ประสิทธิผลการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบด้วย การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

ที่มา: ปัจจุบันมีการรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบ เรียกว่า diabetes remission โดยมุ่งหวังให้สามารถควบคุมน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในระดับต่ำกว่าเกณฑ์วินิจฉัยโรคเบาหวานโดยไม่ต้องใช้ยาเพื่อลดระดับน้ำตาล ซึ่งจะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 (ดัชนีมวลกาย เส้นรอบเอว  และน้ำตาลในเลือดสะสม)  ความสามารถในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด การลดยา และการหยุดยารักษาโรคเบาหวานด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด และความพึงพอใจต่อการรักษาพยาบาลด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด

วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป และมารักษาที่โรงพยาบาลบ้านนาสาร โรงพยาบาลกาญจนดิษฐ์ โรงพยาบาลบ้านตาขุน  โรงพยาบาลบ้านนาเดิม  และโรงพยาบาลชัยบุรี (แห่งละ 40 คน) น้ำตาลในเลือดสะสมก่อนการศึกษา (HbA1c) ตั้งแต่ 7 mg% ขึ้นไป จำนวน 200 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 100 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แนวทางการรักษาพยาบาลผู้ป่วยโรคเบาหวานโดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด และแบบเดิม แบบบันทึกภาวะสุขภาพ แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด และเครื่องมือตรวจประเมินภาวะสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา Chi-square test Independent t-test และ Paired sample t-test

ผลการศึกษา: พบว่า หลังการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด ผู้ป่วยเบาหวานมีดัชนีมวลกาย เส้นรอบเอว และน้ำตาลในเลือดสะสมลดลง หลังการศึกษา 3 เดือน และ 6 เดือน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) และมีน้ำตาลในเลือดสะสมลดลงหลังการศึกษา 3 เดือน และ 6 เดือน มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ มีดัชนีมวลกาย เส้นรอบเอวลดลงหลังการศึกษา 6 เดือน มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.01) หลังการศึกษา 3 เดือน ผู้ป่วยเบาหวานสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ร้อยละ 39.0 ลดยารักษาโรคเบาหวานได้ ร้อยละ 46.0 แต่ยังไม่มีผู้ใดหยุดยารักษาเบาหวานได้  ส่วนหลังการศึกษา 6 เดือน สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ร้อยละ 91.0 ลดยารักษาโรคเบาหวานได้    ร้อยละ 57.0 และหยุดยาได้ ร้อยละ 16.0  ทั้งนี้ ส่วนใหญ่ผู้ป่วยโรคเบาหวานมีความพึงพอใจต่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด ระดับมากถึงร้อยละ 93.0

สรุป: การรักษาพยาบาลโดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวดดังกล่าว สามารถใช้ในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ และควรขยายไปใช้ในโรงพยาบาลต่าง ๆ ต่อไป