ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมเพื่อการป้องกันโรคโควิด-19 ของผู้สูงอายุ จังหวัดระยอง
คำสำคัญ:
แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ , ผู้สูงอายุ, พฤติกรรมเพื่อการป้องกันโรคโควิด- 19บทคัดย่อ
การศึกษาในครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง แบบเปรียบเทียบสองกลุ่ม วัดผลสองระยะ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมเพื่อการป้องกันโรคโควิด- 19 ในผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดระยอง สุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิสองขั้นตอน ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 70 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 35 ราย ระยะเวลาศึกษา 6 สัปดาห์ รวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามความเชื่อด้านสุขภาพและแบบวัดพฤติกรรมป้องกันโควิด-19 วิเคราะห์ข้อมูล ด้วยความถี่ ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ค่าเฉลี่ยด้วย independent t-test และ paired t-test วิเคราะห์ความแตกต่างของสัดส่วนด้วย fisher’s exact test
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพและคะแนนพฤติกรรมป้องกันโรคโควิดวิด-19 ระยะหลังการทดลองมากกว่าในระยะก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.05) และกลุ่มทดลองมีคะแนนแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพและคะแนนพฤติกรรมป้องกันโรคโควิดวิด-19 ระยะหลังทดลอง มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)
ผลวิจัยสรุปว่า โปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมเพื่อการป้องกันโรคโควิด-19 สามารถเพิ่มพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 บุคลากรที่ปฏิบัติการด้านการส่งเสริมสุขภาพและดูแลผู้สูงอายุในชุมชนควรนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มความเข็มแข็งในการป้องกันโรคโควิด-19 ของผู้สูงอายุในชุมชนต่อไป
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global excess deaths associated with the COVID-19 pandemic: first estimates, 2020–2021 [Internet]. Geneva: WHO; 2022 May 5 [cited 2025 Oct 08]. Available from: https://www.who.int/news/item/05-05-2022-14.9-million-excess-deaths-were-associated-with-the-covid-19-pandemic-in-2020-and-2021
Centers for Disease Control and Prevention. COVID-19 Mortality and Progress Toward Vaccinating Older Adults [Internet]. CDC; [cited 2025 Oct 08]. Available from: https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/72/wr/mm7205a1.htm
Harris E. Most COVID-19 Deaths Worldwide Were Among Older People. JAMA [Internet]. 2022; published online. [cited 2025 Oct 08]. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2801723
WHO Thailand. COVID-19-WHO Thailand situation reports. WHO Thailand situation report. Bangkok: WHO Thailand; 2023 [cited 2023 Sep 9]. Available from: https://www.who.int/countries/tha.
Napalai P, Seangpraw K, Boonyathee S, Ong-Artborirak P. COVID-19-related knowledge influences mental health, self-care behaviors, and quality of life among elderly with non-communicable diseases in Northern Thailand. Front Public Health. 2022;10:993531. doi:10.3389/fpubh.2022.993531..
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กลุ่มเสี่ยง 608 เสี่ยงอาการรุนแรงจากโควิด-19. 2566 [สืบค้นจาก: https://ddc.moph.go.th/odpc5/news.php?news=34871&deptcode=odpc5]
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดระยอง. (2567). สถิติศูนย์ข้อมูล (HDC). [สืบค้นจาก: https://hdc.moph.go.th/ryg/public/standardsubcatalog/ac4eed1bddb23d6130746d62d2538fd0
กรมอนามัย. รายงานสถานการณ์พฤติกรรมสุขภาพผู้สูงอายุไทย ปี 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
ศิรินันท์ จงอริยะกุล, พนิดา จันทโสภีพันธ์, โรจนี จินตนาวัฒน์. ความตั้งใจในการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของผู้สูงอายุที่ยังไม่เคยได้รับวัคซีนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี: การศึกษาตามกรอบ Health Belief Model. วารสารการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 8 ตุลาคม 2568];17(1):e272620. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/unc/article/download/e272620/e272620/1293118
นันท์นภัส ธนฐากร, วรพจน์ ทาเนียบ, อมรรัตน์ ดอกไม้ขาว. การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโควิด 19 ของผู้สูงอายุ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในอำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2567;19(2):67–79.
Gustavsson J, Beckman L. Understanding factors for adhering to health recommendations during COVID-19 among older adults — a qualitative interview study using Health Belief Model as analytical framework. BMC Geriatr. 2024 Jun 19;24(1):532. doi:10.1186/s12877-024-05132-9. Available from: https://bmcgeriatr.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12877-024-05132-9
Polit DF, Beck CT. Nursing research: principles and methods. 7th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2004.
Becker, Marshall H. The health belief model and personal health behavior. Health EducationMonographs. 1974; 2(4): 409-19
ประไพวรรณ ด่านประดิษฐ์, พูนสุข ช่วยทอง. ผลของโปรแกรมการประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 ผู้สูงอายุเบาหวาน. วชิรสารการพยาบาล. 2566;25(1):26-38.
วิลาสินี หลิ่วน้อย, ไพบูลย์ พงษ์แสงพันธ์, กาญจนา พิบูลย์ และ ธรรมวัฒน์ อุปวงษาพัฒน์. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของผู้สูงอายุในภาคตะวันออก. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2566;17(2):1-16.