นางสาว การศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ในโรงพยาบาลกันทรลักษ์

บทคัดย่อ

การตรวจวินิจฉัยด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) มีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเพิ่มความกังวลต่อปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับสำหรับโรงพยาบาลกันทรลักษ์ ซึ่งยังไม่มีข้อมูลเชิงประจักษ์ของปริมาณรังสีที่ใช้ในปัจจุบัน การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อประเมินปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจ CT ในโรงพยาบาลกันทรลักษ์ และเปรียบเทียบกับค่าปริมาณรังสีอ้างอิงระดับประเทศของประเทศไทย (DRLs) ประจำปี 2568 การวิจัยนี้เป็นการศึกษาย้อนหลังเชิงพรรณนา (retrospective descriptive study) ทำการรวบรวมข้อมูลค่าปริมาณรังสีในหนึ่งหน่วยปริมาตร (CTDIvol​) และค่าปริมาณรังสีตลอดช่วงความยาวในการสแกน (DLP) จากรายงานปริมาณรังสี ในระบบ PACS ของผู้ป่วยจำนวน n=180 ที่มีอายุมากกว่า 18 ปี น้ำหนัก 47-75 กิโลกรัม ซึ่งเข้ารับการตรวจในช่วง 1 ธันวาคม 2567 ถึง 30 มิถุนายน 2568 ข้อมูลถูกวิเคราะห์โดยใช้ค่ามัธยฐานของ CTDIvol​ และ DLP ในแต่ละประเภทการตรวจมาเปรียบเทียบกับค่า DRLs ของประเทศ ผลการศึกษาพบว่าค่า CTDIvol​ ส่วนใหญ่จะสอดคล้องกับค่าอ้างอิง ค่ามัธยฐานของ DLP หลายรายการตรวจหลัก ได้แก่ Brain NC, C, Chest NC, C, Upper Abdomen Multiphases และ Whole Abdomen สูงกว่า ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของประเทศอย่างมีนัยสำคัญ ในทางตรงกันข้ามค่า DLP ที่สูงในหลายรายการมีแนวโน้มเกิดจากการกำหนดความยาวในการสแกน ที่มากเกินความจำเป็นทางคลินิก ดังนั้น จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนในการทบทวน และเพิ่มประสิทธิภาพโปรโตคอลการตรวจ (Dose Optimization) โดยเฉพาะการกำหนดขอบเขตการสแกนให้เหมาะสมกับข้อบ่งชี้ทางคลินิก เพื่อลดปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับให้สอดคล้องกับมาตรฐานของประเทศ และหลักการ ALARA ต่อไป