ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเลือดออกในสมองภายหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันในโรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน, ภาวะเลือดออกในสมอง, ยาละลายลิ่มเลือด, ปัจจัยบทคัดย่อ
บทนำ: โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ การให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำภายใน 4.5 ชั่วโมง เป็นมาตรฐานสากลในการรักษาที่ช่วยลดภาวะทุพพลภาพและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือด ได้แก่ ภาวะเลือดออกในสมอง การทราบปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะเลือดออกในสมองเพื่อนำไปสู่การติดตามการรักษาอย่างใกล้ชิดในหอผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและการดูแลป้องกันการเกิดภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันจึงมีความสำคัญ ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการหาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน
วัตถุประสงค์: เพื่อหาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเลือดออกในสมองภายหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน
วิธีการศึกษา: รูปแบบการศึกษาเป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง โดยเก็บข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันที่ได้รับการรักษาในหอผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในโรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2562 ถึงเดือนมีนาคม 2565 ผู้วิจัยได้รวบรวมข้อมูลทางคลินิกและผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการจากเวชระเบียนผู้ป่วยในที่ได้รับการวินิจฉัยหลักเป็นโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันตามรหัส International Classification of Diseases, Tenth Revision code (ICD-10) I60 ถึง I69 และทบทวนการแปลผลภาพคอมพิวเตอร์สมองที่ได้รับการตรวจครั้งแรกก่อนให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ วิเคราะห์หาปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันด้วยสถิติถดถอยพหุปัจจัย
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันฉียบพลัน 121 ราย พบภาวะเลือดออกในสมอง 18 ราย (14.9%) ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเลือดออกในสมองอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ ประวัติการรับประทานยา aspirin (adjusted Odds Ratio [aOR] 2.63, 95% confidence interval [CI] 0.25-26.87, P < 0.001) และภาพคอมพิวเตอร์สมองพบ hyperdense artery sign (aOR 9.94, 95% CI 2.63-37.55, P = 0.001)
สรุป: ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเลือดออกในสมองภายหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลันในโรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ ได้แก่ ประวัติการรับประทานยา aspirin และภาพคอมพิวเตอร์สมองพบ hyperdense artery sign
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ. การสูญเสียปีสุขภาวะ Disability-adjusted life years: DALYs รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บของประชากรไทย พ.ศ. 2557.
Worp Hb, Gijn JV. Clinical practice. Acute ischemic stroke. N Engl J Med 2007;357(6):572-9.
The national institute of neurological disorders and stroke rt-PA stroke study group. Tissue plasminogen activator for acute ischemic stroke. N Engl J Med 1995;333(24):1581-7.
Jantasri S, Tiamkao S, Sirikarn P. Effectiveness of Intravenous Recombinant Tissue Plasminogen Activator (rtPA) for Acute Ischemic Stroke in Udonthani Hospital versus Node-rtPA Community Hospitals. Thai J of Neurology 2020;36(4):34-55.
William N. Whiteley, Karsten Bruins Slot, Peter Fernandes, Peter Sandercock, Joanna Wardlaw. Risk Factors for Intracranial Hemorrhage in Acute Ischemic Stroke Patients Treated With Recombinant Tissue Plasminogen Activator : A Systematic Review and Meta-Analysis of 55 Studies.(Serial online) 2012 Nov (cited 2022 Mar 2);43(11):2904-9. Available from: URL:https://www.ahajournals.org/doi/epub/10.1161/STROKEAHA.112.665331.
Lin X, Cao Y, Yan J, Zhang Z, Ye Z, Huang X, et al. Risk Factors for Early Intracerebral Hemorrhage after Intravenous Thrombolysis with Alteplase. J Atheroscler Thromb. 2020;27(11):1176-82.
Siriyutwattana C, Srisuwannanukorn S, Winitprichagul S. Incidence and Associated Factors of Intracranial Hemorrhage after Intravenous Thrombolysis for Acute Ischemic Stroke in Vajira Hospital. Thai J of Neurology 2020;36(2):51-5.
ปาริชาติ ตุ้มทอง. ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดเลือดออกในสมองหลังการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2565] เข้าถึงได้จาก: http://203.157.71.172/academic/web/files/2564/research/MA2564-002-01-0000000507-0000000484.pdf.
