ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองชนิดขาดเลือด, การกลับเป็นซ้ำ, เบาหวาน, ระดับไขมันในเลือด, หัวใจเต้นผิดจังหวะบทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทย โดยเฉพาะภาวะกลับเป็นซ้ำซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดซ้ำ โดยเน้นทั้งด้านปัจจัยทางคลินิก ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอุบัติการณ์การกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดขาดเลือดที่รักษาในโรงพยาบาลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช
วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากเวชระเบียนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 1,721 ราย ระหว่าง พ.ศ. 2564–2567 เครื่องมือวิจัยคือแบบบันทึกข้อมูลที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น ครอบคลุมข้อมูลด้านประชากร (อายุ เพศ สถานภาพการทำงาน) ข้อมูลทางคลินิก (โรคร่วม ความดันโลหิต ค่าทางห้องปฏิบัติการ LDL, HDL, Triglyceride และคะแนน ADL) และข้อมูลผลลัพธ์ (การกลับเป็นซ้ำ อัตราตาย) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ independent t-test, chi-square test และ Fisher’s exact test โดยกำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05
ผลการศึกษา: พบอัตราการกลับเป็นซ้ำของโรคหลอดเลือดสมองร้อยละ 39.5 ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ อายุ > 65 ปี (Adjusted OR = 1.52, 95% CI: 1.25–1.85, p < 0.001) ,เบาหวาน (Adjusted OR = 1.39, 95% CI: 1.13–1.70, p = 0.002), และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial fibrillation; AF) (Adjusted OR = 2.10, 95% CI: 1.27–3.48, p = 0.048)ระดับไขมันในเลือด LDL ≥ 130 mg/dL (Adjusted OR = 1.45, 95% CI: 1.17–1.80, p = 0.005) และคะแนน ADL ≤ 8 (Adjusted OR = 2.10, 95% CI: 1.67–2.63, p < 0.001),
สรุป: อุบัติการณ์ของการกลับเป็นซ้ำของโรคหลอดเลือดสมอง เช่น อายุ โรคเบาหวาน ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial fibrillation; AF) ระดับไขมันในเลือด และความสามารถในการพึ่งพาตนเองจากคะแนน ADL มีความสัมพันธ์กับการกลับเป็นซ้ำของโรคหลอดเลือดสมอง ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการติดตามผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีภาวะ ADL ต่ำ และภาวะไขมันในเลือดสูง เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ ควรมีการจัดโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยหลังโรคหลอดเลือดสมอง เพื่อส่งเสริมการพึ่งพาตนเองและลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำในอนาคต ข้อมูลเหล่านี้สามารถใช้เป็นแนวทางคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงและวางแผนการดูแลเชิงป้องกันในโรงพยาบาลระดับชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
GBD 2021 Stroke Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Neurol [Internet]. 2024 Dec [cited 2025 Jul 30];23(12):1069-1140. Available from: https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(24)00369-7/fulltext
Kumluang S, Wu O, Langhorne P, Geue C. Stroke resource utilisation and all-cause mortality in Thailand 2017-2020: a retrospective, cross-sectional study. BMJ Open [Internet]. 2023 Jun 6 [cited 2025 Jul 30];13(6):e072259. Available from: https://bmjopen.bmj.com/content/13/6/e072259
doi: 10.1136/bmjopen-2023-072259. PMID
Kolmos M, Christoffersen L, Kruuse C. Recurrent ischemic stroke - A systematic review and meta-analysis. J Stroke Cerebrovasc Dis [Internet]. 2021 [cited 2024 Oct 29];30 (8):105935. doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.jstrokecerebrovasdis.2021.105935
Khanevski AN, Bjerkreim AT, Novotny V, Naess H, Thomassen L, Logallo N, Kvistad CE; NOR-STROKE study group. Recurrent ischemic stroke: Incidence, predictors, and impact on mortality. Acta Neurol Scand [Internet]. 2019 Jul;140(1):3–8. doi: 10.1111/ane.13093 [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://doi.org/10.1111/ane.13093
Pennlert J, Eriksson M, Carlberg B, Wiklund PG. Long-term risk and predictors of recurrent stroke beyond the acute phase. Stroke. 2014 Jun [cited 2025 Jul 30];45(6):1839-41. doi: 10.1161/STROKEAHA.114.005060. Epub 2014 May 1. PMID: 24788972.
