Development of Guidelines for Mental Health Promotion among the Elderly in the Community by Village Health Volunteers in Jaraphat Sub-district, Sikhoraphum District, Surin Province
Keywords:
Mental health of the elderly, Village Health Volunteers, guideline development, psychological factorsAbstract
This action research aimed to develop guidelines for promoting mental health among elderly through village health volunteers (VHVs). Phase 1 examined the mental health status of elderly and the competencies of VHVs. The participants included 128 elderly and 207 VHVs. Phase 2 developed and evaluated the effectiveness of a mental health promotion guideline, using the same group of elderly and 48 VHVs. The research start on May 1,2025, the process including: planning, implementation, observation, and reflection. Data were collected using three questionnaires including: 1) factors affecting the mental health status of elderlies , 2) assessing the knowledge, attitudes, and practices (KAP) of village health volunteers, and 3) Thai Mental Health Indicator (TMHI), all questionnaires have 0.70 reliability coefficient. Focus group discussions was used to interview. Qualitative data were analyzed through content analysis, while quantitative data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, including multiple linear regression and paired t-test. The findings from Phase 1 revealed that 71.8% of elderlies had normal mental health levels, while 28.1% had lower-than-normal mental health. The factors included psychological (coef. =1.236, p<0.001), family and social (coef. =0.838, p<0.001), economic (coef. =0.635, p=0.011), and personal factors (coef. =0.605, p=0.014), explaining 68.3% of the variance (Adj. R²=0.6831). 58.65% of VHVs have a low level of mental health knowledge, 57.00% had a moderate level of attitudes, and regarding practices, most participants have a low level (55.07%), with the remainder at a moderate level (44.93%). In Phase 2, the mental health promotion guideline was developed based on four key factors: personal, family and social, economic, and psychological. The program included home visits, physical and mental rehabilitation, and community network activities lasting three months. The results indicated that the developed guideline was appropriate for the local context and effectively enhanced the mental health of elderlies.
References
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานสถิติจำนวนประชากรไทย พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 21 เม.ย. 2568]. เข้าถึงจาก: https://marketeeronline.co/archives/272771
ธีรภัทร ยอดมงคล. ปัจจัยที่มีผลต่อความเครียดในผู้สูงอายุ: การทบทวนวรรณกรรม. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2563;14(1):45–57.
อัญชลี ศรีนวล. ความเครียดในผู้สูงอายุ: ปัจจัยเสี่ยงและแนวทางการจัดการ. วารสารสาธารณสุขชุมชน. 2561;14(1):12–23.
อำพันธ์ บุญปกและ ชูศักดิ์ พูนสวัสดิ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย. วารสารวิจัยเขตสุขภาพที่ 9. 2565;6(2):1–12.
Lachman ME. Development in midlife. Annu Rev Psychol. 2004;55:305–31.
สมศรี สังข์ทอง. การพัฒนาแนวทางการดูแลสุขภาพจิตผู้สูงอายุในชุมชนโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2562;37(3):56–67.
กรมสุขภาพจิต. ผู้สูงอายุไทยกว่า 800,000 คนมีภาวะสมองเสื่อม [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 21 เม.ย. 2568]. เข้าถึงจาก: https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=27992
Richey RC, Klein JD. Design and Development Research: Methods, Strategies, and Issues. 1st ed. New York: Routledge; 2007.
บรรจง อินทร์พันธ์. การวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2559.
ลออ สิงหโชติสุขแพทย์, ศิรินา สันทัดงาน, รัตติยา วงศ์ลาภพานิช, สิทธิ อติรัตนา, ขจรวิชญา ประภาเลิศ และพวงแก้ว แสนคำ. ประสิทธิผลของหลักสูตรการเรียนรู้สุขภาพผู้สูงอายุแบบองค์รวม ในโรงเรียนผู้สูงอายุ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์. 2567;4(2):102–11.
Silawan T, Powwattana A, Ponsen P, Ninkarnjanakun N. Promoting the Wellness of Older Adults through Integrated Health-Promoting Programs and Supportive Peers: A Quasi-Experimental Study in Semi-Urban Communities of Northeastern Thailand. Journal of Primary Care and Community Health. 2024 Jan 1;15.
กรมสุขภาพจิต. แบบทดสอบดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทยฉบับสมบูรณ์ 55 ข้อ (TMHI-55) [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [เข้าถึงเมื่อ 24 เม.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh.go.th/test/thaihapnew/thi54.asp
มณีรัศมิ์ พัฒนสมบัติสุข. การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัยทางการพยาบาลและสังคมศาสตร์.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2564.8(2),329-343.
พัชรี ยอดพฤติการณ์ และ นงลักษณ์ เพียรดี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุไทย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2564;15(2):29–41.
World Health Organization. Mental health of older adults [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Nov 23]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults
กาญจนา นิ่มสุนทร, สัณณ์ภณ ตะพังพินิจการ, วิภาพร คุณพาที, สนธยา ลาเตะ. ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในตำบลไทรใหญ่ อำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567; 9(5), 715–724.
Beard, J. R., et al. Aging and mental health in low-income communities. The Lancet Healthy Longevity 2021, 2(3), e121–e130.
อรทัย มงคลศรี และ สุพัตรา ชัยสมบัติ. ความสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนทางสังคมในครอบครัวกับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์. 2563;7(1):75–88.
National Institute on Aging. Economic insecurity and mental health in older adults. USA 2022.
Seligman, M. (2018). Positive Psychology and Well-being. Oxford University Press 2018.
พิชญ์สินี วัฒนกูล และ พรรณี ชัยสิทธิ์. ผลของโปรแกรมเสริมสร้างสุขภาวะจิตต่อภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ. วารสารสุขภาพจิตแห่งชาติ. 2563;28(1):45–58.
Chen, L., et al. Effects of community group activity on elderly mental well-being. Journal of Aging Studies 2020, 56, 100–112.
รัตนา ศรีสมบัติ และ มณฑา พันธุ์มณี. ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2563;34(2):112–123.
Khlat, M., Le Coz, P., & Le Clainche, F. Economic activity and mental health in later life: Evidence from longitudinal studies. Journal of Aging Studies 2020, 54, 100874.
Chou, K. L., & Chi, I. Social support and positive psychological well-being in older adults. Aging & Mental Health 2018, 22(2), 154–1
