ประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ ของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง
คำสำคัญ:
การปฏิบัติตามบทบาทหน้าที่, การเสริมสร้างแรงจูงใจ, ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง, แรงจูงใจในการดูแลสุขภาพบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในบริบทที่จังหวัดลำปางเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ และเผชิญปัญหาผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงจำนวน 1,289 คน แต่มีผู้ดูแลที่ยังปฏิบัติหน้าที่อยู่เพียง 157 คน (จากผู้ดูแลทั้งหมด 269 คน คิดเป็นร้อยละ 58.36)
กลุ่มตัวอย่างคือผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในเขตอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 36 คน และกลุ่มควบคุม 36 คน เครื่องมือที่ใช้คือโปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจที่ประยุกต์จากทฤษฎีแรงจูงใจสองปัจจัยของ Herzberg (Herzberg’s Two-Factor Theory) โดยเน้นปัจจัยจูงใจ (Motivators) ได้แก่ ความสำเร็จในการทำงาน การได้รับการยอมรับ ลักษณะของงาน ความรับผิดชอบ และความก้าวหน้าในตำแหน่งงาน โปรแกรมถูกดำเนินกิจกรรมรวม 8 ครั้ง เป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์ การเก็บข้อมูลทำทั้งก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้แบบประเมินแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพ และแบบประเมินการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติเชิงอนุมาน (Paired t-test และ Independent t-test)
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมมีคะแนนเฉลี่ยด้าน แรงจูงใจในการดูแลสุขภาพ และการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับเดียวกัน กล่าวโดยสรุป โปรแกรมการเสริมสร้างแรงจูงใจนี้มีประสิทธิผลในการเพิ่มแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพ และส่งผลต่อการปฏิบัติงานที่เหมาะสมตามบทบาทหน้าที่ของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จึงควรนำไปประยุกต์และปรับใช้ในกลุ่มผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่อื่นๆ ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ. สูงวัยในศตวรรษที่ 21: การเฉลิมฉลองและความท้าทาย บทสรุปสำหรับผู้บริหาร. [อินเทอร์เน็ต]. 2567. [สืบค้นเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2567]; เข้าถึงได้จาก: https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Thai%20summary_Ageing%20in%20the%2021st%20Century_0.pdf
Health Data Center กระทรวงสาธารณสุข. การคัดกรอง Healthy Ageing. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2567), เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?&cat_id=6966b0664b89805a484d7ac96c6edc48&id=bbcb40adb960e0564efba686c316c009.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2559). คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแล ระยะยาวด้านสาธารณสุข สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในระบบหลักประกันสุขภาพ แห่งชาติ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.
อมร ทองลัก. การพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวโดยการมีส่วนร่วมของเครือข่าย จังหวัดหนองบัวลำภู วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน.11(2): 137-150; เมษายน–มิถุนายน, 2568.
จักรี ศรีจารุเมธีญาณ. แรงจูงใจในการทำงาน : ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. วารสารมจร อุบลปริทรรศน์.5(1) :424-436; มกราคม-เมษายน, 2563.
สมภพ ห่วงทอง. ปัจจัยจูงใจในการปฏิบัติงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน.3(1): 77-90; มกราคม–เมษายน, 2564.
ศิวพร ชุ่มเย็น. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติตามบทบาทการทำงานของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จังหวัดอุตรดิตถ์. (วิทยานิพนธ์สาธารณสุขมหาบัณฑิต). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.
Cohen, J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. (2nd ed.). Hillsdale, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, 1988.
Gubta KK, Attri JP, Singh, A, Karu H, Karu G. Basic concepts for sample size calculation: Critical step for any clinical trials. Saudi J Anaesth, 10(3), 328-331, 2016.
Herzberg F. Work and the Nature of Man. World Publishing, New York. John Willey & Sons, 1966.
รวิวรรณ กองสอน. แนวทางการเสริมสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครูในกลุ่มเครือข่ายส่งเสริม10ประสิทธิภาพศูนย์การศึกษาพิเศษ กลุ่มเครือข่ายที่ 9 สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม; 2565.
ประกายมาศ ดอกหอม. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมสร้างการรับรู้ความสามารถแห่งตนต่อความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอจุน จังหวัดพะเยา. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 18(1): 57-67; มกราคม – มิถุนายน, 2565.
เจษฎา อังกาบสี. ประสิทธิผลโปรแกรมส่งเสริมความสามารถของผู้ดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลต่อเนื่องที่บ้าน (Caregiver) ตามทฤษฎีการรับรู้ความสามารถตนเอง. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 30(1): 35-48; มกราคม-เมษายน, 2567.
ขนิษฐา ก่อสัมพันธ์กุล. ประสิทธิผลโปรแกรมพัฒนาทักษะผู้ดูแลในการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงอายุ ที่อยู่ในภาวะพึ่งพิงเขตอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก.วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน, 2(2): 26-37; กรกฎาคม–ธันวาคม, 2562.
