ความชุกของอาการหลังติดเชื้อโควิด-19 ที่ 3 เดือน ในผู้ป่วยโรงพยาบาลไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: ภาวะ post acute COVID syndrome หรือภาวะ Long COVID คือภาวะที่ผู้ป่วยหายจากระยะป่วยเฉียบพลันของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 แล้วยังมีอาการอยู่ เกิดอาการได้ทั้งทางร่างกายและจิตใจ ส่วนมากเกิดในระยะเวลาหลังจากได้รับเชื้อ 12 สัปดาห์

วัตถุประสงค์: ศึกษาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ Long COVID

วิธีการ: การวิจัยภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ ศึกษาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ Long COVID ของผู้ติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ที่เข้ารับการรักษาในระบบ HOSxP โรงพยาบาลไชยา จ.สุราษฎร์ธานี ในช่วงเดือน มกราคม 2564 -สิงหาคม 2565 โดยใช้แบบสัมภาษณ์ภาวะหลังการติดเชื้อโควิด-19 ผ่านทางโทรศัพท์ และแบบประกอบการสัมภาษณ์ ได้แก่ แบบประเมินภาวะหายใจลาบาก (Modified Medical Research Council;   mMRC) Dyspnoea Scale  ฉบับภาษาไทย, แบบประเมินภาวะเมื่อยล้าภายหลังจากทำกิจกรรม (Post-Exertional Malaise; PEM) (α=0.8422), แบบคัดกรองโรคซึมเศร้า 2 คำถาม และ 9 คำถาม (2Q, 9Q) และแบบสอบถามรายอาการ ผู้ป่วยรายบุคคล.

ผลการศึกษา : จากผู้ป่วยในอำเภอไชยา จังหวัด สุราษฎร์ธานี ทั้งหมด 296 คน เกิดภาวะ long covid ที่ 12 สัปดาห์ อย่างน้อย 1 อาการร้อยละ 9.1, อาการจากภาวะ long covid ได้แก่ ภาวะหายใจลำบาก อาการนอนไม่หลับ  อ่อนเพลีย และไอแห้งที่ร้อยละ 4, 2, 1.3 และ 1.3 ตามลำดับ โดยปัจจัยที่สัมพันธ์กับอาการ long covid ที่ 12 สัปดาห์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่  เพศ (p= .042) โดยอาการ long covid พบในเพศหญิงมากกว่าเพศชายร้อยละ 11.9 และร้อยละ 5 ,โรคเบาหวาน (p=.023) การมีโรคเบาหวานเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ long covid มากกว่าโรคเรื้อรังอื่นที่ร้อยละ 20.7 และ 7.9, การได้รับวัคซีนสามารถลดภาวะ long covid ได้ โดยการได้รับวัคซีนและมีอาการ long covid ร้อยละ 1.1 (p=.002) และปัจจัยสุดท้ายคือ อายุที่มากขึ้นส่งผลต่อภาวะ long covid ที่ 12 สัปดาห์มากขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=.002) โดยช่วงอายุ 18-39 ปี พบน้อยกว่าช่วงอายุ 40-59 ปี และ 59 ปีขึ้นไป (p=.001,p=.044)

สรุป: ความชุกของภาวะ Long COVID ที่มีอาการหลงเหลือที่ 12 สัปดาห์พบว่าอาการส่วนใหญ่ที่พบได้แก่ หายใจลำบาก นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย และไอแห้ง,ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะ Long COVID คือ เพศหญิงโรคประจำตัวเบาหวาน การไม่ได้รับวัคซีนก่อนการติดเชื้อ และอายุที่มากขึ้นส่งผลต่อการเกิดภาวะ long covid มากขึ้นจากผลการศึกษาผู้ติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ต้องเผชิญกับภาวะ Long COVID เป็นระยะเวลายาวนาน และแนวโน้มของภาวะ long covidหลังการติดเชื้อเกินกว่าครึ่งของผู้ติดเชื้อจะหลงเหลืออยู่มากกว่า 1 ปี การศึกษาติดตามภาวะหลังการติดเชื้อโควิด-19 ของผู้ป่วย ในระยะที่ยาวกว่า 3 เดือน ในประเทศไทย จึงมีความสำคัญ สมควรให้มีการติดตามศึกษาต่อเนื่องในระยะยาวต่อไป