ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลของอาสาสมัคร สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ

ผู้แต่ง

  • ไพชยนต์ ชาจันดา -
  • ภูวสิทธิ์ ภูลวรรณ
  • กาญจนา วงษ์สวัสดิ์

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

บทคัดย่อ

  การศึกษาวิจัยครั้งนี้ใช้รูปแบบวิจัยแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ (Cross-sectional analytic research) เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)  อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม. จำนวน 249 คน สุ่มตัวอย่างแบบอย่างง่าย เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาได้แก่ ความถี่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่ามัธย-ฐาน และค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด สถิติตรวจสอบสมมติฐาน ได้แก่ สถิติไคสแควร์, สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน  ผลการวิจัยพบว่า อสม. มีความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลโดยรวมอยู่ในระดับสูง (  =80.20, S.D.=8.83) การรับรู้บทบาทหน้าที่ อสม.เกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัลสุขภาพ อยู่ในระดับปานกลาง ( =34.48, S.D.=5.53) แรงจูงใจในการปฏิบัติงานอยู่ในระดับสูง ( =63.14, S.D.=6.99)  และการได้รับแรงสนับสนุนทางสังคมอยู่ในระดับสูง ( =15.85, S.D.=1.78) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ความถี่ในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลสัมพันธ์กับระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลอย่างมีนัยสำคัญ (χ²=15.138, df=3, p<0.05) ส่วนรายได้มีความสัมพันธ์เชิงลบกับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล (rs=-0.125, p<0.05) ระยะเวลาการเป็น อสม. มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล (rs=0.129, p<0.05) การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม (r=0.395, p<0.05) การรับรู้บทบาทหน้าที่ อสม. (r=0.412, p<0.05) และแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน (r=0.346, p<0.05) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัล ผลการศึกษาครั้งนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำข้อมูลไปใช้ในการพัฒนา ต่อยอดในการจัดโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพดิจิทัลให้แก่ อสม. โดยเน้นทักษะการคิดวิเคราะห์ สร้างแรงจูงใจภายใน โดยการปฏิบัติจริงและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ เพื่อให้อสม.มีความพร้อมและสามารถใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัลในการส่งเสริมสุขภาพของตนเองและประชาชนได้อย่างเต็มศักยภาพ

เอกสารอ้างอิง

DataReportal. Digital 2025: Thailand [Internet]. 2025 [cited 2025 Mar 15]. Available from: https://datareportal.com/reports/digital-2025-thailand

Electronic Transactions Development Agency (ETDA). Thailand internet user behavior 2022 [Internet]. 2022 [cited 2024 Jan 31]. Available from: https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiYWYxNDUzOWEtOWMyOS00MjMzLWFiY2QtYjQzYzQ2OTZkNTJjIiwidCI6Ijk5MjczNGE0LWRmZmEtNGZjMC1iNjc1LTY2ZWNmZTNhZmUwYyIsImMiOjEwfQ%3D%3D

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์สุขภาพดิจิทัล กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2564 – 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 31 ม.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ict.moph.go.th/

International Organization for Standardization. ISO/TR 14639-2:2014 [Internet]. 2014 [cited 2024 Jan 31]. Available from: https://www.iso.org/standard/54903.html

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. การเสริมสร้างและประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ. นนทบุรี: กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ; 2561.

กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน. กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.พ. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaiphc.net/new2020/content/1

ทองกันทา ฉ, แก้วต่าย น. การสื่อสารโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อดูแลสุขภาพประชาชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านยุค 4.0 อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 23 มี.ค. 2567];17(1):Article 1. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/EAUHJSci/article/view/256873

ทรรศนีย์ บุญมั่น. ปัจจัยที่มีผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุโขทัย [วิทยานิพนธ์]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564.

ณัฐพงศ์ คำนา. ปัจจัยที่มีผลต่อศักยภาพตามนโยบายอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 4.0 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลศรีดอนชัย อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย [วิทยานิพนธ์]. พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา; 2565.

Daniel WW. Biostatistics: a foundation of analysis in the health sciences. 6th ed. New York: John Wiley & Sons; 1995.

Bloom BS. Taxonomy of education. New York: David McKay Company; 1975.

Best J. Research in education. 3rd ed. New Jersey: Prentice Hall; 1977.

Norman CD, Skinner HA. eHEALS: the eHealth Literacy Scale. J Med Internet Res. 2006;8(4):e27.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น; 2553.

Hinkle DE, Wierma W, Jurs SG. Applied statistics for the behavioral sciences. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Company; 1988.

สโมสร ช. ปัจจัยที่ส่งผลต่อความรอบรู้สารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ด้านสุขภาพในกลุ่มผู้ป่วยนอก กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลชลบุรี. วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว. 2566;6(3):189-200.

ครุฑางคะ ภ. การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านดิจิทัลของพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่ง จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 31 ม.ค. 2567];15(2):151-64. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/trcnj/article/download/258089/177693/

Tegegne M, Tilahun B, Mamuye A, Kerie H, Nurhussien F, Zemen E, et al. Digital literacy level and associated factors among health professionals in a referral and teaching hospital: an implication for future digital health systems implementation. Front Public Health. 2023;11:1130894.

จุไรรัตน์ ด, และคณะ. ปัจจัยทำนายการรู้สารสนเทศอิเลคทรอนิกส์ด้านสุขภาพของนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลสังกัดสถาบันพระบรมราชชนก. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2560;11(1):235-48.

Lee J, Tak S. Factors associated with eHealth literacy focusing on digital literacy components: a cross-sectional study of middle-aged adults in South Korea. Digit Health. 2022;8.

Rangnow P, Fischer L, Hartmann A, Renninger D, Stauch L, Okan O, et al. Digital health literacy among primary and secondary school teachers—a quantitative study. Front Public Health [Internet]. 2024 [cited 2024 Jun 10];12:1334263. Available from: https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1334263

Ren W, Zhu X. The age-based digital divides in China: trends and socioeconomic differentials (2010–2020). Telecommunications Policy. 2024;48(1):102716.

Shi Y, Zhang J, Chen B. In the digital age: a systematic literature review of the e-health literacy and influencing factors among Chinese older adults. Z Gesundh Wiss. 2021;31:679-87.

Estacio E, Whittle R, Protheroe J. The digital divide: examining socio-demographic factors associated with health literacy, access and use of internet to seek health information. J Health Psychol. 2019;24(12):1668-75.

Bandura A. Self-efficacy: the exercise of control. New York: W.H. Freeman; 1997.

Hellriegel D, Woodman RW. Organization behavior. 9th ed. Cincinnati: South-Western College Publishing; 2001

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-02-16

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย