การศึกษาภาพดิจิตอลทางรังสีที่คัดออกในระบบเอกซเรย์ดิจิตอลแบบ DR โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
คำสำคัญ:
ระบบเอกซเรย์ดิจิตอล, ระบบจัดเก็บและส่งภาพทางรังสีบทคัดย่อ
ที่มา: ปัจจุบันเทคโนโลยีทางด้านการสร้างภาพทางรังสีมีการเปลี่ยนแปลงเป็นระบบดิจิตอล มีการใช้ทดแทนระบบ ฟิล์ม-สกรีน ส่งผลให้ภาพทางรังสีมีคุณภาพมากขึ้น แต่ก็ยังพบว่าภาพรังสีคัดออกยังมีจำนวนสูงอยู่ซึ่งถือว่าเป็นปัญหาในการพัฒนาระบบคุณภาพด้านรังสีวิทยา
วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์สาเหตุของภาพรังสีดิจิตอลคัดออกและเป็นแนวทางในการลดอัตราภาพรังสีดิจิตอลคัดออกของกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี
วิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้เป็นการเก็บข้อมูลย้อนหลัง ภาพรังสีดิจิตอลคัดออกในระบบเอกซเรย์ดิจิตอลแบบ DR ระหว่างเดือนธันวาคม 2562–พฤษภาคม 2563 ของกลุ่มงานรังสีวิทยา โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในงานวิจัยได้แก่ ฐานข้อมูลภาพรังสีดิจิตอลในระบบจัดเก็บและส่งภาพทางการแพทย์(PACS) ข้อมูลภาพรังสีดิจิตอลคัดออกในระบบเอกซเรย์ดิจิตอลแบบ DR ของห้องถ่ายเอกซเรย์จำนวน 4 ห้องถ่าย ที่มีการใช้งานปกติ รวบรวมข้อมูล ตรวจสอบ และนำไปประมวลผลสถิติพรรณนา นำเสนอข้อมูลในรูปของตารางความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ
ผลการศึกษา: ภาพรังสีดิจิตอลคัดออกจำนวน 3,786 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 6.4) มีสาเหตุจาก positioning จำนวน 2,379 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 62.8) artifact จำนวน 380 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 10.0) grid cut off จำนวน 281 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 7.4) patient movement จำนวน 274 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 7.2) under exposed จำนวน 77 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 2.0) test/QC จำนวน 41 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 1.1) และ over exposed จำนวน 39 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 1.0) ตามลำดับ ส่วนอวัยวะที่ตรวจพบ ได้แก่ chest จำนวน 1,249 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 33.0) lower extremities จำนวน 843 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 22.3) abdomen/KUB จำนวน 496 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 13.1) upper extremities จำนวน 485 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 12.8) spine จำนวน 432 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 11.4) และ skull/facial bone จำนวน 281 ภาพ (คิดเป็นร้อยละ 7.4) ตามลำดับ
สรุป: ภาพรังสีทรวงอกเป็นภาพมีการคัดออกสูงสุดโดยมีสาเหตุจากการจัด positioning การนำระบบเอกซเรย์ดิจิตอลแบบ DR มาใช้งาน แม้จะมีรายละเอียดและความคมชัดของภาพสูงขึ้น สามารถปรับแต่งภาพรังสี ได้หลังการถ่ายเอกซเรย์ (post processing) ก็ไม่ได้เป็นการลดสาเหตุภาพรังสีดิจิตอลคัดออกจากการจัด positioning ลงได้ การจะลดปริมาณภาพรังสีดิจิตอลคัดออกได้อย่างมีประสิทธิภาพนั้นนักรังสีการแพทย์จะต้องปรับเปลี่ยน แนวคิด ทัศนคติ ตลอดจนวิธีการปฏิบัติงาน และมีการทบทวนองค์ความรู้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อที่จะได้ภาพรังสีดิจิตอลที่มีคุณภาพและลดการถ่ายเอกซเรย์ซ้ำให้น้อยที่สุด
เอกสารอ้างอิง
ลัดดา เย็นศรี.การศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการถ่ายภาพรังสีทรวงอกด้วยระบบ CR และ DR โรงพยาบาลสงขลา.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยและการสาธารณสุขภาคใต้. 2559;3(1):29-39.
เพชรากร หาญพานิชย์ และวัลลภ เหล่าไพบูลย์. ระบบสื่อสารและการเก็บข้อมูลภาพทางการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [เข้าถึงเมื่อ 20 มิถุนายน 2563]. เข้าถึงได้จาก http://smj.ejnal.com/e-journal/showdetail/?show_detail=T&art_id=1339.
นิพนธ์ จันทร์ลำภู.การตั้งค่าเทคนิคให้ปริมาณรังสีที่เหมาะสมสำหรับการสร้างภาพรังสีระบบดิจิตอลในหุ่นจำลอง. วารสารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ. 2019;4(1):14-30.
อนงค์ สิงกาวงไซย์, ศิริวรรณ บุญชรัตน์, สุภาคี สยุมภูรุจินันท์, นัฐิกา จิตรพินิจ. คู่มือการตรวจประเมินมาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย กระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: สำนักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์; 2562.
สมหมาย กันทะเมืองลี้. การวิเคราะห์ภาพดิจิตอลทางรังสีที่ไม่สามารถนำไปวินิจฉัยโรคได้ โรงพยาบาลนครปฐม. วารสารสุขภาพภาคประชาชน 2560;12(4):28-35.
พัทธนันท์ คงทอง, ปัญญา โรจนวรรณ. ฟิล์มเสียจาการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัย โรงพยาบาลศูนย์ตรัง. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2555;5(2):21-28.
Yurt A, ustafa Tintas M, Yüksel R. Reject Analysis in Digital Radiography: A Prospective Study. International Journal of Anatomy Radiography and Surgery. 2018;7(4):27-29.
Lin C-S, Chan P-C, Huang K-H, Lu C-F, Chen Y-F, Lin Chen Y-O. Guidelines for reducing image retakes of general digital radiography. Advances in Mechanical Engineering. 2016;8(4):1-6.
Eric A Berns, Douglas E Pfeiffer, Priscilla f Butler. Digital Mammography Quality control manual. American College of Radiology 2018:75-77.
Lloyd PJ. Quality assurance workbook for radiographers and radiological technologists: World Health Organization; 2001:19-24.
