ความแม่นยำของการประเมินการเสียเลือดหลังคลอดด้วยสายตาในสถานการณ์จำลองและสถานการณ์จริง

บทคัดย่อ

ที่มา: ภาวะเสียเลือดหลังคลอดเป็นปัญหาสำคัญด้านความปลอดภัยของมารดาในระบบบริการสุขภาพ การประเมินปริมาณการเสียเลือดด้วยสายตาเป็นวิธีที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในสถานบริการสุขภาพ เนื่องจากมีความสะดวกและรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม วิธีดังกล่าวมีความคลาดเคลื่อนสูง ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการวินิจฉัยและการจัดการภาวะเสียเลือดหลังคลอดล่าช้า การพัฒนาศักยภาพบุคลากรผ่านการฝึกอบรมโดยใช้สถานการณ์จำลองอาจช่วยเพิ่มความแม่นยำในการประเมินได้วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินความแม่นยำของการประเมินปริมาณการเสียเลือดหลังคลอดด้วยสายตาทั้งในสถานการณ์จำลองและสถานการณ์จริง และศึกษาผลของการให้ความรู้ต่อความแม่นยำในการประเมินของบุคลากรทางการแพทย์ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเวียงสระ

วิธีการศึกษา: การวิจัยแบบทดลองเบื้องต้น (pre-experimental study) ใช้รูปแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการให้ความรู้ (one-group pretest–posttest design) การศึกษาในสถานการณ์จำลองดำเนินการระหว่างวันที่ 1–7 พฤษภาคม 2568 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยแพทย์ใช้ทุนและพยาบาลที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้คลอด จำนวน 39 คน ทำการประเมินปริมาณการเสียเลือดในสถานการณ์จำลองจำนวน 12 ฐานการศึกษา ในสถานการณ์จริงดำเนินการระหว่างวันที่ 20 พฤษภาคม 2568 ถึง 30 กรกฎาคม 2568 โดยพยาบาลห้องคลอดและพยาบาลวิสัญญี จำนวน 13 คน ประเมินปริมาณการเสียเลือดในมารดาที่มาคลอด จำนวน 60 ราย โดยผู้ป่วยแต่ละรายได้รับการประเมินจากผู้ประเมิน 2 คน ปริมาณการเสียเลือดจริงคำนวณจากค่าความเข้มข้นของเลือด (hematocrit: Hct) ก่อนและหลังคลอด จากนั้นให้ความรู้เกี่ยวกับการประเมินการเสียเลือดและทำการประเมินซ้ำ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05

ผลการศึกษา: ในสถานการณ์จำลอง ก่อนการให้ความรู้พบว่าการประเมินปริมาณการเสียเลือดหลังคลอดด้วยสายตามีความคลาดเคลื่อนอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะการประเมินต่ำกว่าความเป็นจริงในฐานที่มีการเสียเลือดมากกว่า 500 มิลลิลิตร หลังการให้ความรู้ ความแม่นยำในการประเมินเพิ่มขึ้น โดยไม่พบความแตกต่างจากค่าการเสียเลือดจริงใน 7 จาก 12 ฐาน วิชาชีพของผู้ประเมินมีผลต่อค่าความคลาดเคลื่อนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.011) ขณะที่ระยะเวลาการทำงานไม่ส่งผลต่อความแม่นยำ ในสถานการณ์จริง ค่าเฉลี่ยของปริมาณการเสียเลือดจากการคำนวณเท่ากับ 395.65 ± 348.65 มิลลิลิตร ขณะที่การประเมินด้วยสายตาให้ค่าเฉลี่ยต่ำกว่าประมาณ 82–89 มิลลิลิตร คิดเป็นร้อยละ 20.8–22.5 แม้ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ยังพบแนวโน้มการประเมินต่ำกว่าความเป็นจริงในกรณีที่มีการเสียเลือดปริมาณมาก

สรุป: การประเมินปริมาณการเสียเลือดหลังคลอดด้วยสายตายังมีข้อจำกัดด้านความแม่นยำทั้งในสถานการณ์จำลองและสถานการณ์จริง แม้ว่าการให้ความรู้จะช่วยเพิ่มความแม่นยำในการประเมิน แต่ยังไม่สามารถลดความคลาดเคลื่อนทั้งหมดได้ การบูรณาการการฝึกอบรมบุคลากรและการใช้วิธีการประเมินเชิงปริมาณควบคู่กัน โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง อาจช่วยเพิ่มความปลอดภัยของมารดาหลังคลอดในระบบบริการสุขภาพ