Factors Associated with Preventive Behaviors of Pesticide Use among Durian Farmers in Tha Sala District, Nakhon Si Thammarat Province
Keywords:
Protection, Pesticides, Behavior Protection, FarmersAbstract
Pesticide use in agriculture remains a significant public health concern, particularly in intensive durian cultivation areas. This cross-sectional survey aimed to: 1) examine preventive behaviors regarding pesticide use; 2) assess knowledge and health belief perceptions; and 3) analyze factors associated with preventive behaviors among durian farmers in Tha Sala District, Nakhon Si Thammarat Province. A total of 350 households were selected using proportional stratified sampling. Data were collected using a structured questionnaire with a content validity index (IOC = 0.957) and reliability coefficient greater than 0.775. Descriptive statistics and Chi-square tests were employed, with statistical significance set at p ≤ 0.05.
The results showed that 60.6% of participants were male, with a mean age of 40.93 ± 12.23 years. Overall, 57.4% demonstrated a high level of preventive behavior (mean score 82.01 ± 6.02). However, 72.0% had low levels of knowledge regarding pesticide use. Perceived susceptibility was low (47.1%), whereas perceived severity and perceived benefits were high (82.5% and 88.9%, respectively). Sex, age, marital status, income, frequency and role in pesticide use, type of pesticides used, knowledge level, and perceived susceptibility were significantly associated with preventive behaviors (p ≤ 0.05).
In conclusion, continuous knowledge enhancement and strengthening perceived susceptibility, along with community-based support measures, are essential to promote safe and sustainable pesticide use practices among farmers.
References
Baron, C. Leading countries in agricultural consumption of pesticides worldwide in 2023. Statista, 2023.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. ผลกระทบจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: กรุงเทพฯ, 2567.
ดลนภา ไชยสมบัติ, จรรยา แก้วใจบุญ และอัมพร ยานะ. “ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร: กรณีศึกษา ตำบลสันป้าม่วง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา” วารสารเครือวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 4(ฉบับพิเศษ): 305-316; 2560.
กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์พิษสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข, 2566.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. โครงการสำมะโนการเกษตร. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสถิติแห่งชาติ, 2566.
สำนักงานเกษตรจังหวัดนครศรีธรรมราช. สถานการณ์ด้านปริมาณผลผลิตไม้ผลจังหวัดนครศรีธรรมราช ปี 2566 ชนิดไม้ผลทุเรียน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์: นครศรีธรรมราช, 2566.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และกระทรวงสาธารณสุข. อัตราป่วยจากพิษสารกำจัดศัตรูพืช. กระทรวงสาธารณสุข: นนทบุรี, 2565-2566.
US Environmental Protection Agency. Water Quality Criteria Documents: Availability. Federal Register, Washington, D.C., 1980.
มงคล รัชชะ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในเกษตรกรปลูกยาสูบ ตำบลทับผึ้ง อำเภอศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2558.
สุดา หันกลาง และอรวรรณ แก้วบุญชู. “ประสิทธิผลของโปรแกรมลดการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในชาวนาจังหวัดนครราชสีมา: การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม” การประยุกต์ใช้ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม. 31(2): 183-200; 2560.
กรมวิชาการเกษตร, กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. คู่มือการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัย. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร, 2564.
Pibul P, Jawjit S. Agrochemical usage inventory and measured residues in streams within an off-season durian production region of Thailand. Front Sustain Food Syst. 2021;5:731973. doi:10.3389/fsufs.2021.731973.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC), กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. อัตราป่วยจากโรคหรืออาการสำคัญของพิษจากสารกำจัดศัตรูพืช ปี พ.ศ. 2561–2565 [Internet]. Nonthaburi (TH): HDC; 2565 [cited 2026 Feb 25]. Available from: https://hdc.moph.go.th
เจนณรงค์ ละอองศรี. “การวิเคราะห์กลวิธีพัฒนาศักยภาพเกษตรกรปลูกยาสูบในการป้องกันพิษจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช” การพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 36(2): 87-94; 2561.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-610
Champion VL, Skinner CS. The health belief model. In: Glanz K, Rimer BK, Viswanath K, editors. Health behavior and health education: theory, research, and practice. 4th ed. San Francisco: Jossey-Bass; 2008. p. 45-65.
วิทยา เทิดไพรพนาวัลย์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดแมลงศัตรูพืชของเกษตรกร อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่; 2557.
สุภาวดี แหยมคง, พัทนันท์ โกธรรม, ประภาศิริ โจผ่อง, ปิยวดี น้อยน้ำใส, Tuan Nguyen Neoc, ศิริกานดา แหยมคง และสุทธิพงศ์ เอี่ยมอ่อง. “ความรู้และพฤติกรรมการใช้สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ตำบลซับสมบูรณ์ อำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์” วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์. 12(2): 15-25; 2560.
กฤตวิชญ์ สุขอึ้ง และสุวรรณา พนาอดิศัย. “พฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟอาราบิก้าในตำบลห้วยชมภู อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย” วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์. 16(1): 19-33; 2564.
อรุณรัตน์ ปัญจะกลิ่นเกษร และฉัตรลดา ดีพร้อม. “การใช้กระบวนการมีส่วนร่วมในการลดพฤติกรรมเสี่ยงในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรบ้านกอก ตำบลดงแดง อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด” วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา. 19(1): มกราคม–เมษายน; 2561.
Champion, V. L., & Skinner, C. S. (2008). The health belief model. In K. Glanz, B. K. Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 45–65). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Carpenter, C. J. (2010). A meta-analysis of the effectiveness of health belief model variables in predicting behavior. Health Communication, 25(8), 661–669. https://doi.org/10.1080/10410236.2010.521906
ศิริลักษณ์ สกุลสงดา. (2564). ปัจจัยตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจของประชาชนวัยทำงาน. วารสารคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 16(2), 45–58.*
สุนทรี ปลั่งกมล. “การพัฒนาแนวทางการลดการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ตำบลหนองยาว อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา” วารสารวิจัยราชภัฎพระนคร. 10(2): 134-144; 2558.
