ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการแตกของไส้ติ่งอักเสบในผู้ป่วยที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ที่มา: ภาวะไส้ติ่งอักเสบ เป็นสาเหตุสำคัญของผู้ป่วยที่มาห้องฉุกเฉินด้วยอาการปวดท้องเฉียบพลัน ซึ่งเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนเป็นไส้ติ่งอักเสบแตก จะก่อให้เกิดอันตรายกับผู้ป่วยมากขึ้น เพิ่มระยะเวลาการนอนรักษาในโรงพยาบาล และเพิ่มค่าใช้จ่ายในการรักษา

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการแตกของไส้ติ่งอักเสบ ในผู้ป่วยที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช 

วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบ case-control study เก็บข้อมูลจากเวชระเบียนผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยโรคไส้ติ่งอักเสบและผ่าตัดที่โรงพยาบาลทุ่งสง ระหว่างปีพ.ศ. 2564 ถึง พ.ศ. 2566 รวมทั้งสิ้น 380 คน โดยแบ่งกลุ่มผู้ป่วยเป็นกลุ่มไส้ติ่งอักเสบแตก (complicated appendicitis; case group) จำนวน 190 คน และกลุ่มผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบที่ไม่แตก (uncomplicated appendicitis; control group) จำนวน 190 คน ซึ่งกลุ่มไส้ติ่งอักเสบไม่แตกได้ถูกเลือกโดยวิธีการสุ่มอย่างง่าย เพื่อให้ได้อัตราส่วนระหว่างกลุ่ม case และกลุ่ม control เป็น 1:1 ข้อมูลที่เก็บได้ถูกวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา chi-square test และ Multiple logistic regression โดยกำหนดระดับนัยสำคัญที่ p-value < 0.05

ผลการศึกษา: จากกลุ่มประชากรที่ใช้ในการศึกษาจำนวน 883 คน พบผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบแตกร้อยละ 26.05 พบ 7 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดภาวะไส้ติ่งอักเสบแตกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ 1) มีโรคประจำตัว (OR = 18.302, 95%CI 4.511 - 74.250) 2) ตรวจพบ Localized guarding (OR = 4.690, 95%CI 1.873 - 11.739) 3) ตรวจพบ Generalized guarding (OR = 35.098, 95%CI 2.209 - 557.595) 4) White Blood Cell (WBC) ≥ 15,000/μL (OR = 122.733, 95%CI 34.516 - 436.706) 5) Neutrophils ≥ 75% (OR = 3.378, 95%CI 1.184 – 9.638) 6) Alvarado score ≥ 7 (OR = 12.236, 95%CI 3.741 - 40.020) 7) ระยะเวลาตั้งแต่มีอาการปวดท้องจนถึงห้องฉุกเฉิน (Pre-hospital time; PT)≥ 12 ชั่วโมง (OR = 4.176, 95%CI 1.250 - 13.953)

สรุป: ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะไส้ติ่งอักเสบแตกได้แก่ ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว ตรวจร่างกายพบ Localized guarding, Generalized guarding, ปริมาณเม็ดเลือดขาว (WBC) ≥ 15,000/μL, ปริมาณ
เม็ดเลือดขาวชนิด Neutrophils ≥ 75%, Alvarado score ≥ 7 และระยะเวลาตั้งแต่มีอาการปวดท้องจนถึงห้องฉุกเฉิน ≥ 12 ชั่วโมง ฉะนั้นการตระหนักรู้ของแพทย์ผู้รักษา และการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ของประชาชน มีความสำคัญยิ่งในการลดอุบัติการณ์การเกิดไส้ติ่งอักเสบแตก