Tanne D, Kasner SE, Demchuk AM, Koren-Morag N, Hanson S, Grond M, et al. Markers of Increased Risk of Intracerebral Hemorrhage After Intravenous Recombinant Tissue Plasminogen Activator Therapy for Acute Ischemic Stroke in Clinical Practice. (Serial online) 2002 April (cite 2022 Feb 25) Available from: URL:https://www.ahajournals.org/doi/epub/10.1161/01.CIR.0000012747.53592.6A.
พัณน์ญรัศ พันธุ์เขียน. ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดเลือดออกในสมอง ตามหลังการให้รีคอมบิแนนท์ ทิชชู พลาสมิโนเจน แอคทีเวเตอร์ ทางหลอดเลือดดำ. วารสารแพทย์เขต 4-5 2558;34(2):120-30.
สิโรตม์ ศรีมหาดไทย. ปัจจัยที่มีผลต่อการมีเลือดออกในสมองสำหรับผู้ป่วยหลอดเลือดสมองอุดตันที่ได้รับยา rtPA. วารสารแพทย์เขต 4-5 2563;39(4):604-15.
สุจริต สวนกูล, ธานินทร์ โลเกศกระวี. ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเลือดออกในสมองภายหลังการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน. ลำปางเวชสาร 2559;37(2):67-74.
ตรีทิพย์ จิตต์สนิทกุล. ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยหลอดเลือดสมองตีบตันที่ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด (rt-PA) ในโรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย 2564;11(2):388-404.
พิมพ์กานต์ หล่อวณิชย์, วสันต์ ลิ่มสุริยกานต์. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะเลือดออกในสมองในผู้ป่วยโรคสมองขาดเลือดที่ได้รับ rtPA ในโรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา. วารสารโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ 2564;6(1):12-20.
Wang R, Zeng J, Wang F, Zhuang X, Chen X, Miao J. Risk factors of hemorrhagic transformation after intravenous thrombolysis with rt-PA in acute cerebral infarction. QJM. 2019;112(5):323-6.
Phuttharak W, Sawanyawisuth K, Sangpetngam B, Tiamkao S, Kongbunkiat K, Chotmongkol V, et al. Risk factors for intracerebral hemorrhage after treatment with recombinant tissue-type plasminogen activator for acute ischemic stroke. Asian Biomedicine 2015;9(3):397-400.
Suwanwela NC, Phanthumchinda K, Likitjaroen Y. Thrombolytic therapy in acute ischemic stroke in Asia: The first prospective evaluation. Clin Neurol Neurosurg. 2006;108(6):549-52.
Baigent C, Blackwell L, Collins R, Emberson J, Godwin J, Peto R, et al. Aspirin in the primary and secondary prevention of vascular disease: collaborative meta-analysis of individual participant data from randomized trials. Lancet 2009;373(9678):1849-60.
Sun H, Liu Y, Gong P, Zhang S, Zhou F, Zhou J. Intravenous thrombolysis for ischemic stroke with hyperdense middle cerebral artery sign: A meta-analysis. Acta Neurol Scand. 2020;141(3):193-201.
Zou M, Churilov L, He A, Campbell B, Davis SM, Yan B. Hyperdense middle cerebral artery sign is associated with increased risk of hemorrhagic transformation after intravenous thrombolysis for patients with acute ischemic stroke. J Clin Neurosci. 2013;20(7):984-7.
Derex L, Hermier M, Adeleine P, Pialat JB, Wiart M, Berthezène Y, et al. Clinical and imaging predictors of intracerebral hemorrhage in stroke patients treated with intravenous tissue plasminogen activator. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2005;76:70-5.
Kharitonova T, Ahmed N, Thorén M, Wardlaw JM, von Kummer R, Glahn J, et al. Hyperdense middle cerebral artery sign on admission CT scan-prognostic significance for ischemic stroke patients treated with intravenous thrombolysis in the safe implementation of thrombolysis in Stroke International Stroke Thrombolysis Register. Cerebrovasc Dis. 2009;27(1):51-9.
Jauch EC, Saver JL, Adams HP Jr, Bruno A, Connors JJ, Demaerschalk BM, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: A guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke 2013;44(3):870-947.
The National Institute of Neurological Disorders and Stroke rt-PA Stroke Study Group. Tissue plasminogen activator of acute ischemic stroke. N Engl J Med 1995;333:1581-7.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารวิชาการแพทย์เขต 11
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
