดย่อ
ที่มา: ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย มีอัตราตาย เจ็บป่วยเรื้อรัง พิการ และผิดปกติด้านพัฒนาการสูงกว่าทารกที่มีน้ำหนักปกติ ถือเป็นปัญหาและตัวชี้วัดสำคัญของประเทศ ซึ่งบอกถึงคุณภาพของการดูแลผู้ป่วยสูติกรรม
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อมารดาคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลห้วยยอด จังหวัดตรัง
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังในลักษณะเปรียบเทียบ เก็บข้อมูลในหญิงตั้งครรภ์ที่อายุครรภ์เกิน 24 สัปดาห์ และคลอดทารกแรกเกิดมีชีพในโรงพยาบาลห้วยยอด ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2558 ถึง 30 กันยายน 2561 จำนวน 1,423 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่คลอดทารกน้ำหนัก < 2,500 กรัม จำนวน 116 ราย และกลุ่มที่คลอดทารกน้ำหนัก ≥ 2,500 กรัม จำนวน 1,307 ราย วิเคราะห์ลักษณะทั่วไปของมารดา แสดงเป็นจำนวนร้อยละ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของปัจจัยเสี่ยงและอัตราเสี่ยงด้วย chi square test, odds ratio (OR) และ multiple logistic regression analysis
ผลการศึกษา: อุบัติการณ์การคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนัก < 2,500 กรัม ร้อยละ 8.15 จากการวิเคราะห์ด้วย multivariable analysis พบว่า การตั้งครรภ์แรก อายุครรภ์ที่คลอด < 37 สัปดาห์ ภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรม น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น < 10 กิโลกรัม. และระดับฮีโมโกลบินในเลือด < 11 กรัม/เดซิลิตร (Adjusted OR [aOR] = 0.41, 10.57, 3.79, 9.88, 2.39 ตามลำดับ) เป็นปัจจัยเสี่ยงที่มีความน่าเชื่อถือ และมีผลต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยอย่างมีนัยสำคัญ
สรุป: ปัจจัยเสี่ยงของมารดาต่อการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย คือ ครรภ์แรก, อายุครรภ์ที่คลอด < 37 สัปดาห์, ภาวะแทรกซ้อนทางสูติกรรม, น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น < 10 กก. และระดับฮีโมโกลบินในเลือด < 11 กรัม/เดซิลิตร
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Low birthweight: country, regional and global estimates. World Health Organization, Geneva, and UNCEF, New York; 2004.
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Spong CY, Dashe JS, Hottman BL, et al. Fetal-growth disorders. In: Williams Obstetrics. 25th ed. New York: McGraw-Hill Professional. 2018:844-56.
Anderson MS, Hay WW Jr. Intrauterine growth restriction and the small for gestational age infant. In: Avery GB, Fletcher AM, MacDonald MG, editors. Neonatology, pathophysiology and management of the newborn. 5th ed. Philadelphia: Lippincott William & Wilkins; 1999:411-44.
ศิริกุล อิศรานุรักษ์. ทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย:ปัญหาสุขภาพคนไทยที่ยังแก้ไม่ตก. วารสารสาธารณสุขและการพัฒนา. 2549;4:67-73.
สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. คู่มือการดำเนินงานโรงพยาบาลสายใยรักครอบครัว ภายใต้ชุดสิทธิประโยชน์หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าด้านส่งเสริมป้องกัน และเฝ้าระวังการเจ็บป่วยกลุ่มหญิงมีครรภ์และเด็กแรกเกิด – 5 ปี พ.ศ. 2551. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2550.
Tantayakom C, Prechapanich J. Risk of Low Birth Weight Infantsfrom Adolescent Mothers: Review Case Study in Siriraj Hospital. Thai Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2008;16:103-8.
นงลักษณ์ ทองโต. ปัจจัยเสี่ยงต่อการให้กำเนิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในประเทศไทย. วารสารประชากร. 2553;3:53-68.
ภัทรวดี อัญชลีชไมกร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2556;21:71-9.
เอดิ ปริยาโน, ศิริกุล อิศรานุรักษ์, จิราพร ชมพิกุล. ปัจจัยเสี่ยงด้านมารดาที่มีผลต่อการเกิดทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย ณ โรงพยาบาลเฟทมาวาติ กรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย. วารสารสาธารณสุขและการพัฒนา. 2551;6:123-33.
สินาท พรหมมาศ. การศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช. แพทยสารทหารอากาศ. 2533;35(1):67-75.
อรพินท์ กอสนาน. ผลต่อการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย ในโรงพยาบาลบางน้ำเปรี้ยว. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า. 2556;30:287-99.
ปิยะนุช พรหมสาขา ณ สกลนคร. ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพขณะตั้งครรภ์กับน้ำหนักตัวทารกแรกเกิด. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2559;19:1-11.
รุ่งนภา รู้ชอบ, นิตยา สินสุกใส, วรรณา พาหุวัฒนกร, ณัฐกานต์ บริบูรณ์หิรัญสาร. ปัจจัยทำนายการคลอดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อย. วารสารพยาบาลศาสตร์. 33:18-29.
กรวิกา ภู่พงศ์พันธ์กุล, ปัทมา สุพรรณกุล, ฉันทนา จันทร์บรรจง, ถาวร มาต้น. การวิเคราะห์อิทธิพลเส้นทางปัจจัยที่มีความสัมพันธ์เชิงสาเหตุกับทารกแรกคลอดน้ำหนักน้อยในโรงพยาบาลสายใยรักแห่งครอบครัว : กรณีศึกษาพื้นที่เขตตรวจราชการที่ 8. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2557;8(3):118-34.
สันสนีย์ หาญพินิจศักดิ์. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 6 ขอนแก่น. ขอนแก่นเวชสาร. 2550;31:34-42.
Tshotetsi L, Dzikiti L, Hajison P, Feresu S. Maternal factors contributing to low birth weight deliveries in Tshwane District, South Africa. PloS one. 2019;14(3):e0213058.
Kramer MS. Determinants of low birth weight: methodological assessment and meta-analysis. Bulletin of the world health organization. 1987;65(5):663-737.
Ramakrishnan U. Nutrition and low birth weight: from research to practice. The American journal of clinical nutrition. 2004;79(1):17-21.
ACOG Committee on Practice Bulletins Obstetrics. ACOG Practice Bulletin No. 419: Use of progesterone to reduce preterm birth. Obstet Gynecol. 2008;112:963-5
Sunsaneevithayakul P, Titapant V, Ruangvutilert P, Sutantawibul A, Phatihattakorn C, Wataganara T, et al. Relation between gestational weight gain and pregnancy outcomes. J Obstet Gynaecol Res. 2014;40:995-1001.
Thanaratsiriworakul K, Suriya N, Sananpanichkul P. Comparison of gestational weight gain recommendations between study from Thai population and U.S. institute of medicine. Thai journal of obstetrics and gynaecology. 2016;24:161-8.
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Spong CY, Dashe JS, Hottman BL, et al. Hematological disorders. In: Williams Obstetrics. 25th ed. New York: McGraw-Hill Professional. 2018:1075-77.
