การพัฒนาระบบการดูแลรักษาผู้ป่วย NCD ที่มีภาวะซึมเศร้าโดยการใช้โปรแกรมการระลึกความหลังแบบบูรณาการต่อภาวะซึมเศร้า ความมีคุณค่าในตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโรงพยาบาลหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
ความมีคุณค่าในตนเอง, คุณภาพชีวิต, โปรแกรมการระลึกความหลัง, ผู้สูงอายุ, ภาวะซึมเศร้าบทคัดย่อ
ที่มา: ภาวะซึมเศร้าเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่มีโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง การบำบัดทางกายร่วมกับการบำบัดทางจิตสังคม จะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตในผู้สูงอายุได้
วัตถุประสงค์: มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์ภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ 2) พัฒนาโปรแกรมการระลึกความหลังแบบบูรณาการ และ 3) ศึกษาผลของโปรแกรมการระลึกความหลังแบบบูรณาการต่อภาวะซึมเศร้า ความมีคุณค่าในตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ
วิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา ได้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลจากแผนกผู้ป่วยนอกคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง โรงพยาบาลหัวไทร ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2563 จำนวน 322 คน ในผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นภาวะซึมเศร้า 322 ราย ที่ได้จากการใช้ตารางของเครจซี่และมอร์แกน ประเมินด้วยแบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุไทย แล้วคัดเลือกกลุ่มทดลอง จำนวน 25 ราย ที่มีภาวะซึมเศร้า 13 – 24 คะแนน เข้าร่วมโปรแกรมการระลึกความหลังแบบบูรณาการที่พัฒนาขึ้น จำนวน 5 กิจกรรม ๆ ละ 60-90 นาที เก็บข้อมูลโดยใช้แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุไทย แบบสอบถามความมีคุณค่าในตนเองและคุณภาพชีวิต และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ paired t-test
ผลการศึกษา: ก่อนการทดลอง ผู้สูงอายุมีคะแนนเฉลี่ยภาวะซึมเศร้าเท่ากับ 18.68 (S.D.=3.41) หลังการทดลองเท่ากับ 7.68 (S.D.=1.99) ภาวะซึมเศร้าหลังการทดลองต่ำกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=14.83, p-value<0.001) ค่าเฉลี่ยคะแนนความมีคุณค่าในตนเองหลังการทดลองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=-13.21, p-value<0.001) และมีค่าเฉลี่ยคะแนนคุณภาพชีวิตหลังการทดลองเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=-7.43, p-value<0.001)
สรุป: ผลการศึกษานี้ แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการระลึกความหลังสามารถลดภาวะซึมเศร้าได้ และผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้าลดลง จะมีความมีคุณค่าในตนเองและคุณภาพชีวิตเพิ่มมากขึ้น
เอกสารอ้างอิง
ปัฐยาวัชร ปรากฏผล, เยาวดี สุวรรณนาคะ, อรุณี ไชยฤทธิ์, บุญสืบ โสโสม, สราวุฒิ สีถาน, มยุรี สร้อยศรีสวัสดิ์ และคณะ. คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่มีและไม่มีภาวะแทรกซ้อน และแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2558. เลขที่รายงาน: hs2220. วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พระพุทธบาท
อรพรรณ ทองแตง และคณะ. การรักษาภาวะซึมเศร้าและสมองเสื่อมในผู้สูงอายุไทย บทคัดย่อการประชุมวิชาการแห่งชาติว่าด้วยผู้สูงอายุ สู่วัยสูงอายุด้วยคุณภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2544
ระบบสถิติทางการทะเบียน. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 15 ตุลาคม 2561] เข้าถึงได้จาก http://stat.dopa.go.th/stat/statnew/upstat_age.php.
นพิศ ตรีรัตน์. กลุ่มระลึกความหลังในผู้สูงอายุที่ป่วยเรื้อรังและมีภาวะซึมเศร้า: ที่แผนกผู้ป่วยนอกคลินิกเรื้อรังโรงพยาบาลภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ [รายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2550.
Bohlmeijer E, Valenkamp M, Westerhof G, Smit F, Cuijpers P. Creative reminiscence as an early intervention for depression: Results of a pilot project. Aging & Mental Health. 2005;9(4):302-4.
Bluck S, Levine LJ. Reminiscence as autobiographical memory: A catalyst for reminiscence theory development. Ageing and Society. 1998;18(2):185-208.
Korte J, Cappeliez P, Bohlmeijer ET, Westerhof GJ. Meaning in life and mastery mediate the relationship of negative reminiscence with psychological distress among older adults with mild to moderate depressive symptoms. European journal of ageing. 2012;9(4):343-51.
Meléndez JC, Fortuna FB, Sales A, Mayordomo T. The effects of instrumental reminiscence on resilience and coping in elderly. Archives of gerontology and geriatrics. 2015;60(2):294-8.
Meléndez-Moral JC, Charco-Ruiz L, Mayordomo-Rodríguez T, Sales-Galán A. Effects of a reminiscence program among institutionalized elderly adults. Psicothema. 2013;25(3):319-23.
สุชีรา ภัทรยุตวรรตน์. คู่มือการวัดทางจิตวิทยา. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: เมดิคัล มีเดีย; 2551.
ภาวดี เหมทานนท์. ผลของโปรแกรมการระลึกความหลังแบบบูรณาการต่อภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ: การศึกษานำร่องกับผู้สูงอายุตำบลไม้แดงอำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2019;22(3):56-65.
เรณู อินทร์ตา. ผลของการระลึกถึงความหลัง ต่อภาวะซึมเศร้าและความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน จังหวัดปราจีนบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2548.
Shaw BA, Liang J, Krause N. Age and race differences in the trajectories of self-esteem. Psychology and Aging. 2010;25(1):84.
Atchley RC. A continuity theory of normal aging. The gerontologist. 1989;29(2):183-90.
