ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข ของเจ้าหน้าที่สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดนครสวรรค์
Factors Influencing the Response to Medical and Public Health Emergencies among Officers of the Disease Prevention and Control 3, Nakhon Sawan Province
คำสำคัญ:
การตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน, การบริหารระบบบริการสุขภาพ, การเข้าถึงทรัพยากรบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุขของเจ้าหน้าที่ฯ ปัจจัยด้านประชากร การบริหารระบบบริการสุขภาพที่มีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ และปัญหา อุปสรรคของการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ เครื่องมือเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมานในการวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณ และปัจจัยที่มอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ
ผลการศึกษา พบว่า 1) ระดับการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ ภาพรวม อยู่ในระดับตอบโต้สูงมาก ด้านที่สูงมากที่สุดได้แก่ ด้านการสื่อสารความเสี่ยง 2) ปัจจัยด้านประชากรที่มีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ คือ ตำแหน่ง นักวิชาการสาธารณสุขและระยะเวลาที่เข้ามาปฏิบัติงานฯ มีอิทธิพลทางลบต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ <0.05 และปัจจัยด้านการบริหารระบบบริการสุขภาพมีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีระดับความคิดเห็นว่าการบริหารระบบบริการสุขภาพภาพรวมมีความสำคัญมากที่สุด โดยเฉพาะด้านผู้บริหารขององค์กร มีความสำคัญมากที่สุด และด้านการเข้าถึงทรัพยากรมีอิทธิพลทางบวกต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ <0.001 สามารถทำนายการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ ได้ร้อยละ 85.4 3) ปัญหาและอุปสรรค พบว่าด้านผู้บริหารมีความสำคัญมากในการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ แต่ในการปฏิบัตินโยบายและข้อสั่งการยังไม่ชัดเจน บุคลากรขาดความเข้าใจ ดังนั้น หน่วยงานควรพัฒนาศักยภาพบุคลากร และการจัดทำแผนการบริหารทรัพยากรพื้นที่แบ่งเป็นภาวะปกติ และภาวะฉุกเฉินรองรับสถานการณ์ให้สามารถเข้าถึงและใช้ทรัพยากรอย่างเพียงพอ และทันต่อสถานการณ์
คำสำคัญ: การตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน, การบริหารระบบบริการสุขภาพ, การเข้าถึงทรัพยากร
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยทางการแพทย์และการสาธารณสุข พ.ศ. 2566–2570. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: บริษัท วิชั่น พรีเพรส จำกัด; 2566.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กรอบแนวทางการพัฒนาศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉินและระบบบัญชาการเหตุการณ์ในภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข กรมควบคุมโรค พ.ศ. 2559–2564. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2558.
เกรียงศักดิ์ ปินตาธรรม. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติการการแพทย์ฉุกเฉินตามมาตรฐานความปรกติใหม่ในจังหวัดเชียงราย. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2564.
เกษร แถวโนนงิ้ว, เชิดพงษ์ มงคลสินธุ์, วันทนา กลางบุรัมย์. การประเมินความพร้อมระบบตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขในระดับจังหวัดและอำเภอ เขตสุขภาพที่ 7: กรณีศึกษาการระบาดโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ปี 2559. วารสารควบคุมโรค. 2560;43(4):448–59.
จรัญ มาลาศรี. ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมในการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เขตสุขภาพที่ 9. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2566;30(1):165–78.
นันท์นภัส วงษ์พิรา, มัญชุรัศมิ์ เถื่อนสุคนธ์, กรสิยาห์ บัวติ๊บ, อริยะ บุญงามชัยรัตน์. การประเมินผลการบริหารจัดการด้านการเงินการคลังในภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข กรณีการแพร่ระบาดโรคโควิด 19 กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2567;9(2).
บวรวรรณ ดิเรกโภค. ความสามารถในการปฏิบัติงานของบุคลากรกองควบคุมโรคและภัยสุขภาพในภาวะฉุกเฉิน กรมควบคุมโรค. วารสารกองการพยาบาล. 2565;49(3):55–72.
