ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเสี่ยงโรคเบาหวานในกลุ่มเกษตรกรสวนยางพารา ตำบลศรีสำราญ อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ
คำสำคัญ:
โรคเบาหวาน, เกษตรกรสวนยางพารา , PRECEDE-PROCEED model (ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม)บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ใช้รูปแบบการวิจัยแบบภาคตัดขวาง (Cross-Sectional Study) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความเสี่ยงโรคเบาหวานในกลุ่มเกษตรกรสวนยางพารา ตำบลศรีสำราญ อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เกษตรกรสวนยางพารา อายุ 35 ปีขึ้นไป จำนวน 477 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถามที่ประกอบด้วย 4 ส่วน ได้แก่ข้อมูลทั่วไป ปัจจัยนำ (พฤติกรรมส่วนบุคคล)ปัจจัยเอื้อ (การเข้าถึงบริการสุขภาพ) และปัจจัยเสริม (การสนับสนุนจากครอบครัวและการได้รับข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพ) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติไคสแควร์
ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยนำพฤติกรรมส่วนบุคคลของเกษตรกรสวนยางพาราตำบลศรีสำราญ อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ ด้านการสูบบุหรี่ การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และการดื่มแอลกอฮอล์ อยู่ในระดับสูง คิดเป็นร้อยละ 72.54 , 55.30 และ 49.30 ตามลำดับ ด้านการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การนอน อยู่ในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 78.40 , 62.90 และ 53.70 ตามลำดับ ด้านความเครียดอยู่ในระดับความเครียดน้อย ร้อยละ 92.24 ปัจจัยเอื้อการเข้าถึงบริการสุขภาพ อยู่ในระดับสูง คิดเป็นร้อยละ 71.70 ปัจจัยเสริมด้านการสนับสนุนจากครอบครัวและการได้รับข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพอยู่ในระดับสูง คิดเป็นร้อยละ 55.60 และ 59.10 ตามลำดับ ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเสี่ยงโรคเบาหวานในกลุ่มเกษตรกรสวนยางพารา ได้แก่ การสูบบุหรี่ พบมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( p =0.048 )
ดังนั้น ควรส่งเสริมการจัดตั้งคลินิกให้คำปรึกษาเลิกบุหรี่เชิงรุกมีระบบติดตามผลควบคู่กับการรณรงค์ให้ความรู้เรื่องพิษภัยของบุหรี่ รวมถึงส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพโดยบูรณาการความร่วมมือกับภาคีเครือข่าย
เอกสารอ้างอิง
American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes—2022. Diabetes Care. 2022;45(Suppl 1):S1-S232. doi:10.2337/dc22-Sint. [cited 2024 Sep 7]. Available from: https://doi.org/10.2337/dc22-Sint
กรมควบคุมโรค. สถานการณ์โรคเบาหวาน ปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 4 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก:https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=38403&deptcode=brc&news_views=2606
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ Health Data Center กระทรวงสาธารณสุข.รายงาน มาตรฐาน [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึง 4 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก:https://hdcdev.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/ d3aad6d7729c370287f43d1f094b3dd1
สำนักโรคไม่ติดต่อ, กรมควบคุมโรค. หนังสือคู่มือการดำเนินงานป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2561 [เข้าถึงเมื่อ 4 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้ จาก: http://www.thaincd.com/document/file/download/paper-manual/หนังสือคู่มือการ ดำเนินงานป้องกัน.pdf
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ Health Data Center สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบึงกาฬ. รายงานข้อมูลสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึง 4 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://bkn.hdc.moph.go.th/hdc/reports/ report.php?&cat_id=6a1fdf282fd28180eed7d1cfe0155e11&id=cefa42b9223ec4d1969 c5ce18d762bdd
Reutrakul S, Van Cauter E. Interactions between sleep, circadian function, and glucose metabolism: implications for risk and severity of diabetes. Ann N Y Acad Sci.2018;1411(1):151–73.
มนัญญา บัวเขียว, ปรีดา ศรีนวลจันทร์, สุนันทา อินทร์สอน. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเสี่ยงต่อโรคเบาหวานในกลุ่มเกษตรกร อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่. 2566;5(1):27–40.
Aekplakorn W, Chariyalertsak S, Kessomboon P, Assanangkornchai S, Taneepanichskul S, Putwatana P. Prevalence of diabetes and relationship with socioeconomic status in the Thai population: National Health Examination Survey, 2004-2014. J Diabetes Res. 2018;2018:1654530. doi:10.1155/2018/1654530
Green LW, Kreuter MW. Health promotion planning: An educational and ecological approach. Mountain View, CA: Mayfield Publishing Company; 1991.
Wayne WD. Biostatistics: A foundation of analysis in the health sciences. 6th ed. John Wiley & Sons, Inc.; 1995. p.180.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 9 ก.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl-thawpi/diabetes-book/naewthang-wech-ptibati-sahrab-rokh-bea-hwan-2566
Best JW. Research in education. 4th ed. New Delhi: Prentice Hall of India; 1981. p. Sampling Techniques.
กรมสุขภาพจิต. แบบประเมินความเครียด (ST5) [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึง 3 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh.go.th/test/Download/view.asp?id=18
Juntarawijit C, Juntarawijit Y. Association between diabetes and pesticides: a case-control study among Thai farmers. Environ Health Prev Med. 2018;23:54. doi:10.1186/s12199-018-0732-2.
Kolb H, Martin S. Environmental/lifestyle factors in the pathogenesis and prevention of type 2 diabetes. BMC Med. 2017;15:131. doi:10.1186/s12916-017-0901-x.
โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. การสูบบุหรี่กับโรคเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. [2568, 2 ม.ค.]. Available from: https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/smoking-and-diabetes
World Health Organization. Quitting smoking cuts your risk of developing type 2 diabetes by 30–40% [อินเทอร์เน็ต]. 2023 [เข้าถึง 14 พ.ย. 2566]. Available from: https://www.who.int/news/item/14-11-2023-quitting-smoking-cuts-your-risk-of-developing-type-2-diabetes-by-30-40
สิริยากรณ์ กันหมุด. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมเสี่ยงทางสุขภาพในการทำงานของเกษตรกรสวนส้มเขียวหวาน อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย. วิทยานิพนธ์หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564.
Akter S, Mizoue T, Sawada N, Matsuo K, Tanaka K, Sasazuki S. Smoking cessation and diabetes risk: A pooled analysis of eight cohort studies in Japan. Prev Med. 2020;139:106182. doi:10.1016/j.ypmed.2020.106182