การพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุแบบมีส่วนร่วมโดยรูปแบบโรงเรียนผู้สูงอายุ ร่มไทรทอง ตำบลหนองบัวบาน อำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยโดยสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2566 คาดการณ์ว่าในปี พ.ศ. 2574 จะเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอด ซึ่งก่อให้เกิดความท้าทายด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพอย่างมาก งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบท กระบวนการพัฒนา และประเมินผลรูปแบบโรงเรียนผู้สูงอายุร่มไทรทองต่อการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ และระดับศักยภาพผู้สูงอายุในโรงเรียนผู้สูงอายุร่มไทรทอง การวิจัยนี้ใช้ Participatory Action Research (PAR) ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ดำเนินการ 28 สัปดาห์ ตาม วงจร 4 ระยะหลัก คือ การวางแผน การปฏิบัติการ การสังเกต การสะท้อนผล  กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุ 40 คน และภาคีเครือข่าย 10 คน เครื่องมือ คือ แบบสอบถาม การสนทนากลุ่ม และกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูล ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Paired-Samples T-test ผลการศึกษาพบว่า การดำเนินงานตามวงจร 4 ระยะหลัก ดังกล่าว ก่อให้เกิดรูปแบบกิจกรรมที่สอดคล้องกับบริบทและความต้องการอย่างแท้จริง โดยการปรับปรุงและสะท้อนผลอย่างต่อเนื่องสามารถแก้ไขปัญหาด้านการบริหารจัดการและแรงจูงใจในการเข้าร่วมได้ ภายหลังการดำเนินกิจกรรม ศักยภาพของผู้สูงอายุโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ค่าเฉลี่ย 3.28 เป็น 3.49 ( p<0.001)  โดยศักยภาพทั้ง 7 ด้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ยกเว้นด้านการสร้างความรักความผูกพันในครอบครัว (p=0.323) นอกจากนี้ ผู้สูงอายุยังมีความพึงพอใจต่อโครงการโดยรวมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 4.15 ผลวิจัยยืนยันประสิทธิภาพของรูปแบบโรงเรียนผู้สูงอายุร่มไทรทองในการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ และควรขยายผลเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตในสังคมสูงวัย อย่างไรก็ตาม การประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นต้องมีการปรับเปลี่ยนตามบริบทท้องถิ่น เนื่องจากงานวิจัยมีข้อจำกัดด้านขนาดกลุ่มตัวอย่าง ระยะเวลาโครงการสั้น  และความเฉพาะเจาะจงของพื้นที่