ปัทมา สุพรรณกุล. การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณในการวิจัยทางสังคมศาสตร์: แนวทางเชิงปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.
วิลาวัลย์ เอี่ยมสอาด, เวสารัช ววารุตมะพงศ์พันธุ์. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานตอบโต้ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข: บทเรียนจากการบริหารจัดการสถานการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในการรับมือโรค COVID-19 จังหวัดระยอง. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี. 2566;2(1).
วรธา มงคลสืบสกุล. การเข้าถึงบริการทางการสาธารณสุขของไทย: ภาพสะท้อนและความเหลื่อมล้ำของกลุ่มเปราะบางทางสังคม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์. 2565;6(1):55–69.
วันเพ็ญ โพธิยอด. ปัจจัยที่มีผลต่อการจัดระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินเพื่อตอบโต้ต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของหน่วยปฏิบัติการประเภทปฏิบัติการแพทย์ระดับพื้นฐาน จังหวัดลำพูน. วารสารการแพทย์ฉุกเฉินแห่งประเทศไทย. 2565;2(2):114–25.
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 3. ข้อมูลทั่วไปเขตสุขภาพที่ 3 [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 17 มิ.ย. 2565]. เข้าถึงได้จาก: http://spbo3.moph.go.th/filedownload/ข้อมูลทั่วไปเขตสุขภาพที่%203%20ปีงบประมาณ%202562.pdf
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กองสาธารณสุขฉุกเฉิน. แนวทางการแจ้งเตือนภัยด้านการแพทย์และสาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: บริษัท โซว เมดิคอล จำกัด; 2564.
คณะกรรมการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวังสาธารณภัยด้านการแพทย์และการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการเฝ้าระวังสาธารณภัยด้านการแพทย์และการสาธารณสุข. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท ซูววีนาวว์ จำกัด; 2565.
อรณิชชา การคาน, อังสนา บุญธรรม, ดารินทร์ อารีย์โชคชัย, ภพกฤต ภพธรอังกูร. สมรรถนะการจัดการภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข กรณีโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) จังหวัดนนทบุรี. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2566;8(2):233–50.
ละเอียด ศิลาน้อย, กันฑิมาลย์ จินดาประเสริฐ. การใช้มาตรประมาณค่าในการศึกษาวิจัยทางสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ การโรงแรม และการท่องเที่ยว. 2562;9(15):112–26.
Asadzadeh A, Pakkhoo S, Saeidabad MM, Khezri H, Ferdousi R. Information technology in emergency management of COVID-19 outbreak. Inform Med Unlocked. 2020;21:100475.
Best JW. Research in education. 4th ed. New Delhi: Prentice Hall of India Pvt Ltd; 1981.
Boin A, Hart P, Stern E, Sundelius B. The politics of crisis management: Public leadership under pressure. Cambridge: Cambridge University Press; 2013.
Centre for Research on the Epidemiology of Disasters. 2022 disaster in numbers: Climate in action [Internet]. 2023 [cited 2024 Feb 2]. Available from: https://www.cred.be/sites/default/files/2022_EMDAT_report.pdf
Kapucu N, Van Wart M. Making matters worse: An anatomy of leadership failures in managing catastrophic events. Adm Soc. 2008;40(7):711–40.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(2):607–10.
Kruk ME, Myers M, Varpilah ST, Dahn BT. What is a resilient health system? Lessons from Ebola. Lancet. 2015;385(9980):1910–12.
Paton D, Johnston D. Disaster resilience: An integrated approach. 2nd ed. Springfield: Charles C Thomas Publisher; 2017.
World Health Organization. Monitoring the building blocks of health systems: A handbook of indicators and their measurement strategies [Internet]. 2010 [cited 2024 Feb 15]. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/258734
World Health Organization. Framework for a public health emergency operations centre. Geneva: WHO Press; 2017.