การพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการโดยใช้แบบสัมภาษณ์ข้อมูลทั่วไปของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.) แบบวัดความรู้เกี่ยวกับการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กและแบบสังเกตทักษะการปฏิบัติการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็ก กลุ่มตัวอย่างในงานวิจัยคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง โดยเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่อาศัยอยู่ในชุมชนพื้นที่วิจัย สามารถสื่อสารและเข้าใจภาษาไทย และสมัครใจเข้าร่วมการวิจัย จำนวน 100 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัย พบว่า ก่อนการอบรม ความรู้อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 97 ( =10.03, S.D.=1.48) (Min=6, Max=16) ภายหลังการอบรม มีความรู้เพิ่มขึ้นอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 99 ( =15.41, S.D.=1.71) (Min=12, Max=20) และทักษะความสามารถของ อสม.ในการประเมินพัฒนาการเด็กเพิ่มขึ้น โดยก่อนการอบรมส่วนใหญ่ มีทักษะการประเมินและส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ในระดับน้อยมากที่สุด ร้อยละ 92 ภายหลังการอบรม มีทักษะการประเมินและส่งเสริมพัฒนาการเด็ก เพิ่มขึ้นอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 99 ซึ่งการพัฒนาความรู้ ทักษะความสามารถให้ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) โดยใช้หลักการเรียนรู้ผ่านการอบรมทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ รวมถึงการนําความรู้และทักษะไปปฏิบัติจริงโดยลงฝึกปฏิบัติในการประเมินพัฒนาการเด็กที่อยู่ในพื้นที่ ช่วยให้เกิดความมั่นใจในการนําความรู้ที่ได้นําไปใช้ในการปฏิบัติในสถานการณ์จริงได้
เอกสารอ้างอิง
สุพัตรา บุญเจียม, สุกัณฑ์เจียรวาป, ชาตรี เมธาธราธิป. โปรแกรมประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัย
เขตสุขภาพที่7. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2566; 15(2). 1-13.
รัตโนทัย พลับรู้การ และคณะ. วิเคราะห์สุขภาวะเด็กและวัยรุ่นอายุ2-5ปี. (2552). กรุงเทพมหานคร:
บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์.
บำเพ็ญ พงศ์เพชรดิถ, บุษบา อรรถาวีร์. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย: ศูนย์อนามัยที่5
วารสารเกื้อการุณย์. 2563; 27(1). 59-70.
กระทรวงสาธารณสุข, 2565. การพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิตกลุ่มเด็กปฐมวัย (0-6ปี) พ.ศ. 2565-2569 การบูรณาการ Heart : จิตใจดีมีวินัย Head : เก่งคิด วิเคราะห์เป็น Hand : ใฝ่เรียนรู้มีทักษะ Health : สุขอนามัยดี สุขภาพแข็งแรง Hi-tech : ทันสมัย ก้าวหน้า รู้เท่าทันเทคโนโลยี. บันทึกข้อตกลงการบูรณาการความ ร่วมมือ 6 กระทรวง การพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิต (กลุ่มเด็กปฐมวัย) พ.ศ. 2565 – 2569
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. 2565. ข้อมูลเฝ้าระวังและส่งเสริมสุขภาพเด็กปฐมวัย ระดับเขตในปี 2565 [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 15 มิถุนายน 2568]; เข้าถึงได้
จาก https://hp.anamai.moph.go.th/web-
upload/4xceb3b571ddb70741ad132d75876bc41d/tinymce/OPDC/OPDC2568F/IDC31/
OPD C2568_IDC3-1_01-1.pdf
กระทรวงสาธารณสุข, 2565. รายงานตัวชี้วัดที่ 1.1 กลุ่มสตรีและเด็กปฐมวัย. [อินเตอร์เน็ต].
[เข้าถึงเมื่อ 15 มิถุนายน 2568]; เข้าถึงได้จาก https://hpc8.anamai.moph.go.th/th/mother-
child66/download?id=93795&mid=36704&mkey=m_document&lang=th&did=33585
สุจินดา สุขกำเนิด. โครงการวิจัย การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง และส่งเสริมพัฒนาการเด็ก โดยการมีส่วน
ร่วมของ ชุมชน. วารสารสุขภาพภาคประชาชน. 2566; 12(4). 16-27.
ธิโสภิญ ทองไทย, ทัศนีย์ รอดชมภู, ธนิศรา นามบุญเรือง. กระบวนการและผลการพัฒนาตำบลต้นแบบเพื่อจัดการระบบเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 0-5 ปี โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7 ด้วยเทคนิคค่ากลาง. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2563; 12(1). 51-76.
วรรณดี สุทธินรากร. การวิจัยเชิงคุณภาพ: การวิจัยในกระบวนทัศน์ทางเลือก. กรุงเทพฯ.สยามปริ้นท์.
วิเชียร เทียนจารุวัฒนา, กิตติพร เนาว์สุวรรณและสายสมร วชิระประพันธ์. วารสารวิจัยและพัฒนา
ด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. 2567; 10:2. 54-68.
ดวงเนตร ธรรมกุล, เรณู ขวัญยืน, และอรนุช ชูศรี. การพัฒนาความรู้ ทักษะความสามารถของ
อาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้านในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง The Journal of
Boromarjonani College of Nursing,Suphanburi. 2568; 8:1; 157-169.
ไมลา อิสสระสงคราม และสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. การรับรู้ความสามารถของตนเองต่อ
การมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุตามสุขบัญญัติของอาสาสมัครสาธารณสุขในเขตเทศบาล
นครนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี. สํานักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น. 2562; 26:3; 72-82.