ปัจจัยเสี่ยงของการมีเลือดออกเพิ่มขึ้นในผู้ป่วยที่มีเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกจากอุบัติเหตุทางสมองในกลุ่มที่ยังไม่ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัดในโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

          ที่มา : เลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเป็นรอยโรคในกะโหลกศีรษะจากการบาดเจ็บสมองที่พบบ่อย การเกิดเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเพิ่มขึ้นในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาโดยไม่ผ่าตัดพบได้ค่อนข้างมาก ในขณะให้การรักษาด้วยวิธีการไม่ผ่าตัดอาจพบภาวะเลือดออกเพิ่มขึ้นได้ ซึ่งตามมาด้วยอัตราตายที่สูงและต้องเข้ารับการผ่าตัดทางประสาทศัลยศาสตร์ฉุกเฉิน ประเทศไทยยังขาดข้อมูลของอัตราการเกิดภาวะเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเพิ่มขึ้นและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

          วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาอัตราการเกิดและปัจจัยที่มีผลทำให้เกิดเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเพิ่มขึ้นในผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บสมองที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี

          วิธีการศึกษา : ศึกษาข้อมูลแบบย้อนหลังเชิงปริมาณ จากผู้ป่วยที่มีเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกที่ได้รับการรักษาในโรงพยาบาลสุราษฎร์ธานีตั้งแต่ กันยายน 2559–ตุลาคม 2564 ที่ได้รับการรักษาด้วยวิธีสังเกตุอาการ และได้รับการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองอย่างน้อย 2 ครั้ง

          ผลการศึกษา: จากผู้ป่วยทั้งหมด 320 คน พบมีภาวะเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเพิ่มขึ้น ร้อยละ 23.1 ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุลอจิสติกสุดท้าย พบว่า การได้รับการผ่าตัดเอากะโหลกศีรษะด้านตรงข้ามออก (OR= 59.06 95%CI =6.58-530.27 P<0.001)  ระยะเวลาเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองครั้งแรกน้อยกว่า 2 ชั่วโมง (OR=3.03 95%CI=1.56-5.90 P=0.001)  ขนาดของเลือดออกครั้งแรกมากกว่า 10 มิลลิลิตร ( OR= 3.82  95% CI =1.89-7.74 P<0.001 )  และความเข้มของเลือดที่ไม่สม่ำเสมอจากภาพเอกซเรย์  (OR=3.96 95%CI =1.96 -8.01, P < 0.001)เป็นปัจจัยที่มีผลทำให้เลือดออกเพิ่มขึ้น

          สรุป: อัตราการเกิดเลือดออกเหนือเยื่อหุ้มสมองชั้นนอกเพิ่มขึ้นในผู้ป่วยที่รักษาโดยวิธีไม่ผ่าตัดพบได้บ่อย โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงทีมีผลทำให้เลือดออกเพิ่มขึ้น ควรได้รับการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองซ้ำใน 6-24 ชั่วโมงหลังเกิดอุบัติเหตุ