Zia E, Engström G, Svensson PJ, Norrving B, Pessah-Rasmussen H. Three-year survival and stroke recurrence rates in patients with primary intracerebral hemorrhage. Stroke. 2009 Nov [cited 2025 Jul 30];40(11):3567-73. doi: 10.1161/STROKEAHA.109.556324. Epub 2009 Sep 3. PMID: 19729603.
Amarenco P, Lavallée PC, Monteiro Tavares L, Labreuche J, Albers GW, Abboud H, et al. Five-Year Risk of Stroke after TIA or Minor Ischemic Stroke. N Engl J Med. 2018 Jun[cited 2025 Jul 30];7;378(23):2182–90. doi: 10.1056/NEJMoa1802712. PMID: 29766771.
Saber H, Thrift AG, Kapral MK, Shoamanesh A, Amiri A, Farzadfard MT, et al. Incidence, recurrence, and long-term survival of ischemic stroke subtypes: A population-based study in the Middle East. Int J Stroke [Internet]. 2017 [cited 2024 Oct 29];12(8):835–43. Available from: http://dx.doi.org/10.1177/1747493016684843
Anderson CS, Linto J, Stewart-Wynne EG. Long-term disability after first-ever stroke and related prognostic factors in the Perth community stroke study, 1989–1990. Stroke. 2002 Apr [cited 2025 Jul 30];33(4):1034–40. doi: 10.1161/01.str.0000012515.66889.24.
Omori T, Kawagoe M, Moriyama M, Yasuda T, Ito Y, Hyakuta T, et al. Multifactorial analysis of factors affecting recurrence of stroke in Japan. Asia Pac J Public Health [Internet]. 2015 [cited 2024 Oct 30];27(2):NP333–40. Available from: http://dx.doi.org/10.1177/1010539512441821
Huang Z-X, Lin X-L, Lu H-K, Liang X-Y, Fan L-J, Liu X-T. Lifestyles correlate with stroke recurrence in Chinese inpatients with first-ever acute ischemic stroke. J Neurol [Internet]. 2019 [cited 2024 Oct 30]; 266(5):1194–202. Available from: http://dx.doi.org/10.1007/s00415-019-09249-5
ณภัชนันท์ โลหิตหาญ.ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการกลับมานอนโรงพยาบาลซ้ำของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลประจวบคีรีขันธ์. วารสารเวชสารเขต 4-5 [อินเทอร์เน็ต].2567 [เข้าถึงเมื่อ 30 ต.ค. 2567];43(2):221–34. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/270047
สุจิตรา คุ้มสะอาด, วีณา เที่ยงธรรม,เพลินพิศ สุวรรณอำไพ.มาตรฐานที่วนกลับมาอีกครั้ง: โรคหลอดเลือดสมอง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [เข้าถึงเมื่อ 30 ก.ค. 2568]; 31:13–26. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/phn/article/view/100844
Wang T, Zhao Y, Xu M, Ma Y, Zhou X, Zhang Y, et al. Predictors of recurrent stroke after minor ischemic stroke or transient ischemic attack. Eur J Med Res. 2022 Dec [cited 2025 Jul 30]7;27(1):297. doi: 10.1186/s40001-022-00768-y. PMID: 36476157; PMCID: PMC9727862.
Amarenco P, Benavente O, Goldstein LB, Callahan A 3rd, Sillesen H, Hennerici MG, et al. Results of the Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels (SPARCL) Trial by stroke subtypes. Stroke [Internet]. 2009 Apr;40(4):1405–9. doi: 10.1161/STROKEAHA.108.534107 [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.108.534107
Amarenco P, Kim JS, Labreuche J, Giroud M, Lee BC, Mahagne MH, et al. Treat stroke to target trial design: First trial comparing two LDL targets in patients with atherothrombotic strokes. Eur Stroke J [Internet]. 2019 Sep;4(3):271–80. doi: 10.1177/2396987319838100 [cited 2025 Jul 30]. Available from: https://doi.org/10.1177/2396987319838100
